عربستان میانجی جدید ایران و آمریکا؟/ «تمام تلاش ریاض» برای توافق تهران-واشنگتن

سفر بن سلمان در حالی به آمریکا صورت گرفت که روز دوشنبه ۲۶ آبان «محمد بن‌سلمان بن‌عبدالعزیز آل‌سعود» ولی‌عهد عربستان سعودی یک پیام کتبی از «مسعود پزشکیان» رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، دریافت کرد.

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا شامگاه سه‌شنبه در کاخ سفید و در حضور «محمد بن سلمان» ولیعهد عربستان سعودی که به واشنگتن سفر کرده است، گفت: «فکر می‌کنم ما در از بین بردن ظرفیت هسته‌ای ایران کار بزرگی انجام داده‌ایم.»

ترامپ همچنین در پاسخ به سوالی درباره ایران مدعی شد: «فکر می‌کنم آنها به‌شدت خواهان دستیابی به توافق هستند. من کاملاً مایل به آن هستم و ما با آنها در حال گفت‌و‌گو هستیم و یک روند را آغاز کرده‌ایم، و خوب خواهد بود اگر توافقی با ایران حاصل شود.»

بن سلمان هم در این خصوص گفت: «ما تمام تلاش خود را برای دستیابی به توافق بین ایالات متحده آمریکا و ایران انجام خواهیم داد و معتقدیم که داشتن یک توافق خوب برای آینده ما نیز خوب است و ایران نیز خواستار توافق است.»

سفر بن سلمان در حالی به آمریکا صورت گرفت که روز دوشنبه ۲۶ آبان «محمد بن‌سلمان بن‌عبدالعزیز آل‌سعود» ولی‌عهد عربستان سعودی یک پیام کتبی از «مسعود پزشکیان» رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، دریافت کرد.

طبق گزارش خبرگزاری عربستان (واس)، این پیام در جریان دیدار «علی‌رضا رشیدیان» رئیس سازمان حج و زیارت ایران با «عبدالعزیز بن‌سعود بن‌نایف بن‌عبدالعزیز» وزیر کشور عربستان، به طرف عربستانی تحویل داده شد.

در این دیدار، دو طرف درباره شماری از موضوعات مورد علاقه مشترک گفت‌و‌گو کردند.

فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت ایران در نشست خبری هفتگی خود در روز سه شنبه ۲۷ آبان در خصوص پیام رئیس‌جمهوری ایران به ولیعهد عربستان، اظهار کرد: به جهت اینکه در سال گذشته کشور عربستان با کشور ما همکاری بسیار خوبی داشتند، به خصوص درباره بازگشت حجاج که در زمان جنگ اتفاق افتاد؛ آقای رئیس‌جمهور در این پیام تشکر ایران از عربستان را ابراز کردند.

در جزئیاتی بیشتر «علیرضا رشیدیان» رئیس سازمان حج و زیارت با اشاره به سفر اخیر خود به عربستان و دیدار با مسئولان وزارت حج و عمره این کشور، گفته است: پیام ویژه پزشکیان، رئیس‌جمهور در خصوص حج و عمره به ولیعهد عربستان سعودی تقدیم شده است. در این نامه بر اهمیت مناسک حج و عمره و ضرورت تقویت روابط و همکاری‌های مشترک میان دو کشور تأکید شده است. امیدواریم این اقدام زمینه‌ساز دوستی بیشتر و توسعه روابط سازنده در آینده باشد و شاهد همکاری‌های بهتر و گسترده‌تری در عرصه حج باشیم.

 از طرف دیگر، عباس عراقچی وزیر خارجه ایران روز یک شنبه ۲۵ آبان در حاشیه کنفرانس بین‌المللی حقوق بین‌الملل تحت تهاجم، تجاوز و دفاع در مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه در جمع خبرنگاران گفت: ما ابتکاراتی در حوزه مذاکرات داریم، اما به شرطی که این اقدامات در جهت منافع و حفظ حقوق مردم ایران باشد.

به گزارش تابناک، با وجود این مشخص نیست که در این نامه ایران پیامی را از طریق محمد بن سلمان به آمریکا منتقل کرده باشد. اما این سخن بن سلمان در نشست مشترک با ترامپ مبنی بر اینکه «ایران خواهان توافق است» احتمال اینکه موضوع مذاکره با آمریکا با ولیعهد سعودی مطرح شده باشد را تقویت می‌کند. چرا که عجیب خواهد بود «بن سلمان» بدون اطلاع از دیدگاه تهران در زمینه مذاکرات با آمریکا، بخواهد چنین موضعی را بیان کند.

این در حالی است که پیش از شروع مذاکرات میان ایران و آمریکا در دوره دوم ریاست جمهوری ترامپ، «سی ان ان» در خبری از تمایل عربستان برای میانجیگری میان ایران و آمریکا خبر داده بود. با وجود این آن مذاکرات با وساطت عمان شروع شد. 

اندیشکده شورای آتلانتیک آمریکا در این راستا می‌نویسد محمد بن سلمان ولیعهد عربستان می‌تواند در دیدار با ترامپ استدلال کند که مذاکرات با ایران باید در اسرع وقت از سر گرفته شود ــ و حتی عربستان می‌تواند نقش میانجی را ایفا کند هرچند احتمالاً عمان میزبان گفت‌و‌گو‌ها خواهد بود.

 در تحلیل این اندیشکده آمریکایی آمده است: برای درک اینکه چرا دستیابی به یک توافق هسته‌ای با ایران باید ــ دست‌کم از نگاه سعودی‌ها ــ بخش اساسی دیدار با دولت ترامپ باشد، باید به پایان جنگ ماه ژوئن امسال میان ایران و اسرائیل بازگشت. جنگ دوازده‌روزه بدون هیچ توافق هسته‌ای میان واشنگتن و تهران پایان یافت و ایران پس از آن به بازسازی توان نظامی خود پرداخته است. علاوه بر این، می‌توان گفت که این جنگ امید‌ها برای دستیابی به توافق هسته‌ای را نیز تخریب کرده و بی‌اعتمادی میان حکومت ایران و دولت آمریکا را عمیق‌تر کرده است.

در ادامه این مطلب آمده است: اسرائیل و ایالات متحده در جریان جنگ به دستاورد‌های عملیاتی مهمی دست یافتند ــ از جمله آسیب جدی به تأسیسات هسته‌ای ایران در نطنز، فردو و اصفهان و کشتن دانشمندان هسته‌ای ایران. اما اقدامات ایران در هفته‌ها و ماه‌های پس از پایان عملیات نظامی اسرائیل و آمریکا ــ به‌ویژه بازسازی تأسیسات هسته‌ای و تقویت توانمندی‌های متعارف ــ نشان می‌دهد که تهران تسلیم نشده است. طبق گزارش‌های رسانه‌های منطقه، ایران همچنان در حال تقویت توان نظامی خود است، ظاهراً در آماده‌سازی برای رویارویی بعدی با اسرائیل.

به نوشته شورای آتلانتیک: این واقعیت باید کشور‌های خلیج فارس، از جمله عربستان سعودی، را نگران کند. حتی اگر رهبران خلیج فارس باور داشته باشند که گسترش روابط دیپلماتیک با تهران ــ که در سال‌های اخیر تقویت شده ــ می‌تواند از عربستان در برابر جنگ آینده بین اسرائیل و ایران محافظت کند، ممکن است شگفت‌زده شوند ــ و نه به‌طور خوشایند.

به نوشته این اندیشکده: احتمال وقوع یک درگیری دیگر میان اسرائیل و ایران، همان‌طور که گفته شد، بسیار واقعی به نظر می‌رسد ــ و کارشناسان معتقدند درگیری بعدی می‌تواند شدیدتر باشد و حتی کشور‌های خلیج فارس را نیز دربر گیرد. این احتمال با تهدید‌های ایران مبنی بر استفاده از نیروی دریایی و سایر سلاح‌هایش در جنگ آینده، و همچنین بحث‌های عمومی در ایران درباره احتمال بستن تنگه هرمز، تقویت شده است. افزون بر این، اگر ایران فرض کند که ایالات متحده نیز در جنگ دخالت خواهد کرد، احتمالاً به دنبال حمله به پایگاه‌های آمریکا در سراسر خاورمیانه، از جمله در منطقه خلیج فارس خواهد بود.