نگاه آخرالزمانی عراقی‌ها به رخدادهای سال‌های اخیر

وقتی که جورج بوش، رئیس جمهور سابق آمریکا، حمله نظامی به عراق را آغاز کرد، تمایل داشت نگاه مسیحیان راستگرا در مورد آخرالزمان را به عنوان واقعیات این دوران در دستور کار خود گذارد، ولی هیچ کس در سال ۲۰۰۳ پیش‌بینی نمی‌کرد در درگیری‌های اخیر در این کشور، بسیاری و از جمله طرف‌های درگیر حوادث خونبار عراق را در قالب پیش‌بینی‌های آخرالزمانی تفسیر کنند و این عقیده بر رفتار آن‌ها تأثیر بگذارد.

به گزارش «تابناک»، علی معموری که سابقه تدریس در حوزه‌های علمیه ایران و عراق را دارد، در مطلبی در این باره نوشته، نگاه آخرالزمانی به رخدادهای عراق، ساختاری و افراطی در این کشور وجود دارد. بسیاری از طرف‌های درگیر در عراق به تطبیق پیش‌بینی‌های آخرالزمانی بر حوادث کنونی عراق دست زده‌اند و مسائلی را که این روز‌ها در عراق در حال وقوع است، مطابق پیش‌بینی‌های مذهبی خود درباره اخرالزمان می‌دانند. این عقاید بر کارکرد آن‌ها در این وقایع نیز تأثیراتی داشته است.

پیروان ادیان ابراهیمی یعنی یهودیان، مسیحیان و مسلمانان به ‌رغم برخی ساختارهای ذهنی مشترک در مورد آخرالزمان، سناریوهایی را برای این دوره پیش‌بینی کرده‌اند. یهودیان مدعی هستند که در این دوره به ارض موعود خود بازخواهند گشت، مسیحیان این دوره را با ظهور دوباره حضرت مسیح گره زده‌اند و مسلمانان آن را زمان عالم‌گیر شدن اسلام می‌دانند. برای آخرالزمان تراژدی‌ها و دوره‌های خشونت‌باری پیش‌بینی شده، ولی همه این روایات‌ در نبرد بین دوگانه خیر و شر که به شکست شر و پیروزی جاودان خیر منجر می‌شود، شریک هستند.

در اسلام نیز بین متون اهل سنت و متون شیعیان در موضوع آخرالزمان شباهت‌ها و اشتراک بسیاری است، ولی مسأله این است که تعیین خیر و شر به درگیری‌های اخیر در عراق نیز کشیده شده است. اهل سنت و شیعیان، در پیش‌بینی‌های آخرالزمانی خود از سه گروه مسلمانان، مسلمانان منحرف و کفار سخن می‌گویند. آنهایی که در عراق به تطبیق آخرالزمان بر مسائل جاری عراق باور داشته و یا قصد سوءاستفاده از آن را دارند، خود را حق، مسلمانان و مدعیان اسلامی را که در مقابل آن‌ها قرار دارند، منحرف می‌دانند و دشمنان غربی را در دسته سوم می آورند.

«انور العولقی» از رهبران برجسته سلفی در یمن که در سال ۲۰۱۱ در حمله پهپادهای امریکایی کشته شد، نظر خود را در این باره این گونه بیان داشته: ندای جهاد از خراسان بلند می‌شود که افغانستان امروزی را شامل می‌شود. سپس جنگی با غرب در عراق امروزی شکل خواهد گرفت که راه را برای آخرالزمان و دوره مهدی موعود باز خواهد کرد؛ آن‌گاه عده‌ای که پرچمی سیاه را برافراشته‌اند با مسلمانان منحرف و کفار خواهند جنگید و این نبرد با اعلام یک خلافت جدید پایان خواهد یافت.

ظهور خلیفه ابوبکر البغدادی بخشی از این روایت شده است. وی از این روایت برای اعلام خلافت خود استفاده کرد. افزون بر پرچم سیاه، خلیفه (خودخوانده) برای مشابهت بیشتر از لباسی به رنگ سیاه نیز استفاده می‌کند تا شباهت‌ها را بیشتر کند تا عده بیشتری از وی استقبال کرده و به او بپیوندند. او حتی برای توجیه بیشتر کارهای خود مدعی شده که از قبیله قریش است که بنا به روایت اهل سنت، مهدی موعود از این قبیله است. برخی متون منتشره و اقدامات رهبر قبلی گروه داعش یعنی ابوعمر البغدادی، نشان می‌دهد که این کارهای خلیفه برنامه‌ریزی شده بوده است.

در مقابل در نزد برخی شیعیان، ظهور البغدادی و دولت وی، نشانگر لشکر تاریکی است که در آخرالزمان به قدرت خواهد رسید تا اینکه پس از آن مهدی آخرالزمان ظهور کند. برخی از شیعیان حمایت برخی نیروهای منطقه‌ای را نیز در همین چهارچوب تفسیر می‌کنند.

منطقه پیش از این نیز شاهد پدیده‌های مشابهی بوده و پیش‌بینی می‌شود که خشونت‌ها و تحولات جاری به تشدید این نگاه‌های آخرالزمانی کمک کند و بر روند درگیری‌ها تأثیر بگذارد.