از نام‌ها و نشانه‌ها تا باغ کتاب یا سیر نزولی مسابقات تلویزیونی

پرسش: نام امام اول؟
شرکت‌کننده: کمک کنید!

سرویس فرهنگی ـ سیر نزولی برنامه‌سازی در رسانه ملی و تأکید بیش از اندازه بر «پرکردن آنتن» با توجیه از دست ندادن مخاطب به هر شکل، در شبکه‌های گوناگون همچنان ادامه دارد، به گونه‌ای که این سیر نزولی از برنامه‌های نمایشی به دیگر تولیدات از جمله برنامه‌های کودک و نوجوان و مسابقات و سرگرمی‌های رسانه‌ای نیز رسیده است.

به گزارش خبرنگار «تابناک»، هرچند تلویزیون در دهه هفتاد با راه‌اندازی مسابقات ویژه‌ای ضمن ایجاد لحظاتی سرگرم‌کننده «اطلاعات محوری» را مبنای تولید و ساخت مسابقات قرار می‌داد؛ اما امروز این امر تنها به پرکردن وقت و طراحی‌های کاملا سرگرم کننده، کپی‌شده و فارغ از اطلاعات روی آورده که این مهم در مسابقات تلفنی بیشتر دیده می‌شود، به ویژه هنگامی که پرسش‌های ساده و تستی مسابقه نیز با راهنمایی‌های همه جانبه(!) آقای مجری همراه می‌‌شود.

بنا بر این گزارش، مسابقات فوق‌العاده حرفه‌ای و اطلاعات محوری چون «نام‌ها و نشانه‌ها، ثانیه‌ها، جدول تصویری، مسابقه هفته، مسابقه هفته، راز سیب و...» جای خود را به مسابقاتی چون گوی طلایی، تیر و کمان، باغ کتاب و...داده است؛ مسابقاتی که همچون مسابقه باغ کتاب، نه تنها کمترین ارتباطی با کتاب و هدف ترویج مطالعه بین مردم ندارد، بلکه با برگزیدن نامی بی‌ربط، مسابقه‌ای تنها سرگرم کننده و بدون نگاه خاص فرهنگی و هنری است.

این در حالی است که سیر نزولی تولید این مسابقات درباره اجرای دکور و انتخاب مجری نیز بوده است؛ برای نمونه، در مسابقات نوستالوژیک دهه هفتاد، مرحوم کمال الحق سلامی، علیرضا معینی و یا منوچهر نوذری هر کدام در حوزه اطلاعات عمومی و گاه تخصصی خودشان در حد بالایی قرار داشتند، حال آنکه مجریان امروز برخی مسابقات حتی پرسش‌های همان روز و یا شب برنامه را نیز نمی‌توانند پاسخ بدهند و این جدای از نادرست خواندن پرسش‌‌ها و برخی اشتباهات فاحش قرائت مجریان و همچنین راهنمایی‌های نادرستشان است.

به نظر می‌رسد، سنت جدید در ساخت این برنامه‌ها نهادینه شده است که در آن محک زدن هوش و توانمندی افراد مبنا نیست؛ اما به نوعی سراسر مسابقات «آزمون شانس» است و این نکته در حالی در شبکه‌های گوناگون سیما دیده می‌شود که رهبر انقلاب بارها تاکیدشان حذف چنین مسابقاتی بوده که فرضا با یک پرسش ساده و بی‌خاصیت، مبلغی به یک نفر اهدا شود که گاه، حقوق یک ماه یک کارمند است و همچنین تاکید داشته‌اند «آنتن» و وقت مردم را نباید با هر برنامه‌ای و با توجیه نداشتن برنامه، پر کرد و دیده می‌شود، تولید بیشتر مسابقات تلویزیونی یا بنا بر پرکردن آنتن است و یا سفارش نهادها و سازمان‌های گوناگون با هزینه‌ها و هدایای بسیار زیاد.

گفتنی است، استفاده از مجریان توانمند نیز در تولید این برنامه‌ها بسیار کم شده است و افرادی با کمترین نشانه‌های بصری یک مجری و همچنین داشتن اطلاعات مفید و مناسب، گرداننده سلیقه‌ای مسابقات سلیقه‌ای و اغلب کپی‌برداری شده از شبکه‌های ماهواره‌ای هستند.