حکایت تهران قدیم و مستراح هایش

به گزارش تابناک به نقل از عصرایران؛ تهران عزیز ما از دیرباز با مشکلی رو به رو بوده است به نام کمبود مستراح و توالت عمومی. از قدیم الایام هم گله تهرونی جماعت به آسمان بلند بوده که این رسم پایتخت کشور نیست. اما در این میان اگر سوار ماشین زمان بشویم و کمی به عقب سفر کنیم و مثلا برسیم اواخر دوران قاجار با شغلی رو به رو می‌شویم به نام کناس. روایت این که این کناس‌ها که بودند و چه می‌کردند را به نقل از کتاب «طهران قدیم» نوشته جعفر شهری آورده‌ایم:

کناس یا توالت پاک کن یعنی کسانی که مستراح‌های پر را تخلیه کرده مختصر اطلاعی نیز از بنایی مربوط به آن داشته طوقه‌های ریخته چاه را چیده، نشیمن‌های خراب را تعمیر می‌کردند و برخی دیگر از کناسان از طریق کند و کاو و تجسس در میان نجاسات کسب معاش می‌کردند.

نشیمن‌های مستراح‌های عمومی مانند مستراح‌های مساجد و حمام‌ها مانع و حفاظی نداشتند و چنانچه چیزی از دست کسی می‌افتاد مستقیما در انبار آن‌ها می‌افتاد و داخل کثافات می‌گردید و تنها کناس بود که با دریافت مزدی می‌توانست با پا مالی و دست مالی آن را یافته تحویل نماید که البته این مخصوص اشیای قیمتی مانند کیف و کیسه پول و انگشتری و از این قبیل بود که ارزش خرج و اجرت کناس را داشت. اما اشیای کم بها مانند رنجیر، چاقو و پاشنه کش و از این قبیل معمولا برای خود کناس می‌ماند و صاحبش از آن چشم می‌پوشید.

کناس هم هر چند روز یک بار به یکی از این انبار‌ها که در واقع سرقفلیش دیگر به نام خود او شده بود سر می‌زد و به جست‌و‌جو می‌پرداخت. از جمله مستراح‌های مرغوب شهر، مستراح‌های مساجد بازار بود که سر قفلی توالت‌های آن معادل ۳۰ تا ۴۰ هزار تومان سالانه بود.