بازیگران سینما در تئاتر؛ بودن یا نبودن؟

سرویس فرهنگی ـ در سال های اخیر، حضور بازیگران شاخص سینما، در صحنه های تئاتر رشد روزافزونی داشته و این رخدادها، اعتراضات بسیاری از هنرمندان تئاتر را موجب شده است.

به گزارش «تابناک» این اعتراضات البته با کمی تدقیق و بررسی از چند بعد، به نظر نمی رسد که خیلی متکی به نگاه جامع و دقیقی باشند و حتی می توان گفت این ابراز نظرها، رویکردهای کامل و جامعی ندارند و برای نمونه، بر مبانی هنری، اقتصادی و  جامعه شناسانه متکی نیستند.

به تعبیر دیگر، برخی از این اعتراضات در حالی مطرح شده و می شود که آمارهای فروش نشان می دهد در برخی تالارهای نمایشی حضور این گروه از بازیگران، رونق چشمگیری به تئاتر داده است.

بنا بر این گزارش، در واقع موارد متعددی پیش آمده که ورود این بازیگران به تئاتر، به دلیل داشتن وجه مردمی و اشتیاقی که عموم مردم به دیدنشان دارند، باعث جذب تماشاگران جدید و متعددی برای تئاتر شده و این یعنی افزایش فروش تئاتر و در نتیجه ارتقای اقتصادی آن.

البته هستند کسانی که این  رونق را کاذب دانسته و می دانند و بدون در نظر گرفتن توانمندی های این نوع بازیگران در روی صحنه، همچنان با اطلاق عنوان «بازیگران چهره سینما» به حضور ایشان در تئاتر معترضند، در صورتی که بررسی بیشتر دلایل موفقیت یا عدم موفقیت یک نمایش با معیارهای دیگر، نتایج دیگری را نشان می دهد.

به بیان بهتر، تئاتر به دلیل زنده بودن، خلق معنا در لحظه و با حضور الزامی تماشاگران، امکان استفاده از تمهیدات گوناگون سینمایی و همین طور اجازه اشتباه و تکرار چند باره صحنه ها را به بازیگران نمی دهد و اگر این نوع افراد نتوانند قابلیت های لازم را بروز دهند به راحتی مورد نقد بینندگان گوناگون قرار می گیرند و نمی توانند بقای چندانی در این عرصه داشته باشند و نه تنها باعث شکست تئاتر می شوند، چه بسا وجهه سینمایی و تلویزیونی شان را هم از دست بدهند و یا به هر روی، با کاهش علاقه مندان رو به رو شوند.

در این زمینه، چه بسا کارهایی که با حضور چندین و چند چهره سینمایی به روی صحنه رفته اند، ولی به دلیل نداشتن قابلیت های هنری و جذابیت های لازم، به صرف وجود این چهره ها، به هیچ وجه نتوانسته اند تماشاگران را به تالارهای نمایشی بکشانند و در نتیجه کارهایی از این دست به بدترین شکل ممکن شکست خورده اند.

شکستی که هرچند برای تئاتر مضراتی داشته و تماشاگران را به عنوان سرمایه های مهم این هنر، ناراضی کرده است؛ اما برای بازیگران چهره سینمایی دارای این پیام بوده که همیشه هم نمی توانند با چهره ظاهری مردم را راضی کنند، چون هنر ناب تئاتر با میزان خلوصی که دارد، به دلیل ویژگی های ظاهری، به کسی باج و عرصه بی دلیل نمی دهد؛ بنابراین، یا باید از این عرصه خارج شوند تا بتوانند به حیات هنری شان ادامه دهند و یا این که باید با تلاش و ممارست بسیار، خودشان را شایسته حضور در این عرصه کنند.

از سویی، البته نمی توان به راحتی نیز از کارهایی که با حضور این نوع هنرمندان موفق بوده و تماشاگران بسیاری هم به خود جلب کرده، بی تفاوت گذشت.

از منظری دیگر، اما این موضوع، روی دومی هم دارد که کمتر مورد توجه قرار گرفته و آن عزیمت تئاتری ها به سینما و تلویزیون است.

هم اکنون بسیاری از بازیگران تئاتر در آثار سینمایی، فیلم ها و سریال های تلویزیونی به ایفای نقش می پردازند و حتی به نظر می رسد به زودی گوی سبقت را از بازیگران سینما هم می ربایند و بعید نیست که بسیاری از نقش ها را این نوع بازیگران بازی کنند.

به تعبیر دیگر، بررسی سوابق بسیاری از بازیگران سینما نشان می دهد که خاستگاه ایشان تئاتر بوده و از همه نسل های بازیگری از عزت الله انتظامی و علی نصیریان پیشکسوت گرفته تا امیر جعفری و هومن برق نورد و حمید ابراهیمی و... نیز در این جمع دیده می شود. در چنین شرایطی اگر برای بازیگران سینما این پرسش مطرح شود که چرا بازیگران تئاتر به جای حضور در صحنه، جای ایشان را مقابل دوربین پر کرده اند، محق نیستند و باید گفت که همواره تئاتر سینما را تغذیه کرده و...

البته که اگر تئاتری ها خود را محق بدانند، در برابر حضور سینماگران در تئاتر بایستند؛ سینمایی ها نیز باید با همین استدلال با ایشان روبه رو شوند.

بر این اساس، به نظر می رسد برای بقا و دوام هر چه بیشتر و در نتیجه ارایه محصولات شایسته تر به مردم در راستای تقویت جبهه فرهنگی بومی در عرصه جنگ فرهنگی، تعامل سینما و تئاتر، امری ضروری برای هر دوی این هنرهاست، چون تئاتر این فرصت را به بازیگران می دهد که در عالم معنا تعمق کرده و با ژرف نگری در عالم سیر کنند و به دنبال حقیقت باشند و سینما نیز به ایشان گوشزد می کند که از جنبه های بیرونی برای بهتر زیستن و نزدیک شدن به حقیقت باید استفاده عالمانه کرد.