ریشه اظهارات رئیس‌جمهور درباره منتقدان توافق ژنو کجاست؟

یک روز پس از سخنرانی ریاست محترم جمهور در «‌دیدار با رؤسای دانشگاه‌ها و مدیران پارک‌های علم و فناوری»، اکنون سخنان ایشان در مورد منتقدین توافق ژنو به مهم‌ترین موضوع این سخنرانی تبدیل شده است.

به گزارش «تابناک»، این نه نخستین باری است که پیام دریافت شده از یک سخنرانی متفاوت از موضوع آن است و با شرایط موجود نمی‌توان چندان هم امیدوار بود که آخرین بار باشد.

برخی از منتقدین دولت مدعی هستند که رئیس‌جمهور تلاش داشته ‌با مطرح کردن موضوع هسته‌ای، قدری از فشار اعتراضات ناشی از بی‌نظمی‌های پخش سبد کالا و مشکلات مردم در نواحی برف‌گیر را به مسیری دیگر منحرف کند، ولی این ‌را هم نمی‌توان فراموش کرد که شاید بسیاری از تنش‌های سیاسی پدید آمده در ایران، دلیلی به این سادگی داشته باشند که سخنران متن سخنرانی خود را ننوشته ‌و با قدری پس و پیش شدن جملات و یا توضیح ناکافی، ماجرایی پیش می‌آید که چندان هم برنامه‌ریزی نشده بود‌.

سخنان پرنکته و مهم رئیس‌جمهور درباره دانشگاه‌ها و جایگاه آن‌ها در کشور، اگر به موضوع تنش‌های سیاسی بر سر موضوع هسته‌ای آلوده نمی‌شد، می‌توانست در کنار برخی کارهای ‌دیگر دولت، باعث امیدواری دانشگاهیان باشد، ولی چرا سخنان رئیس جمهور به موضوع هسته‌ای کشید؟

پاسخ به این پرسش ‌را می‌توان به آسانی با یک پرسش متقابل پاسخ ‌داد؛ چه چیزی در ایران به موضوع هسته‌ای گره نخورده است؟

تاریخ بیش از ده ساله اختلاف و تنش بین‌المللی بر سر موضوع هسته‌ای ایران، از‌‌ همان ابتدا بازتابی نیز در داخل کشور داشته است.

تیمی که در دوره ریاست جمهوری سید محمد خاتمی، مسئولیت پرونده هسته‌ای ایران را در دست داشت با انتقادات شدیدی روبه‌رو شد. این انتقادات چنان اهرم قدرتمندی در دست مخالفان و منتقدان آن تیم بود که تا مدت‌ها کسی شانسی برای بازگشت آن‌ها به صحنه سیاسی ایران قائل نبود. اگر چنین نبود، شاید دکتر روحانی کتاب خود در‌باره موضوع هسته‌ای را نمی‌نوشت و یا اینکه در آن به این موضوع اشاره نمی‌کرد که در پناه توافق و تعلیق‌های دوره مسئولیت وی، ایران برنامه هسته‌ای خود را هم پیش برده است.

سال‌های آغازین دوره ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد نیز شاهد اوج گرفتن استفاده از اهرم هسته‌ای در رقابت‌های سیاسی داخلی بود. از این پس هر موضوعی از اقتصاد گرفته تا عزت و احترام کشور تا روحیه و استقلال مردم ایران به موضوع هسته‌ای گره خورد، نه به این دلیل که موضوع هسته‌ای به این موضوعات مهم مرتبط است، بلکه به این سبب که استفاده از اهرم هسته‌ای به دلیل قدرت فراوان آن در صحنه رقابت سیاسی داخلی بسیار کارآمد بوده است.

موضوع هسته‌ای در ایران اکنون به چنان اهمیتی رسانده شده ‌که یک گروه در رقابت‌های سیاسی، عزت کشور را تنها در موضوع هسته‌ای و روابط خارجی جستجو می‌کند و اگر رئیس جمهور، برداشت بیشتر همسایگان از منابع مشترک نفتی را وهن کشور و شبیه اشغال بخشی از خاک کشور بداند، کسی صدای ایشان را نخواهد شنید.

کارآمدی و توانمندی دولت نیز اکنون تا حد بسیاری با معیار موضوع هسته‌ای سنجیده می‌شود. مشکل اما این است که معیار روشن و با مقبولیت همگانی برای موفقیت در موضوع هسته‌ای برای بیشتر اهالی سیاست وجود ندارد، توافق ژنو که از سوی عده‌ای تا حد توافق قرن بالا برده می‌شود، از سوی عده‌ای دیگر وسیله اعلام عزا شده است.

این مبهم بودن فضا نیز باعث شده ‌که طرفین دچار اختلاف بر سر موضوع هسته‌ای در ‌کشور، از هر فرصتی برای تبلیغ نظر خود و فشار آوردن بر طرف مقابل سخن بگویند. به همین سبب است که در جریان بررسی بودجه، برخی نمایندگان مجلس به جای بحث در مورد محتوای بودجه به محتوای توافق ژنو می‌پردازند و در مقابل معاون اول رئیس جمهور نیز در معارفه رئیس جدید سازمان میراث فرهنگی از حسادت مخالفان به توافق ژنو سخن می‌گوید.

موضوع هسته‌ای مهم است، ولی نه اینکه همه چیز کشور به آن گره زده شود. سال گذشته و در جریان یک موضوع غیرسیاسی، یک تحلیلگر غربی تلاش کرده بود درباره ایران مطلبی بنویسد که در آن هیچ اشاره‌ای به مسأله هسته‌ای نشده باشد. شاید اکنون برای همه فعالان سیاسی داخلی این یک تمرین و یا حتی واجب باشد که بسیاری از مسائل را در شرایطی ‌بررسی و تحلیل کنند که غنی‌سازی و فردو و نطنز را از ذهن خود دور کنند.