بازخوانی تاریخ/ پرتره‌ای عجیب از غرور استعماری

به گزارش تابناک، مردی که در عکس دیده می‌شود «شاهزاده آرتور»، فرزند ملکه ویکتوریاست؛ عضوی از خاندانی که در قرن نوزدهم، بخش بزرگی از جهان را زیر سایه قدرت نظامی، اقتصادی و فرهنگی خود قرار داده بود.

 

لباس نمایشی و پوست حیوانات وحشی که بر تن او دیده می‌شود، صرفاً انتخابی فانتزی یا درباری نبود. در آن دوران، شکار حیوانات و نمایش پوست و اجزای بدن آنها، بخشی از فرهنگ اشرافیت استعماری اروپا محسوب می‌شد؛ فرهنگی که طبیعت، سرزمین‌ها و حتی ملت‌ها را «متعلق به امپراتوری» می‌دانست. همان نگاهی که جنگل‌های آفریقا، منابع آسیا و انسان‌های سرزمین‌های تحت استعمار را نیز به ابژه‌ای برای تسلط و نمایش قدرت تبدیل کرده بود.

 

قرن نوزدهم، عصر اوج امپراتوری بریتانیا بود؛ دوره‌ای که لندن نه فقط بر دریاها، بلکه بر اقتصاد و سیاست بسیاری از کشور‌ها سیطره داشت. در همین دوران، هند زیر سلطه مستقیم بریتانیا قرار گرفت، منابع ملت‌ها استخراج شد و ساختار‌های سیاسی بسیاری از جوامع دستخوش دخالت خارجی شد. شاهزادگانی مانند آرتور، ویترین همین نظم جهانی بودند؛ چهره‌هایی آراسته و اشرافی که پشت تصویر رسمی‌شان، ماشین عظیم استعمار قرار داشت.

 

نکته قابل تأمل اینجاست که تاریخ رسمی غرب، اغلب این چهره‌ها را با عناوینی مانند «شاهزاده»، «فرماندار کل» یا «خدمت‌گزار تاج‌وتخت» به یاد می‌آورد، اما کمتر درباره نقشی که این ساختار سلطنتی در گسترش استعمار و نابرابری جهانی ایفا کرد سخن می‌گوید. بازخوانی چنین تصاویر تاریخی، فقط مرور یک قاب قدیمی نیست؛ بلکه فرصتی است برای دیدن سویه پنهان تمدنی که هم‌زمان با شعار پیشرفت و مدرنیته، بخش بزرگی از جهان را تحت سلطه نگه داشت.

 

این عکس امروز شاید عجیب یا حتی طنزآمیز به نظر برسد، اما در واقع نماد دورانی است که قدرت‌های استعماری، جهان را صحنه نمایش اقتدار خود می‌دیدند؛ اقتداری که هزینه آن را ملت‌های بسیاری در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین پرداخت کردند.