علی خرم در گفتوگو با «تابناک» تشریح کرد (بخش اول)
پنج دلیل شکلگیری توافق ژنو
در سال ۱۳۹۲ یک تیم مجرب، حرفهای، آشنا به فضای بینالمللی و تکنولوژی دیپلماتیک به کار گرفته شد. امروز ظریف با تکنولوژی دیپلماتیک با مسئولان و مردم جهان تبادل نظر میکند. در هشت سال گذشته، کسانی که مشق دیپلماتیک نکرده بودند و دیدگاههای خاصی داشتند، میخواستند این کار را بر عهده بگیرند و موفق هم نشدند.

توافق ژنو در سوم آذر ۱۳۹۲ پس از چندین سال مذاکره ایران و گروه ۵+۱، به یکی از مهمترین موضوعات جهانی تبدیل شد؛ اما یکی از مهمترین پرسشهایی که ذهن تحلیلگران را به خود واداشته، این است که چه عواملی باعث شد توافق ژنو شکل بگیرد؟
در این باره «تابناک» در گفتوگو با علی خرم، استاد دانشگاه، علل شکلگیری توافق ژنو و مسائل پیش آمده پس از این توافق را بررسی کرده است.
خرم در پاسخ به پرسشی پیرامون مفهوم اصلی توافق ژنو گفت: اصل توافقنامه ژنو مبتنی بر این است که ما وارد فضای اعتمادسازی شدهایم. در واقع، پیام اصلی ژنو، اعتمادسازی و بیانیه ژنو، صرفا برای وارد شدن به دوره اعتمادسازی است. در دوره اعتمادسازی، هیچ کشوری امتیاز نمیگیرد که وارد دوره اعتمادسازی شود.
البته پیش از ایران، کشورهای دیگری هم بودند. ما نباید بگوییم چه چیز دادهایم و چه امتیازی گرفتهایم. قرار است ما در دوره اعتمادسازی، برخی کارها را متوقف و بعد دوره اعتمادسازی را آغاز کنیم.
وی ادامه داد: در توافق ژنو ـ به قول اوباما ـ به جای اینکه پیچ و مهرههای همه قطعات صنعت هستهای را باز کرده و سوار هواپیما کنیم و تحویل دهیم، همه دستاوردها را حفظ کردیم، ولی قرار است اعتمادسازی کنیم. در فرایند اعتمادسازی نیاز به زمان، صبر و درایت است. در این درایت، ما باید بکوشیم به جای اینکه روی جزئیات با هم اختلاف پیدا کنیم، به افق و آینده بنگریم و بدانیم که اگر دوره اعتمادسازی را به پایان برسانیم، بنا بر تفاهم ژنو و انپیتی از کلیه حقوق هستهای برخوردار خواهیم شد؛ این حقوق شامل غنیسازی تا هر درصدی که کشور نیاز داشته باشد، میتواند باشد. اگر درست پیام ژنو را درک کنیم، از بحثهای جزئی و دردسرساز نجات پیدا خواهیم کرد.
مشاور وزیر امور خارجه در بخش دیگری از این گفتوگو پیرامون علل شکلگیری توافق ژنو گفت: عوامل متعددی منجر به شکلگیری توافق ژنو شده که من در اینجا به چند مورد آن به اختصار اشاره میکنم.
نخست باید بگویم، شرایط جهانی و منطقهای در سال ۱۳۸۲ با ۱۳۹۲ کاملا فرق میکند. در سال ۱۳۸۲ با سه کشور اروپایی، توافق کردیم که یک نوع همکاری بین ایران و سه کشور اروپایی بود. در آن دوران، مخالف اصلی توافق پاریس، دولت امریکا بود، ولی در سال ۱۳۹۲ علت موفقیت انجام مذاکرات و تفاهمنامه این بود که دولت آمریکا برعکس ده سال پیش، یکی از پرطرفدارترین کشورهایی بود که مایل به شکلگیری توافق بود.
در واقع امریکا در آن دوران، بیرون از گود بود و اکنون در گود است. سال ۱۳۹۲ دولت امریکا نه تنها در حالت تهاجمی نیست، بلکه واقعگراتر بوده و از توهم بیرون آمده است و میداند محدوده قدرتش کجا و چیست. امریکا ده سال پیش گمان میکرد که میتواند پس از عراق به ایران حمله کند.
دلیل دوم اینکه در سال ۹۲ راهبرد سیاست خارجی دولت جدید، مبتنی بر تعامل سازنده، دوری از تشنج، نوعی واقعگرایی، نوعی پذیرش روابط بینالملل و قواعد بینالملل و همکاری در چهارچوب جامعه جهانی است. در این سال خواست مردم این بود که یک هسته و در کنارش چیزهای دیگر داشته باشیم.
در این انتخابات مردم راجع به موضوع هستهای اظهارنظر کردند و دیدگاههای آنان به یک راهبرد برای دولت آقای روحانی تبدیل و از سوی رهبری تأیید شد.
در دلیل سوم باید بگویم، سال ۱۳۹۲ یک تیم مجرب، حرفهای، آشنا به فضای بینالمللی و فناوری دیپلماتیک به کار گرفته شد. امروز ظریف با تکنولوژی دیپلماتیک با مسئولان و مردم جهان تبادلنظر میکند.
دلیل چهارم مربوط میشود به فضای بینالمللی که در آن ایالات متحده امریکا در آستانه دو تغییر است؛ استراتژی قبلی امریکا مبتنی بر حضور نظامی و فیزیکی در خاورمیانه بود، حال آنکه استراتژی کنونی از خاورمیانه به خاور دور تغییر جهت داده است.
دومین تغییر، قطع وابستگی به نفت خلیجفارس است. امریکا که واردکننده نفت است، به صادرکننده نفت تبدیل خواهد شد، به گونهای که هماکنون منابع جدید نفتی در امریکا کشف شده است.
امروز آمریکا بر این باور است که نیاز به نفت عربستان، امارات، قطر و ... ندارد. در نتیجه فضایی که امروز در آن مذاکرات ژنو انجام میشود، امریکا دیگر به خاورمیانه وابسته نیست. همین عامل موجب عصبانیت اسرائیل و عربستان شده است، زیرا فرصتها از دستشان رفته است.
ناگفته نماند که اگر امریکا این تغییر را انجام دهد، ارزش اسرائیل کم میشود. برای همین، اسرائیل درصدد است تشنجهای جدید در خاورمیانه به راه اندازد تا امریکا را وادار به ادامه حضور در این منطقه کند.
و اما دلیل پنجم اینکه فناوری هستهای در سال ۱۳۹۲ قابل قیاس با ۱۳۸۲ نیست. جهان مجبور است که واقعیت هستهای ایران را به شکل صلحآمیز بپذیرد.
در سال ۱۳۸۲ طرف غربی از چندین سانتریفیوژ میگفت، ولی امروز درباره چند هزار سانتریفیوژ و غنیسازی ۲۰ درصد سخن به میان میآورد.
متن کامل این مصاحبه به زودی منتشر خواهد شد.
در این باره «تابناک» در گفتوگو با علی خرم، استاد دانشگاه، علل شکلگیری توافق ژنو و مسائل پیش آمده پس از این توافق را بررسی کرده است.
خرم در پاسخ به پرسشی پیرامون مفهوم اصلی توافق ژنو گفت: اصل توافقنامه ژنو مبتنی بر این است که ما وارد فضای اعتمادسازی شدهایم. در واقع، پیام اصلی ژنو، اعتمادسازی و بیانیه ژنو، صرفا برای وارد شدن به دوره اعتمادسازی است. در دوره اعتمادسازی، هیچ کشوری امتیاز نمیگیرد که وارد دوره اعتمادسازی شود.
البته پیش از ایران، کشورهای دیگری هم بودند. ما نباید بگوییم چه چیز دادهایم و چه امتیازی گرفتهایم. قرار است ما در دوره اعتمادسازی، برخی کارها را متوقف و بعد دوره اعتمادسازی را آغاز کنیم.
وی ادامه داد: در توافق ژنو ـ به قول اوباما ـ به جای اینکه پیچ و مهرههای همه قطعات صنعت هستهای را باز کرده و سوار هواپیما کنیم و تحویل دهیم، همه دستاوردها را حفظ کردیم، ولی قرار است اعتمادسازی کنیم. در فرایند اعتمادسازی نیاز به زمان، صبر و درایت است. در این درایت، ما باید بکوشیم به جای اینکه روی جزئیات با هم اختلاف پیدا کنیم، به افق و آینده بنگریم و بدانیم که اگر دوره اعتمادسازی را به پایان برسانیم، بنا بر تفاهم ژنو و انپیتی از کلیه حقوق هستهای برخوردار خواهیم شد؛ این حقوق شامل غنیسازی تا هر درصدی که کشور نیاز داشته باشد، میتواند باشد. اگر درست پیام ژنو را درک کنیم، از بحثهای جزئی و دردسرساز نجات پیدا خواهیم کرد.
مشاور وزیر امور خارجه در بخش دیگری از این گفتوگو پیرامون علل شکلگیری توافق ژنو گفت: عوامل متعددی منجر به شکلگیری توافق ژنو شده که من در اینجا به چند مورد آن به اختصار اشاره میکنم.
نخست باید بگویم، شرایط جهانی و منطقهای در سال ۱۳۸۲ با ۱۳۹۲ کاملا فرق میکند. در سال ۱۳۸۲ با سه کشور اروپایی، توافق کردیم که یک نوع همکاری بین ایران و سه کشور اروپایی بود. در آن دوران، مخالف اصلی توافق پاریس، دولت امریکا بود، ولی در سال ۱۳۹۲ علت موفقیت انجام مذاکرات و تفاهمنامه این بود که دولت آمریکا برعکس ده سال پیش، یکی از پرطرفدارترین کشورهایی بود که مایل به شکلگیری توافق بود.
در واقع امریکا در آن دوران، بیرون از گود بود و اکنون در گود است. سال ۱۳۹۲ دولت امریکا نه تنها در حالت تهاجمی نیست، بلکه واقعگراتر بوده و از توهم بیرون آمده است و میداند محدوده قدرتش کجا و چیست. امریکا ده سال پیش گمان میکرد که میتواند پس از عراق به ایران حمله کند.
دلیل دوم اینکه در سال ۹۲ راهبرد سیاست خارجی دولت جدید، مبتنی بر تعامل سازنده، دوری از تشنج، نوعی واقعگرایی، نوعی پذیرش روابط بینالملل و قواعد بینالملل و همکاری در چهارچوب جامعه جهانی است. در این سال خواست مردم این بود که یک هسته و در کنارش چیزهای دیگر داشته باشیم.
در این انتخابات مردم راجع به موضوع هستهای اظهارنظر کردند و دیدگاههای آنان به یک راهبرد برای دولت آقای روحانی تبدیل و از سوی رهبری تأیید شد.
در دلیل سوم باید بگویم، سال ۱۳۹۲ یک تیم مجرب، حرفهای، آشنا به فضای بینالمللی و فناوری دیپلماتیک به کار گرفته شد. امروز ظریف با تکنولوژی دیپلماتیک با مسئولان و مردم جهان تبادلنظر میکند.
دلیل چهارم مربوط میشود به فضای بینالمللی که در آن ایالات متحده امریکا در آستانه دو تغییر است؛ استراتژی قبلی امریکا مبتنی بر حضور نظامی و فیزیکی در خاورمیانه بود، حال آنکه استراتژی کنونی از خاورمیانه به خاور دور تغییر جهت داده است.
دومین تغییر، قطع وابستگی به نفت خلیجفارس است. امریکا که واردکننده نفت است، به صادرکننده نفت تبدیل خواهد شد، به گونهای که هماکنون منابع جدید نفتی در امریکا کشف شده است.
امروز آمریکا بر این باور است که نیاز به نفت عربستان، امارات، قطر و ... ندارد. در نتیجه فضایی که امروز در آن مذاکرات ژنو انجام میشود، امریکا دیگر به خاورمیانه وابسته نیست. همین عامل موجب عصبانیت اسرائیل و عربستان شده است، زیرا فرصتها از دستشان رفته است.
ناگفته نماند که اگر امریکا این تغییر را انجام دهد، ارزش اسرائیل کم میشود. برای همین، اسرائیل درصدد است تشنجهای جدید در خاورمیانه به راه اندازد تا امریکا را وادار به ادامه حضور در این منطقه کند.
و اما دلیل پنجم اینکه فناوری هستهای در سال ۱۳۹۲ قابل قیاس با ۱۳۸۲ نیست. جهان مجبور است که واقعیت هستهای ایران را به شکل صلحآمیز بپذیرد.
در سال ۱۳۸۲ طرف غربی از چندین سانتریفیوژ میگفت، ولی امروز درباره چند هزار سانتریفیوژ و غنیسازی ۲۰ درصد سخن به میان میآورد.
متن کامل این مصاحبه به زودی منتشر خواهد شد.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
جوجه را آخر پاییر می شمارند
تحلیل کاملا درستی بود واقعگرایی طرفین و درک صحیح روابط بین الملل و درک اینکه فقط و فقط ابزار قدرت توانایی اجرایی به هر توافق نامه ای میده؛میتونه ما رو در ای مسیر موفق کنه
اینهمه درباره هسته ای گفته شده به نظر میرسد در دنیای امروزی تمام اقدامات ملی خروجی ان اقتصاد لطفا"این اقایان که از اقتدار هسته ای میگویند بازخورد اقتصادی ان برای من مردم بگویند
آمريكا ده سال كار كرد تا به هدف خود برسد.بازي اينگونه بود:
آمريكا وانمود كرد كه ايران داراي سلاح هسته اي است و بايد از ايران ترسيد.آمريكا اين كار را آنقدر ادامه داد كه سياستمداران ايراني باور كردند تنها مشكل غرب با ايران برنامه هسته اي است و به همين دليل تحريمهايي را به كار بستند.
اما اين يك بازي بود ،در واقع آمريكا به دنبال يك اهرم فشار بود تا با آن بتواند ايران را تحت فشار قرار داده و در نهايت اقتدادر و استقلال را از ايران بگيرذ.اين اهرم فشار بايد به گونه اي باشد كه هم ايران و هم دنيا آن را قبول داشته باشند و نقض آن هم از طرف ايران تنها بر فشار اين بازوي فشار مي افزايد.
و اين اهرم فشار همان توافق ژنو است كه آمريكا و اروپا باورشان نمي شد به اين سادگي آن را بدست آورده اند به حدي كه در پوست خودشان نگنجيده و همديگر را بغل مي كردند.
و چند روز بعد تحريمهاي جديد وضع كردند و ايران نتوانست اعتراض كند زيرا اين تحريمها از نظر ايران نقض توافق نبود چون در آن توافق، ايران هم تمام تحريمهاي اعمال شده گذشته را بطور ضمني رسميت داده است و هم بندي نبود كه هر گونه تحريم جديد را ناقض اين توافق ننگين كند.پس بايد گفت ايران در يك باتلاق گير كرده و اين دام را آمريكا طراحي كرده است.
حالا آمريكا با خيال راحت اهداف اصلي خود را در غالب مذاكرات پيش مي برد و آنها عبارتند از:1-قطع همه روابط با سوريه و حزب الله لبنان و اتخاذ مواضع تند عليه آنها
2-رسميت دادن به حقوق بشر از نوع غربي كه در آن هرگونه سخن عليه دين آزاد است.
3-همسو شدن با آمريكا و قبول سياستهاي ديكته شده.
همديگر را تضعيف نكنيم باور كنيم كه ايران قدرت منطقه شده والبته اين برداشت نبايد مارا گل بزند يعني مغرور نشويم بايد باهم تبادل نظر سازنده داشته باشيم مطمءن باشيد تا زماني كه باهم متحد باشيم يك قدرت منطقه هستيم طفرقه موجب شكست ما خواهد شد
امام جمعه طبس گفته طبس بهترین مکان برای انتقال پایتخته!
دولت احمدی فقط دولت تخریب بود /
با اینکه من از دولت احمدی نژاد اصلا خوشم نمیومد ولی باید اذعان داشت که قدرتی که الان داریم مدیون اون قلدر بازی احمدی نژاده در برابر غرب.
آقای نا شناسی که به حرفای مشاور وزیر میگی غلط. غلط حرفای تو ه که بدون هیچ مسولیتی هرچی از دهنت درومده گفتی . ایشون مساور وزیره و در قبال حرفاش مسولیت داره شما کی هستی؟ کجا هستی ؟ حتی اسم هم نداری!!!!!
این اطلاعات رو از کجا آوردی که مسولان چه امتیازی دادن و چه امتیزی گرفتن؟
تازه مگه شما پیشگویی که میگی اونا در آینده از ما چی میخوان ؟؟؟؟؟؟
بابا بس کنین دیگه این همه حرافی بی سرو ته رو .... بالاخره رای اکثریت ملت پشت این دولته هنوز یه سال هم از عمرش نگذشته ......
واقا این حرفا و رفتارا جای تاسف داره ....
اقاي خرم لطفا توهين به كارشناسان و مديران با ارزش وزارت خارجه نكنيد افكار شما مانند افكار مخرب اقاي احمدي نژاد مي باشد كه جناب اقاي دكتر ظريف عزيز را مجبور به بازنشستگي نمود و زيان ان را وزارت خارجه متحمل شد. شما كه هشت سال مشاور ريس مناطق ازاد بوديد و دنبال تجارت لطفا تجاري فكر نكنيد ما شمار در وزارخارجه خوب ميشناسيم بعد از چهارده سال مشتاق ديدار!!!!؟؟؟؟؟ وزارتخارجه نيازي به حمايت شما ندارد با جان دل از وزير گرفته تا كارشناس در خدمت مردم وكشور عزيز هستيم. با تشكر از مديريت تابنك
تو را بخدا این کلمات عجیب و غریب را کنار بگذارید و بجای " تکنولوژی" ببینید امروز ایران چقدر نقش کوچکی در تصمیم گیری های جهانی دارد.
مجلس نمیذاره توافقی صورت بگیره و خواب خوش رو به مردم حروم میکنه
آمريكا هيچوقت تخواهد توانست قدرت ايران را در معادلات منطقه اي لحاظ نكند زيرا ايران حتي قبل از پيدايش امريكا قدرت اول منطقه بوده و هست و يك كشور مقتدر و همسو بهتر از ده كشور ضعيف عربي است كه حتي امنيت خودشان را نميتوانند تامين كنند و اطمينان دارم امريكا به كشوري همچون ايران و سوريه نياز بيشتري دارد تا به اسراييل و كشورهاي عربي حاشيه خليج فارس و همچنين اگر امريكا از نفت خاورميانه بي نياز شود به احتمال زياد امنيت خليج فارس را به ايران واگذار خواهد كرد
خوب است امسال آقای خرم جامعه ایران را بدور از تنگ نظری سیاسیون ببینند هرچند که خود آقای خرم هم سیاسی کار است وگرنه هر انسان منطقی و حاضر در مملکت میتواند بگوید که دولت قبل حرکت های موثری در عرصه پیشرفت فناوری هسته ای داشته است .
20
20
الان ایران درشرایطی است که باید بعد از هشت سال اعتماد سازی کند و درصورتیکه به صلاح است حداقل برای مدتی غنی سازی را متوقف کند. من فکر میکتم اکثریت مردم ابران غنی می خواهند نه اورانیوم غنی.
امریکا دنبال ایجاد توازن منطقه ای در خاورمیانه هست تا اینجا رو ول کنه بره سراغ خاور دور. از جمله کارها برای ایجاد توازن منطقهای تقویت ایران (که در این چند سال تا حدی منزوی شده) و تضعیف عربستان و ترکیه (که چند سالیه خیلی پر و بال پیدا کردن) هست. برای این کارها هم چند سیستم رو همزمان داره به کار میبره:
1- توافق با ایران
2- برملا کردن فساد در ترکیه و بزرگ نشون دادن اون بیش از حد واقعیش
3- تقویت ایران در سوریه و تضعیف عربستان
حتی اگر دنبال این باشه ... توازن قوا بهتر از اینکه ما ضعیف باشیم ... البته یه تفاوت بین ما و عربستان هست اونم اینکه ما اگر بالا بریم میتونیم راحت خودمون رو بالاتر هم ببریم ولی عربستان حدیقفش امریکاست ...
البته دست اورد مهم ما انست که انها فهمیده اند و باور کرده اند که ما می توانیم چون به هرچه که در زمینه هسته ای خواستیم رسیدیم.اول باور نمی کردند اما حالا می دانند که بلوف نمی زنیم.پس باید با ما مصالحه کنند.خط قرمز ان را رهبری ما تعیین می فرمایند.
فعلا مجلس پیگیر بهم زدن توافق است و ما اوباما نداریم که وتو کند.
خیلی حرف هات غلطه ادبیات عامه پسند داره نه ادبیات علمی. راستی به عنوان یک نقد شاید غربی ها تا آخر دنیا بخواهند که ما اعتمادسازی کنیم. مثلا در مرحله بعدی برای این که ما اعماد بیشتر اونها رو جلب بکنیم بخوان که ما عنی سازی را کاملا متوقف کینم (یعنی به سال 1382 برگردیم) و در مرحله بعد بگن که تمام تکنولوژی را سوار هواپیما کرده و خدمتشون تقدیم کنیم. بعد از این سه مرحله آیا اعماد آنها جلب خواهد شد؟ نه در مرحله چهارم نوبت تکنولوژی X هست.
راستی مگه تو مرحله اعتماد سازی بحث گرفتن و دادن امتیاز مردود نیست؟ البته دولت این رو به مردم نمیگه. جوری واکنش نشان می ده که انگار ما امتیاز گرفتیم که البته در فضای ایران این فرض کاملا بین مردم رد شده است. با این اوصاف چرا تو مرحله اعتماد سازی این همه امتیاز از ما گرفتن و هیچ امتیازی هم بهمون ندادن؟
یعنی؟
ایشان خواب لطفا بیدارش کنید آیا متن توافق نامه را ایشان خوانده؟
تنها موردی که هر بار دو تیم مذاکره کننده به توافق میرسن تایین تاریخ بعدی مذاکره هستش واقعا که..............
بانظراکبرآقاموافقم.به نظرمی رسد، آنچه که درعرف سیاسیب امروز به نام"پلیس خوب-پلیس بد"می شناسند،اینجادربرابرغرب، اجراشد.یک اجرای واقعی.درمجموع ازاین منظر،دولت احمدی نژادنقش پلیس بد ودولت روحانی نقش پلیس خوب رابازی کردند...
تعیین عزیز ، نه تایین
جناب پروفسور مسعود ما که در نهایت تحلیل بلد نیستیم شما در نحایت یک تحلیل ارائه بده ما استفاده کنیم .
هرموقع یاد گرفتی بنویسی تعیین اون موقع اظهار نظرکن
گذشته از برخوردهای احساسی (موفقیتهای نرم افزاری امروز دولت روحانی )را باید در راستای (موفقیتهای سخت افزاری دولت احمدی نژاد )دانست.اگر در آن دوره با سرسختی و قلدری چند سانترفیوژ به چندین هزار سانتریفیوژ تبدیل نمی شد امروز دست ما در مقابل غرب خالی بود و آنها با ما سر میز مذاکره نمی نشستند. غرب جز زبان زور و مقاومت چیزی نمی فهمد . سرسختی آنموقع پشتوانه پیروزیهای امروز است و هردو در جای خود درست هستند.
نهایت یا نحایت
تحلیل!
جناب خرم اساسا از نظر شما و همفکرانتون ایستادگی 10 ساله ملت نظام و رهبری نباید دیده بشه و دیکته قدرت منطقه ای ایران در عراق افغانستان لبنان سوریه و ... هم که باعث شده آمریکا در تمام نبردهای میدانی شکست بخوره کشک به حساب میاد و در نحایت همه چیز رو به پای دولت جدید و لبخند های آقای ظریف گذاشتید .
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.