چرا امام رضا(ع) انگور را خورد؟ / تشییع نمادین پیکر امام رضا (ع)
آنها نیز با جان و دل این شهادت را – که خواست معشوقشان (خداوند) بود- پذیرفتند. ظاهراً در همین موضوع انار یا انگور خوردن امام هشتم است که حضرت پس از نپذیرفتن خوردن میوه مسموم، از طرف مأمون تهدید شد که: «اگر نخوری، تو را می کشم.»
علم امام، بحث دشوار حدیثی است که از زوایای گوناگون جای بحث و گفت و گو دارد. آیا امام همه چیز را می داند؟ چه لزومی دارد همه چیز را بداند؟ راه یا راههای به دست آوردن دانش امام چیست؟ ایا امام علی(ع) میدانست با رفتن به مسجد در آن سپیده دم ماه رمضان به شهادت میرسد؟ ایا امام رضا می دانست که انگور یا انار مسموم است؟ اگر می دانستند، رفتارشان اقدام به خودکشی به شمار نمی‌آید؟
پاسخ دادن به همه این پرسشها و دیگر سؤال های مربوط به علم امام، کتاب های مفصّلی را می طلبد که دانشمندان شیعه در بستر تاریخ آنها را نوشته اند؛ اما آنچه بسیار فشرده در این جا باید گفت این است که: ضرورت گستردگی دانش امام رضا(ع): از آنجا که وظیفه اصلی امام، «هدایت انسان» است، این امر مستلزم آگاهی وی از تمام ابعاد وجودی - درونی و برونی- انسان و زوایای پنهان و آشکار هستی است، تا بتواند آدمی را به چشمه خوشبختی هر دو سرا برساند. او باید از همه مسائلی که برای رسیدن بشر به این هدف لازم است، آگاه باشد. به همین خاطر، امام در هر عصری، دانشمندترین فرد آن روزگار است.
آنچه پیامبر از راه جبرئیل و از خداوند فرا گرفته بود، به امام علی و ایشان به امام حسن و ... هر کدام از آنان در پایان عمر خویش به امام بعد از خود می آموختند. بیشتر آموخته های پیامبر به امام علی، به خط امام، نخست در کتابی به نام «کتاب علی» جمع آوری شده که هر امام به امام بعد از خود سپرد و اینک در اختیار امام زمان(عج) است.
قرآن که انواع علوم در آن هست و امام با درون و برون آن آشنایی کامل دارد. ارتباط با غیب و الهامات خداوندی به قلب آنان. فرشتگان که بر آنها فرود می یایند و مطالب مورد نیازشان را به آنان آموزش می دهند، می آموزانند. (لازم به یادآوری است، هر کس که فرشته به وی نازل می شود، لزوماً پیامبر نیست؛ مانند حضرت مریم(س) که فرشته بر او فرود آمد؛ در حالی که او پیامبر نبود.)
آگاهی از اصل تحریف نشده و دست نخورده کتاب های آسمانی پیامبران پیشین.
جعفر و جامه و مصحف فاطمه(س) که نزد آنان است.
آیت و روایات بسیاری نیز گویای گستردگی دانش امامان است. (برخی از این احادیث، از طریق اهل سنت نیز نقل شده است.)
اطلاع امام از نحوه شهادت خویش، دست کم دو پاسخ را می‌توان به طور بسیار چکیده مطرح کرد که به خاطر ظرافت بحث، مستلزم دقت بسیاری است.
الف- تمام چهارده معصوم، با وجود علم گسترده‌شان به زوایای پنهان گفتارها، رفتارها و رخدادها، موظف به رعایت ظاهر بودند، به گونه ای که گویا مانند همه مردم کوچه و بازار، از دانش غیبی بی بهرهاند.
مثلاً اگر شاکی و متهم به سرقتی را برای قضاوت نزد رسول خدا(ص) یا یکی از چهارده معصوم(ع) می آوردند، با اینکه آنها می دانستند که متهم واقعاً دزد هست یا خیر، اما – همان طور که پیامبر خود در حدیثی فرمود- موظف به رعایت احکام ظاهری قضایی اسلام بودند؛ یعنی اگر شاکی می توانست سارق بودن متهم را ثابت کند، سرقت ثابت می شد و سارق مجازات، در غیر این صورت، سارق رها میشد
البته تذکر دو نکته ضروری است: در موارد بسیار اندکی، به خاطر اهمیت قضیه، چهارده معصوم(ع) ناگزیر به استفاده از این دانش غیبی خود میشدند.
و امام زمان(عج) پس از ظهور، حکم به واقعیت مسائل و رخدادها خواهد کرد.
بنابراین، در حدیث نیز آمده است: «اذا شاؤوا اعلموا»؛ یعنی آنان هرگاه اراده می‌کردند چیزی را بدانند، آن را می دانستند؛ نه این که در همه جا و همه شرایط از همه چیز اطلاع داشتند. این احتمال وجود دارد که امام رضا(ع) لحظه‌ای که انار یا انگور را در دهان خویش میگذاشتند، توجه به سمی بودن آن نداشتند، زیرا این موضوع از دانش غیبی است و گفتیم که آنان در شرایط معمولی از این دانش استفاده نمی‌کردند؛ چنان که گویی فاقد آن هستند. پس از فرو دادن چند دانه از انگور یا انار، احساس سوزش در درون خود کردند و فهمیدند که مسموم شده‌اند؛ آن گاه رو به مأمون کردند و فرمودند: «به مقصودت رسیدی.» یا «میروم همان جایی که مرا فرستادی.» (در نوشیدن شیر یا آب زهرآگین توسط امام مجتبی نیز این احتمال قابل طرح است)
ب- مواردی که در ظاهر، امامان، آزادانه به سوی مرگ خویش گام برمی داشتند، به نظر میرسید که آزادی است؛ اما در حقیقت این مرگ تحمیلی بر آنها بود. مثلاً امام علی میدانست که پیمانه عمر وی در 19 رمضان سال چهلم هجری لبریز میشود؛ همچنین است اطلاع امام حسین(ع) از پایان عمرش در روز عاشورا و امام هشتم در بیست و نهم صفر. آنان اگر شیوهای را که در تاریخ رخ داده است نمی پذیرفتند (مثلاً امام علی(ع) به مسجد و امام حسین(ع) به کربلا نمیرفت و رضا(ع) انگور یا انار را نمیخورد) همین مرگ با شیوهای دیگر بر آنان فرود می آمد (البته قاتلان آنها، با اختیار کامل پذیرفته بودند که قاتل آنان شوند).
بنابراین، آنها نیز با جان و دل این شهادت را – که خواست معشوقشان (خداوند) بود- پذیرفتند. ظاهراً در همین موضوع انار یا انگور خوردن امام هشتم است که حضرت پس از نپذیرفتن خوردن میوه مسموم، از طرف مأمون تهدید شد که: «اگر نخوری، تو را می کشم.»
اشکالی که ممکن است در این جا به ذهن برسد این که در این صورت، پس مبارزات آنان با سرکشان زمان خویش و ایستادگی برای دفاع از بنیان مذهب تا پای جان، در حالی که می دانستند مرگشان هنوز فرا نرسیده است، چه ارزشی دارد؟ پس امام علی(ع) که این همه در جبهه ها حماسه می آفرید و با دشمنان نیرومند و خطرناکش جنگ تن به تن می کرد، ارزشی ندارد، زیرا می دانست که زمان مرگش فرا نرسیده است و چشم از جهان فرو بستنش، پس از سالها در مسجد کوفه و به دست ابن ملجم خواهد بود!»
پاسخ مختصر چنین است: هرچند در ابتدا، مطلب همان است که آنان از زمان مرگ خویش آگاه بودند، فراموش نکنیم که شیعه دیدگاهی را باور دارد به نام «بدا» (بدا یکی از مباحث عمیق و جنجالی است) که بر این اساس امکان دارد پروردگار به دلایلی، زمان شهادت آنان را تغییر و زودتر قرار دهد، پس، آنها هر لحظه احتمال شهادت و مرگ خویش را میدادند و مبارزات و رزمهایشان بسی ارجمند است.
بار دیگر یادآوری می‌کنیم که هم بحث «علم امام و پیامبر(ص)» و هم موضوع بدا، مبحثی دشوار و از ابعاد گوناگون قابل پژوهش است. دانشمندان شیعی در طول تاریخ به طور گسترده ای به طرح این بحث و پاسخ اشکالات وارد بر آن پرداخته اند.
علاقه‌مندان برای مطالعه بیشتر میتوانند به منابع زیر مراجعه کنند:
بررسی‌های اسلامی، علامه طباطبائی، ج ۲، مقاله «علم امام»
صد درس امامت، عراقچی همدانی، بخش «علم امام».
علم امام و پیامبر در قرآن، مؤسسه در راه حق.
پیام قرآن، ایة الله مکارم شیرازی و دیگران، ج ۹، بحث «علم امام».
تشییع نمادین پیکر امام رضا (ع) بر دوش زنان مشهدی
همه سال همزمان با سالروز شهادت امام رضا(ع) جمعی از زنان مشهد یاد و خاطره زنان محله نوغان را با تشییع پیکر مطهر امام هشتم گرامی می‌دارند. برخی معتقدند زنان محله نوغان در سال ۲۰۳ هجری قمری و در روز شهادت امام رضا(ع)، مهریه‌های خود را بخشیدند و از همسرانشان اجازه گرفتند تا در تشییع پیکر امام رضا (ع) شرکت کنند. حال، همه ساله زنان مشهدی به رسم زنان محله نوغان، پیکری نمادین از امام هشتم را به یاد این بانوان، تشییع می‌کنند.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
افزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگل
نظرات بینندگان
چقدر دقیق و منطقی.. یه سوال اونجا که فرمودند ائمه خاص بودن ولی در بحث سارق به روی خودشون نمی اوردند که میدونند سارق کیه.... مردم از کجا میفهمیدن ائمه خاص هستند؟ و اگه انقدر واضح بود چرا مثل پیامبر نتونستند با همه به اجماع برسند که دیگه سنی شیعه نشیم؟
توجیه خوبی نبود
ول مان کن
آنچه مشخص و محرز است ایتکه ائمه علم عیب نداشتند و همچون مردم عادی زندکی می کردند و از آینده هیج اخباری نداشتند. این ظلم با آنان است که بگوئیم علم لدنی داشتتد ....
جهت اطلاع برادران و خواهران دینی معروض می گردد که شیخ مفید (رضوان الله علیه) صراحتا معتقد است که نه تنها سند معتبری وجود ندارد که امام رضا (ع) به دست مامون به شهادت رسیده باشد، بلکه اصولا حتی ثابت نشده که رحلت آن امام بزرگوار به علت مسمومیت بوده است.
خوشحالم وقت میذارین برای این چیزها!
خیلی از مسائل است که در پرده ابهام است و دانستن و ندانستن آنها زیاد تفاوتی برای ما نمی کند باید به آب داخل کوزه توجه داشت که تشنگی را برطرف می کند و کوزه فقط نگهدارنده آب است و مهم نیست چه شکلی و از چه جنسی است
الان که امام زمان (ع) که عمر طولانی دارند آیا بواسطه علمی است که دارند و یا موضوعات دیگر است؟ اگر بواسطه علم ایشان است تا جایی مهم است که بشر بتواند بوسیله علم آن امام عمر خودش را طولانی تر کند و در غیر اینصورت مگر چه تفاوتی می کند که بدانیم یا ندانیم
ما دو نوع علم داریم یک علم که از طریق تعلیم و تجربه بدست می آید و یک علم شهودی است
در علم شهودی باید قابلیت آن در انسان وجود داشته باشد تا به آن برسد و گویا پیامبران و امامان قبل از اینکه پیامبر و یا امام شوند قابلیت های علم شهودی در آنها وجود داشته که خدا آنها را به عنوان پیامبر و یا امام انتخاب کرده است
قابلیت هایی که طریق اخلاص و توجه به خدا و تقوا که در قرآن اصطلاحا به این علم فرقان گفته می شود بدست می آید
برخی از مطالب الهی مثل حدود و یا ازل و یا ابد با عقل قابل درک نیست و باید انسان به توحید شهودی برسد تا بتواند آنها را درک کند و درک آنها از طریق علم شهودی امکان پذیر است
علم امام هم از نوع توحید شهودی است یعنی بر اثر مراقبه و اخلاص و تهجدی که داشتند به مقام توحید شهودی رسیدند و چیزهایی را درک می کنند که دیگران نمی توانند درک کنند و این به این معنی نیست که ما نمی توانیم مثل آنها شویم بلکه برعکس ما هم اگر اخلاص و تقوا و تهجد داشته باشیم می توانیم به توحید شهودی برسیم و برخی مسائل را درک کنیم
درک شهودی پایین و بالا دارد یعنی قوی و ضعیف می شود و مسموم شدن امام وقتی اتفاق افتاده که درک شهودی آنها در ضعیف ترین حالت بوده و متوجه نشده اند
ما در زندگی شخصی هم برخی اوقات دچار حالت شهودی می شویم که پایین و بالا دارد مثلا وقتی قرار است اتفاق بدی برای ما بیفتد از قبل گویا دچار احساس هایی می شویم که گواه یک اتفاق بد است و یا اگر در دوردست ها یک اتفاق بدی افتاد گویا باید منتظر باشیم که مشابه آن اتفاق بد برای جای دیگر و برای ما هم بیفتد و گویا در اجزای عالم یک ارتباط و هماهنگی پیوسته وجود دارد که در همدیگر اثر می گذارند
تمام اینها که گغتم نظریه است و اینطور نیست که بگویم قطعی است
افراد کمی هستند که بتوانند در باره این موضوعات نظر قطعی را بگویند و انصافا اگر کسی نسبت به موضوعی قطعیت ندارد باید بگوید که یک نظریه است تا دیگران سرگردان نشوند
اینکه عرض کردم روایت ها از ائمه معصومین متعدد و گاها متناقض است ،شما به دیدگاه دو هموطن با نام کاربری ،سعید و السلام علیک یا...دقت بفرمائید که کاملا با یکدیگر مغایرت دارند.
در امور بسیار مهم انسان مجاز است خود را آگاهانه به خطر اندازد و حتی مرگ را انتخاب نماید مثلا یک مرد مجاز است برای حفظ ناموس خود حتی خودش را به هلاکت اندازد شاید در شهادت امام به دست مأمون حکمتها و مصالح بسیار مهمی بوده که امام به آن تن داده است
جلد یک صفحه 258 اصول کافی : *عن أبي عبد الله عليه السلام قال: إذا أراد الامام أن يعلم شيئا أعلمه الله ذلك. *وقتی امامی اراده کند که چیزی را از غیب بداند، حداوند به او آن علم (درمورد همان موضوع) را میدهد. پس امام رضا این درخواست را نداشت که در مورد آن آنگور و یا هرچیز دیگری بیشتر از همان ماهیت وجودی آن چیز را، در همان لحظه را بیشتر بداند و اگر این درخواست را میداشت و به علم پشت پرده آن انگور پی میبرد و از آن آنگور میخورد، مخالف آیه ی *وَلاَ تُلْقُواْ بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ * بقره 195* عمل میشد که این خود خلاف مسیر و معصومیت امام هست *
مفهوم نبود
مگر اصول کافی معتبر است. ترازو فقط قرآن است و بس.
امام میدانست که به او اجازه رفتن داده نمی شود اما اگر آن درخواست را نمی کرد الان عده ای می پرسیدند چرا امام ترک مخاصمه نکرد و جنگید، باید اتمام حجت میشد تا خوبها از بدها معلوم و مشخص گردد
این بحث که می دونستن یا نمی دونستن چه فرقی می کند مهم سیره و عمل آنها بود .
بله مثلا همه ما می‌دانیم که ورزش چیز خوبیست اما آنها که به این آگاهی خود عمل می کنند مورد قبطه و تشویق دیگران قرار می گیرند
مردم ایران اعتقاداتی داشتند و دارند از راه قلب و نه از راه تعقل و منطق. شرایط کشور و سو استفاده برخی از دین برای توجیه اشتباهاتشان موجب شده که مردم بد بین هم شوند. بهتر است از طرح چنین مسائلی که بیشتر ابهام امیز هست تا ایجاد شفافیت، خودداری کنید. بگذارید مردم همان اعتقادات قلبی خود را داشته باشند.
احسنت به نظر دوم.
امام علی فرمود ایمان خود را بوسیله علم ماندگار کنید
جنبش فواحشی ها دشمن امام رضا هم هستن
بیسواد فواحش خودش یک کلمه جمع است چرا به اخرش ، ها اضافه کردی.
خوب مگر نمی گویید لمام صادق ع با بی دین ها و کفار بحث می کرد و جواب قانع کننده می داد، شماهم جواب قانع کننده بدهید اگر نمی دانید از مراجع بپرسید و جواب بدهید وگرنه با فحش دادن به دیگران نشان میدهد که شما هیچ منطقی ندارید ر
به اتاق فکر خود بگوئید برای تان کلاس درس نهضت سواد آموزی بگذارند که بدانید کلمه فواحش جمع مکسر است و لازم نیست به آن ها اضافه کنید.
مأمون به امام رضا علیه السلام نگفت این میوه مسموم را بخور
بلکه به امام میوه تعارف کرد و برای اینکه امام حتما بخورد خیلی
تعارف کرد امام میدانست میوه مسموم است و اگر بخورد شهید می شود
وامام دانست اراده خدا بر شهادت امام تعلق گرفته است لذا برای اجابت
امر خدا با اختیار کامل میوه مسموم را خورد و شهادت را پذیرفت
اعتقادات به ائمه را کاملا با خرافات آمیخته ایم....!!!! امام نظر و انر خداوند را می دانست و زهر را خورد !!!!!
در مورد شهادت امام رضا علیه السلام روایت های متعددی شده که بنظر میرسد برداشت شخصی افراد است، اینکه خداوند بر اراده افراد آگاه است قبول اما اینکه امام بر اراده خداوند آگاه باشد پذیرفته نیست.
تو اونجا بودی و تعارف را دیدی
ازخود خدا پرسیدی که همچین امری کرده بود!؟
باور کردیم
برای هر چیزی یه توجیهی دارین دیگه.
ایا اگر امام رضا تهدید مامون را بر نمی تافت و ماده سمی را نمی خورد (زیر بار زور نمی رفت ) و مامون ایشان را می کشت ، رذالت و خباثت مامون برای مردم روشنتر نمی شد ؟
به نکته بسیار مهمی اشاره کردید. متشکرم
چرا اقراق میکنید من شنیدم همسرش مسمومش کرده این وسط مأمون از کجا پیداش شد
سلام.میگن هیچوقت از یک دروغگو دلیل دروغش رو نپرسید چون دوباره یه دروغ دیگه میشنوید. علم غیب فقط و فقط مخصوص خداست. بارها هم تو قرآن بهش اشاره شده. خدا رحمت کنه دکتر شریعتی رو. همیشه میگفت بزرگترین آسیب به دین بد دفاع کردن از دین هست. این چیزهایی که نوشتید نه تنها کمکی به برطرف کردن ابهام نکرد بلکه ابهام رو بیشتر کرد. امام علی میفرماید دشمنان ما دوگروهند گروه اول برای مدح ما ویژگیهایی که در ما نیستند و غلوآمیزند رو به ما نسبت می دهند و گروه دوم به خاطر دشمنی و کینه رزائل و صفات زشتی که در ما نیستند رو به ما نسبت می دهند. نویسنده محترم دقت کنه که مشمول حدیث امام علی قرار نگیره
بله غیب مخصوص خداست ولی بعد در آیه ۲۷ این سوره ،(جن) می فرماید
إِلَّا مَنِ ارْتَضَىٰ مِن رَّسُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِن بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَصَدًا
ﻣﮕﺮ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮﺍﻧﻲ ﺭﺍ ﻛﻪ [ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﮔﺎﻩ ﺷﺪﻥ ﺍﺯ ﻏﻴﺐ ] ﺑﺮﮔﺰﻳﺪﻩ ﺍﺳﺖ ، ﭘﺲ ﻧﮕﻬﺒﺎﻧﺎﻧﻲ [ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﺍﺯ ﺁﻧﺎﻥ] ﺍﺯ ﭘﻴﺶ ﺭﻭ ﻭ ﭘﺸﺖ ﺳﺮﺷﺎﻥ ﻣﻰ ﮔﻤﺎﺭﺩ(٢٧)
ابن ملجم هم آدم هست و مختار هست ممکن هست ممکن بود در آخرین لحظه ازکارش صرف نظر کنه ، امام نباید نماز صبحش را بخواند چون ممکن هست ابن ملجم ممکن هست او را شهید کند، همانطور که در متن هست تمام روز امام منتظر شهادت بودند.
نقل است که امام فرمود به ما فقط مقام خدایی ندهید و دیگر هر مقامی خواستید بدهد
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.