تاملی بر وعده دورف مبنی بر عرضه تلگرام بر بستر بلاکچین؛
TON یا تلگرام غیرقابل فیلتر کردن چیست و چگونه کار میکند؟
خبری که پیشتر یکی از مدیران تلگرام آن را اعلام کرده بود، اما حالا به طور رسمی اعلام میشود. خبر در راه بودن «شبکه باز اطلاعات تلگرام» یه به طور مخفف «TON» (Telegram Open Network) که در آن تلگرام بر بستری عرضه خواهد شد که امثال بیتکوین بر آن بستر فعالیت میکنند. پلتفرمی که به تلگرام کمک میکند بی ارتباط با سرورهایش نیز فعال بماند!
تلگرام فیلترناشدنی چیست و چگونه کار میکند؟ این سوالی است که این روزها مکرر پرسیده میشود و حتی عدهای روزشماری میکنند تا موعد رونمایی از آن برسد. نسخه متفاوتی از تلگرام که بنیانگذار آن وعده ارائه اش در زمانی کوتاه را داده است.
به گزارش «تابناک»، به فاصله کوتاهی از انسداد موقت تلگرام در کشورمان، پاول دورف، بنیانگذار تلگرام -که پیشتر ویکی (VK)، یعنی بزرگترین شبکه اجتماعی روسیه را بنا نهاده و به دلایلی از آن جدا و برای ادامه فعالیت، روانه آلمان شده، وعده عرضه نسخه متفاوتی از تلگرام را داد که قابل فیلترکردن و انسداد نیست.
این وعده در حالی بیان میشد که تلگرام به درخواست مسئولان کشورمان برای حذف برخی کانالهای ترویج کننده خشونت و ترور پاسخ منفی داده بود و پیرو آن، مسئولان کشورمان رای به خارج شدن آن از دسترس ایرانیان دادند. تصمیمی که البته تاکید شده و میشود که موقتیست، به شرطی که تلگرام به خواسته مسئولان کشورمان جامه عمل بپوشاند.
شرطی که به نظر نمیآید محقق شود که اگر این گونه بود، پیشتر این گونه شده بود. وضعیتی که نشان میدهد احتمالا بازگشتی در کار نیست و ظاهرا دورف هم تمایلی به بازگشت به بازار ایران ندارد، حتی با اینکه میداند ۴۰ میلیون از حدود ۷۰ میلیون کاربر نرم افزارش ایرانیان هستند و تنها راه به سود رساندن تلگرام، تداوم این ارتباطات و همکاری با مسئولان کشورمان است.
درباره همکاریهایی سخن میگوییم که نمونه آن، مجوز ورود تلگرام به عرصه تبادلات مالی در کشورمان بود که از مدتها پیشتر زمزمه افزوده شدنش امکانش به تلگرام مطرح شده بود و مسئولان کشورمان قصد داشتند با دادن این مجوز به تلگرام، این شبکه اجتماعی محبوب ایرانیان را مجاب به انتقال سرورهایش به کشورمان نمایند.
اتفاقی که دیگر قرار نیست رخ دهد، به ویژه زمانی که به یادآوریم ویچت به کشورمان بازگشته و در چندسالی که از دسترس ایرانیان خارج بود، توانسته سهم بسیار بزرگی از بازار تبادلات مالی جمعیت بزرگی از هموطنانش به دست آورد؛ جمعیت چند صد میلیون نفری چینیهایی که برای پرداخت مبلغ خریدهای روزمره خود از ویچت بهره میبرند.
دورنمایی که دورف برای تلگرام ترسیم کرده بود، اما حالا تغییر کرده است؛ آنقدر که به نظر میرسد تلگرام هم برای این برنامه نویس نابغه روس، حکم ویکی را یافته است. شبکه اجتماعیای که وی در روسیه بنا نهاد و محبوبترین شبکه اجتماعی این کشور، با اختلاف به نسبت فیسبوک و امثال آن شد و وقتی کنترل آن با فروش سهام توسط شریکش تا حدی از دستان دورف خارج شد، عطای داشتنش را به لقایش بخشید و دست از آن شست.

اتفاقی که این بار به شکلی دیگر در حال وقوع است. اینکه دورف از نسخه جدید تلگرام سخن به میان آورده که بر بستر بلاکچین عرضه خواهد شد. نسخهای که نمیتوان آن را فیلتر یا محدود کرد و از آن سو، اختیار تلگرام را از دست مالکش خارج خواهد کرد! چیزی شبیه وقف کردن تلگرام برای عموم!
خبری که پیشتر «آنتون روزنبرگ»، یکی از مدیران تلگرام آن را اعلام کرده بود، اما حالا به طور رسمی اعلام میشود. خبر در راه بودن «شبکه باز اطلاعات تلگرام» یه به طور مخفف «TON» (Telegram Open Network) که در آن تلگرام بر بستری عرضه خواهد شد که امثال بیتکوین بر آن بستر فعالیت میکنند. پلتفرمی که به تلگرام کمک میکند بی ارتباط با سرورهایش نیز فعال بماند!
برای فهم بهتر ماجرا بهتر است ابتدا کمی درباره بلاک چین توضیح دهیم؛ فناوری بلاکچین اساساً یک پایگاه داده توزیع شده از اسناد و یا دفتر کل عمومی از همه تراکنشها یا رویدادهای دیجیتال است که توسط اجزای تشکیل دهنده اش به شکل مشترک اجرا میشود. یعنی هر تراکنش در آن با توافق اکثریت اجزای سیستم محقق میگردد و اطلاعاتی که یکبار وارد سیستم شده باشد، هرگز پاک نمیشوند.
به عبارت ساده تر، در بلاک چین اطلاعات یک واقعه نه در یک سرور و با چک شدن و رجوع مداوم به آن سرور، که در هسته های فراوانی که همانا کاربران آن سیستم هستند، نگهداری میشود و از این رو، قطع ارتباط سرور، منجر به قطع ارتباط شبکه نخواهد شد. وضعیتی که برای تلگرام باید این گونه آن را تشریح کرد که مدیران این نرم افزار قصد دارند اطلاعات این شبکه اجتماعی را بین کاربران نگهداری کنند که در این صورت، حتی با بستن ارتباط کاربران با سرورهای تلگرام هم نمیشود تلگرام ایشان را از کار انداخت.

وضعیتی که البته آفت هایی به دنبال دارد که از جمله آنها، خارج شدن کنترل کامل تلگرام از دست مدیران این شرکت نیز هست. منظور کنترل اطلاعات در این شبکه است که بستر بلاکچین مانع از دخل و تصرف و حذف آن به سادگی میگردد و بر این اساس، دیگر مدیران این شرکت نمیتوانند مدعی شوند خط و خطوط قرمزی دارند که اگر زیر پا گذاشته شود، به سرعت آن را حذف میکنند چراکه بلاکچین این امکان را به ایشان نمیدهد.
علاوه بر آن، ورود TON به بازار و اقبال کاربران به آن، برای ایرانیان یک مساله جدید خواهد آفرید. اینکه هزینه اینترنت شان –ولو اندک- افزایش خواهد یافت چراکه در بلاک چین مدام بین کاربران برای صحت سنجی و انتشار مطالب ارتباط برقرار است و این ارتباط در کشور ما که اینترنت را به صورت مجموع اطلاعات دریافت و ارسالی فاکتور میکنند و میفروشند، منجر به افزایش هزینه کاربران خواهد شد.
افزایش هزینهای که البته اندک است، اما در کشور ما میتواند مساله ساز باشد، به ویژه آنکه بسیاری از کاربران تلگرام در کشورمان از بسته های اینترنت تلفن همراه استفاده میکنند که محدودیت زیادی از نظر حجمی دارند. این در حالی است که عرضه تلگرام بر بستر بلاکچین، تماس صوتی رایگان این نرم افزار که از زمان راه اندازی، در کشورمان فیلتر شد را هم به امکانات تلگرام خواهد افزود و طبعا هزینه های بیشتری برای مشترکان به وجود خواهد آورد.
به این موارد، امکان استفاده از ارزهای دیجیتال و تبادلات مالی خاص بر بستر TON را هم میتوان افزود که به دلیل ویژگی های بلاک چین، انسداد آنها تقریبا غیر ممکن به نظر میرسد. اتفاقی که پیشتر دست کم یکبار در Frozen Chat، نرم افزار ارتباطی بر بستر بلاکچین برای اندروید تجربه شده اما به شکست این پروژه منجر شده است. شکست نرم افزاری که خاستگاه ایتالیایی دارد اما کسی نیازی به استفاده از آن ندیده تا به بایگانی سپرده شود اما اوضاع برای تلگرام فرق میکند؛ فرقی که میتوان آن را در اشتیاق فراوان ایرانیان به این نرم افزار، حتی پس از فیلتر شدنش دریافت!
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
اورینگ بلاک چین قابل تشخیص است.
با کل گزارشتون کاری نداریم ولی اگه قرار بود با تماس صوتی هزینه زیاد بشه هیچ وقت فیلتر نمی شد.
"حتی با اینکه میداند ۴۰ میلیون از حدود ۷۰ میلیون کاربر نرم افزارش ایرانیان هستند و تنها راه به سود رساندن تلگرام، تداوم این ارتباطات و همکاری با مسئولان کشورمان است."
اتفاقا برعکس خودشو مردمی و امن نشون میده
این یک بلوف است و چندین ده میلیارد دلار هزینه دارد که تلگرام انتظار دارد دولت ترامپ بخاطر ایران آن را تامین کند ولی دولت ترامپ برنامه بهتری دارد. ترامپ قول داده که از شبکه اینترنت ارتش آمریکا به مردم ایران اینترنت مجانی خارج از کنترل دولت ایران را بدهد. به نظر میرسد که این وعده ترامپ عملی خواهد شد چونکه گفته است در آینده دولت آمریکا یک هدیه بسیار با ارزش به مردم ایران خواهد داد. چنین اینترنت مجانی باعث مشود که شرکتهای تلفن همراه، مخابرات، و اینترنتی همه ورشکست شوند و ارزش آن برای مردم دهها میلیارد دلار است. در نظر بگیرید که با اینترنت مجانی مردم دیگر نیاز به آبونمان تلفن همراه هم ندارند و از طرق اینترنت مجانی ماهواره ای میتوانند به همه جای ایران و دنیا مجانی زنگ بزنند.
به عنوان یک متخصص حوزه IT و شبکه عرض میکنم، عاقلانه ترین کار این هست که مسئولان کشورمان هر جور شده با تلگرام به توافق برسند و به هر طریقی موسس تلگرام را متقاعد کنند که این اپلیکشین را بر بستر blockchain ارائه ندن، اگر این اتفاق بیفته به جرات میشه گفت که دیگه هیچ کانال و گروه تلگرام قابل حذف شدن نیست و بسیاری از کانال های به شدت غیراخلاقی و مستهجن که الان با هماهنگی وزارت ارتباطات و تلگرام فیلتر و حذف میشن عملا دیگر امکان حذف شدن نخواهند داشت و اوضاع از شرایط فعلی بسیار بدتر و غیرقابل کنترل تر خواهد شد، بنابراین به اعتقاد بنده نباید به خاطر یک کانال ضدانقلاب فیلتر تلگرام را تداوم بخشید و مدیران تلگرام را متقاعد به استفاده از بستر blockchain کرد
چقدر بین مردم ومسوولین اختلاف نظر هست . یکطرف کنترل و نظارت و فیلتر و بستن یک طرف تبادل آزاد اطلاعات و گشت و گذار در آسمان لایتناهی علم و فناوری .
تا کی ما می خواهیم با دنیا متفاوت باشیم . تا کی تا کی
تا کی
برخی قرون وسطی فکر می کنند می توانند به جنگ تکنولوژی بروند که خودشان فقط مصرف کننده هستند نه تولید کننده.
اگر اين اتفاق به ادعاي آقاي دورف بيافته اول شركت مخابرات بايد قيد درآمد تماسهاي صوتي خودش رو بزنه و در آستانه ورشكستگي قرار ميگيره اينقدر اين براشون مهم بود كه ٢٤ ساعت بعد از وصل شدن امكان تماس صوتي فيلترش كردن دوما درسي براشون خواهد شد كه ديگه دوران بگير و ببند و فيلتر و درش تخته كن و اين حرفا تموم شده مگه اينكه ايندفعه كلا اينترنت رو كلا قطع كنن (-؛
پس مسئولین هرچه زودتر تلگرام را از فیلتر در بیارند تادر مقابل عمل انجام شده قرار نگیرند .دیگر نمیشود باافکار قدیمی به جنگ تکنولوژی رفت تلگران نشد یه چیزدیگه
مردم راهش را پیدا میکنند.
البته اگر بالن اینترنت گوگل هم که در حال حاضر ۵ تاش به آفریقا با سرعت ۱۰ مگ و پهنای وصف نشدنی ۲ گیگ سرویس میده با کمی تغییر زاویه کم درددسر به ایران هم سرویس بده دیگه چی .... نشنیدم چی آره تمامه تمام مخابرات و صداسیما هم ناک اوت میشن انشاا... رب العالمین
ارسال انصراف
راحت شدیم تلگرام را دیگه نیارین
مثل تورنت و p2p میشه ولی انقدر از حجم اینترنت کاربرها کم می شه که همه قیدش را می زنند و منصرف می شوند مخصوصا تو ایران که اینترنت قیمتش بالا هم هست در ضمن براحتی می توان گوشی ها را هک کرد در ضمن هر کاری کنند باز به یک سرور مرکزی نیاز است تا موبابل را به همه وصل کنه و باز هم میشه فیلتر کرد در ضمن این شبکه خطری می شود برای خود کشورهای غربی زیرا گروه های تروریستی هم می توانند براحتی از ان استفاده کنند مطمئن باشید خود کشورهای غربی زودتر از همه فیلترش می کنند به خاطر دلایل امنیتی
میشه فیلتر کرد برید یک کمی درباره شبکه تحقیق کنید می فهمید راه های زیادی وجود داره ساده نباشید هر چیزی را میشه فیلتر کرد تلگرام بدون سرور با عقل جور در نمی یاد الان مثلا ادرس تلگرام را تایپ کنی باید به سرورش وصل بشی حتی اگر سرور مرکزی هم نداشته باشه باز باید بعضی موبایل ها نقش سرور را بازی کنند باز هم میشه فیلتر کرد
داداش یعنی بگو پاول دورف عزیز از شبکه هیچی نمیدونه
!!!!!....فقط خودت بلدی
.تابنکا جان اینطوری ک تو میگی هر پیامی ک ارسال میشه شبکه باید میلیون ها بایت ارسال کنه ..پس غیر ممکنه...روشش .....
چقدر مردم ما ساده هستند و فکر میکنن فلانی دلش براشون سوخته و به فکر سعادت و آزادیشون هست که میخواد تو دنیایی که همه چیز حول محور پول میچرخه مفت مفت خدمات بهشون بده! اینها رو چقدر ساده میشه سرکیسه کرد!
آره حق با توئه. فقط فیلترچی ها فکر جیب مردمن
اره تو خوبي دلواپس !
زنده باد تلگراااااااااااااااااااااااااااام
جرا درخارج از ایران نمی شود مطالب را لایک کرد یا رو + و منفی امتیاز داد به مطالب دیگران؟
اول تلگرام رو توبلاکچین ازاد و همه گیر میکنه بین مردم
بعدم ارز دیجیتال خودش گرام رو برای نقل و انتقال مالی تو تلگرام منتشر میکنه و میلیاردر میشه
دمت گرم نوش جونت
ما هم همچنان چراغ پرایدو عوض میکنیم
چیزی شبیه به دانلود از شبکه تورنت torrent بر بستر اینترنت
یعنی من فایلی که دانلود میکنم از سرور تلگرام دانلود نمیکنم، بلکه از داخل گوشی کاربران تلگرام که اون فایل رو در تلگرام دیدن و در حافظه و کش تلگرامشون هست، دانلود میکنم
برای همین وقتی با تلگرامتون کار هم نمیکنید، به علت اینکه ممکن هست کاربران دیگه از فایلهایی که در گوشی شما هست (کش تلگرام) استفاده کنند، اینترنت شما درحال sending دیتا قرار میگیره و این باعث میشه تا حجم اینترنت شما کم بشه.
توی فیلمها دیدیم که ملکه تاریکیها به جنگ با پادشاه سرزمین روشنایی میره و در آخر علی رغم نیروی زیادی که داره شکست میخوره
برو همون فیلمتو ببین عمو جون
زود هم بخواب
باعث بیکاری میشه اونوقت اینهمه سانسور چی و فیلتر چی که بیکار میشن میخواید چکار کنید خخخخخ قیافشون دیدنیه
دوران تلگرام به نظرم تموم شده اگه یه اپ خوب تو بازار باشه استفاده از اون به این همه دردسر ترجیح داره
تلگرام چیز خوبیه ولی همیشه همه جا یه عده پیدا میشن که سوء استفاده میکنن و استفاده های منفی و ... میکنن که متاسفانه ماها(ایرانیا) خیلی زودتر و بیشتر گنده همه چیرو درمیاریم . . .
درود بی کران بر مسولان
انشاا... در صورت ناتوانی در فیلتر کردن تلگرام تدبیری اندیشیده و خطوط مخابراتی را از بیخ و بن قطع کرده و چاپار خانه و ایستگاه دود راه اندازی می کنند.
الکی به خودتون وعده ندید این سیستمی که مثلا گفته شده نمیشه فیلتر کرد درواقع توسط شرکت اینترنت زیر ساخت و توسط سیستم فیلترینگ و مسدود سازی اصلی کشور قابل مسدود سازی نیست ولی به راحتی توسط شرکت هایی که به کاربرها سرویس میدن قابل مسدود سازی هست! اون هم خیلی راحت
متاسفم برای مردمی که خطر به این بزرگی رو تعداد زیادیشون نمی بینن. واضحه که این تکنولوژی ایران رو به ورطه نا امنی شدید میکشه. آخه چرا فکر میکنین دشمن به فکر شماست؟
دوست عزیز این طرز تفکر شما مال دهه شصت و هفتاد هستش. گوش مردم از دشمن تراشی پر شده و می دونن که دشمن تراشی سر پوشی است بر بی کفایتی بعضی از مسئولین
آره درست میگی. فقط فیلترچی ها فه فکر ماها هستند
ما امنیت نخاییم کیو باید ببینیم
40 ساله داریم با گدایی و فلاکت زندگی میکنیم و هی منت میزارن که عوضش امنیت داریم
قیمت اینترنتش حتی دوبرابر هم بشه بازم خوبه. چون اولا تماس صوتی رایگان برقرار میشه دوما غیر قابل فیلتر بودنش باعث میشه با خیال راحت کسب و کار راه انداخت و نگران قطع ارتباط با مشتریان نبود.
چقدر خوشحال شدن ملت!!
این روش مثل p2p و تورنت هست و چیز جدیدی نیست.
با این کار در واقع هر کاربر به عنوان یک سرور تو شبکه تعریف میشه. یعنی وقتی شما فایلی رو به اشتراک میذارید یا در گروه آپلود میکنید هر کسی اون فایل رو دانلود کنه از دستگاه شما بر میداره و از حجم اینترنت شما کم میشه!!
ضمن اینکه امنیت گوشی یا دستگاه کاربر هم به شدت پایین میاد.
این روش تو کشور ما که اینترنت حجم محدود داره جواب نمیده. مطمئنا تلگرام با این کار حداقل در ایران برای همیشه خواهد مرد.
خیلی ترسیدین الان نع؟؟
تابناک جون ، مکالمه رایگان ، به هزینه اینترنت اضافه می کنه ؟ چقدر ؟
عوضش از دست این اپراتور های آبکی همراه اول و ایرانسل و ... راحت میشیم و دیگه نمی خواد برای تماس صوتی بهشون پول بدیم .
این یعنی مرگ اپراتور های ما . اونوقت دیگه همشون اینترنت فروش میشن ...
البته کلی هم هزینه های ما کم میشه ...
اطلاعاتتون غلطه تلگرام ۱۸۰ میلیون عضو داره.ممنون از مدیر دلسوز تلگرام
چند وقت دیگه اصلا داشتن گوشی هوشمند قدغن میشه
بلاک چین تلگرام خواهد اومد ، اما چیزی که هنوز نتونسته حلش کنه ، وریفای ورود به اکانت با پیامکه ، چون به سادگی توسط هرکشوری این دسترسی قابل قطع کردنه .
اگه ورفای رو با ایمیل قرار بده چطوره ؟ میشه ؟
بابا قطع کنید اینترنت رو کلا راحت بشن همه.ما هم شب سر راحت بر بالین بزاریم...
قدم بعدی قطع اینترنته...
آیا این حجم از موافقان تکنولژی را تابناک محترم به گوش مسولین میرسانید ،،
واقعا امنیت کشور ما بخاطر مطالب چند کانال و یا چند اپلیکیشن به خطر می افتد؟؟؟ آیا ایجاد ناامنی از اختلاسها و فساد داخل سیستم و بی اعتمادی مردم به مسولین و صدا و سیمای ناکارآمد و افسردگی در جامعه و امثال این نیست؟؟؟؟
تلگرام بر بستر بلاکچین عملیاتی نیست. بیخودی خودتون رو فریب ندید. یعنی عملیاتی هست ولی برای ایجاد هر سرور جدید، باید چندین ترابایت حجم دانلود بشه که هیچ بیکاری در ایران یا دیگر نقاط جهان چنین وقت و پولی نداره. این روش شکست میخوره.
تو اینجور مسایل مسولین ما خوب آینده نگر هستن - راه حل این موضوع هم اینترنت ملی هست که همه زیر ساختهاش مهیاست- کاش تو کارایی که به نفع مردم هست هم اینقدر اینده نگر و با برنامه بودند
پاول جان شیر مادرت حلالت باشه
من با شناختي كه از مسئولين دارم فكر مي كنم تا قبل از اجرائي شدن اين قضيه كه ديگه دست اون ها رو كوتاه ميكنه از شل كن و سفت كن تلگرام، خودشون زودتر تلگرام رو رفع فيلتر مي كنند كه بگن ما يه لطفي به مردم كرديم و اختيار همه چي دست ماست.
چرا اینقده سختش میکنن ما با همین سایفون هم کارمون راه افتاده داریم با تلگرام کار میکنیم
آره بابا . مشکل برطرف شد
ما چرا به جای مدیران تلگرام از رعابت نشدن خطوط قرمز حرف می زنیم ؟؟؟خط و خطوط یعنی چی ؟؟؟از دسترس خارج شدن تلگرام؟ ؟؟؟؟ جالب هست ما نگران کاسبی مالک تلگرام هستیم!!!!!!که ضرر می کنه!!!بعد مسولین به راحتی از تطمیع این فرد حرف می زنن!!!!! پس دمش گرم که پول براش مهم نبوده و اعتقادش مهم همست!!!!!
زنده باد انسانيت و قدرت تفكر و تعقل و تصميم گيري ازاد . زنده باد دنيااي كه مسئولان زير ذره بين هستنو هر كار ناشايستشون در دنياي مجازي به تصوير كشيده ميشه ...
یک فناوری دیگهای که گوگل بر روی اون کار میکرد و با مخالفت شرکتهای ارائهدهنده اینترنت و دلایل دیگه (در خود آمریکا) تقریبا تعطیل شد این بود که دیگه به بستر اینترنت احتیاجی نباشه و خود تلفنها، رایانهها، سرورها و ... با ارتباطی خاص به همدیگه متصل باشن و کلا اینترنت به معنای امروزی از بین بره. هر چند فعلا چنین فناوریهایی مسکوت مونده (هرچند احتمالا هنوز روش کار میکنن) ولی در آینده که چنین چیزهایی به دست مردم برسه، اونوقت نه صدا و سیما (و حتی هر شبکه تلویزیونی به معنی قدیمی) وجود خواهد داشت، نه شرکتهای ارائه دهنده اینترنت که بشه روی اینترنت کنترل داشته باشن و نه اپراتورهای موبایل و تلفن برای ارائه تماس صوتی و یا خدمات دیگش. اون روز دیگه هیچ چیز در کنترل هیچکس نخواهد بود و با این روشهای عهد بوق هیچ مشکلی رفع نخواهد شد. کشورهای غربی از الان آزادی میدن تا آزمایش کنن که چطور میشه افکار عمومی رو کنترل کرد، ولی اینجا تا کمی اوضاع از دستشون خارج بشه همهچیز فیلتر میشه
تلگرام، توی توضیحاتی که برای TON داد بیشتر روی همین بحث امن بودن ارتباطات برای transactionهای مالی بواسطه اپلیکیشنش تاکید داشت. فکر نمیکنم قادر به برقراری ارتباطی بدون امکان فیلتر کردن باشه (البته امیدوارم که باشه!)، ولی در اونصورت ابزار کنترلیش رو بصورت کامل از دست میده! اینطور نیست؟
ولی خیلی جالبه که پاول، اینهمه خودشو وقف ما ایرانیها کرده و امکانات مجانی خفن در اختیارمون قرار میده!
جان ؟ :))
آقایان فلترینگ رو بردارین تا این ادم این کارو نکرده و باهاش وارد معامله بشین بعد از این کار هرچقدر هم تلاش کنید نمیتونید به حالت قبل برگردین . کو گوش شنوا
آره اينه!
لابد ميخوايين اينترنت گوشي رو اينبار قطع كنين. هان؟
هان ای دل عبرت بین ،از دیده عبر کن هان
دیوان مدائن را آیینه ی عبرت کن
هان
دنیا تغییر کرده اما مسئولین نظام هنوز تفکر 50 سال پیش را دارند -
اجبار به انطباق، ناگزیر سبب حذف کسانی خواهد شد که باورهای خود را تغییر ندهند
به هر حال خدا خیرشون بده که به فکر مردم ما هستن
بله رايگان در اختيار شما قرار ميدهند
چقدر زود باوريم و فكر ميكنيم پشتش فقط خير خواهانه و رايگان است
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.