آخرین خبرجنجال در روزنامه‌های امروز ۱۳ آبان ۱۴۰۵
47بازدید

تابناک بررسی می‌کند/

آیا واقعا حمام شیخ بهایی با یک شمع داغ می‌شده است؟

در دل تاریخ سلسله صفوی، جایی که ایران در یکی از دوره های پر افتخار تاریخ خود درخشید ، ماجرایی معماگونه وجود دارد که حکایتش قرن‌ها زبانزد خاص و عام بوده است.

ابا واقعا حمام شیخ بهایی با یک شمع داغ می‌شده  است؟

 به گزارش تابناک ،حمام شیخ بهایی، منسوب به بهاءالدین محمد بن حسین عاملی، معروف به شیخ بهایی، دانشمند برجسته قرن دهم هجری، با ادعای گرم شدن آب آن تنها به وسیله یک شمع، ذهن پژوهشگران و علاقه‌مندان به تاریخ علم را به خود مشغول داشته.

 

آیا این معما صرفاً افسانه‌ای است یا شاهدی بر پیشرو بودن دانشمندان ایرانی در بهره‌گیری از منابع طبیعی؟

 

تاریخچه افسانه‌ای حمام شیخ بهایی

 

حمام شیخ بهایی، واقع در محله دردشت اصفهان و در نزدیکی مسجد جامع عتیق، در سال ۱۰۲۵ هجری قمری (۱۶۱۶ میلادی) به دستور شاه عباس اول صفوی و با طراحی شیخ بهایی احداث گردید. روایات تاریخی حاکی از آن است که این حمام، با ظرفیت گرم کردن آب برای استفاده عمومی، تنها با یک شمع همیشه‌سوزان عمل می‌کرد و این سیستم تا اواخر دوره صفوی و حتی قاجار دوام آورد.

بر اساس گزارش‌های مستند، هنگامی که در دوران فتحعلی شاه قاجار، برای تعمیرات، شمع خاموش گردید، سیستم گرمایشی از کار افتاد و دیگر قابل احیا نبود.

 بر اساس گزارش‌های مستند، هنگامی که در دوران فتحعلی شاه قاجار، برای تعمیرات، شمع خاموش گردید، سیستم گرمایشی از کار افتاد و دیگر قابل احیا نبود.

این امعما نه تنها نمادی از نبوغ شیخ بهایی در علوم ریاضی، فیزیک و شیمی است، بلکه نشان‌دهنده تلاش‌های وی در طراحی زیرساخت‌های شهری اصفهان، از جمله مسجد امام و منارجنبان، می‌باشد.

این حمام، که در سال ۱۳۷۷ شمسی به عنوان میراث ملی ایران به ثبت رسید، امروزه به عنوان یک بنای تاریخی حفظ شده و بازدیدکنندگان را به تأمل در اسرار گذشته وامی‌دارد.

 

تئوری‌های علمی پشت معما

 

پژوهشگران متعددی کوشیده‌اند تا راز این سیستم گرمایشی را برملا سازند. یکی از برجسته‌ترین تئوری‌ها، بهره‌گیری از گاز متان (بیوگاز) تولید شده از تجزیه فاضلاب شهری است. بر این اساس، شیخ بهایی شبکه‌ای از لوله‌های سفالی زیرزمینی طراحی کرده بود که فاضلاب را به محفظه‌ای هدایت می‌کرد تا در فرآیند تجزیه بی‌هوازی، گاز متان تولید شود.

 

در واقع شمع تنها نقش جرقه‌زن را ایفا می‌نمود و شعله پایدار گاز، حرارت لازم را تأمین می‌کرد. تئوری دیگر، استفاده از مخزن طلایی برای boiler حمام است؛ طلا به عنوان رسانای عالی حرارت، حتی با ورودی کم انرژی، گرمای وسیعی تولید می‌نماید. همچنین، برخی به تمرکز امواج حرارتی از طریق طراحی هندسی خاص اشاره دارند، که حرارت شمع را چندین برابر می‌کند.

 این تئوری‌ها، بر پایه بررسی‌های باستان‌شناختی، مانند کشف لوله‌های سفالی متصل به سیستم فاضلاب اصفهان، استوارند. با این حال، هیچ مدرک قطعی برای اثبات دقیق مکانیسم وجود ندارد و معما همچنان پابرجاست.

امکان‌پذیری از دیدگاه علم مدرن

 

از منظر علم معاصر، گرم کردن یک حمام بزرگ با یک شمع، بدون بهره‌گیری از منابع اضافی، ناممکن به نظر می‌رسد؛ زیرا انرژی حرارتی یک شمع معمولی (حدود ۸۰ وات) برای گرم کردن حجم وسیعی از آب ناکافی است. با این وجود، اگر تئوری بیوگاز صحیح باشد، این پدیده کاملاً علمی و ممکن است. در واقع، تولید بیوگاز از پسماند‌های آلی، امروزه در سیستم‌های پایدار انرژی کاربرد دارد و می‌تواند حرارتی معادل چندین شمع تولید کند.

 بنابراین، اگرچه افسانه ممکن است اغراق‌آمیز باشد، اصول علمی زیربنایی آن، با فناوری امروز سازگار است.

 

در پایان، حمام شیخ بهایی نه تنها یک بنای تاریخی، بلکه نمادی از پیوند علم و هنر در تمدن ایرانی است.  معمای حمام شیخ بهایی ما را به تأمل در میراث پیشینیان وامی‌دارد و الهام‌بخش نوآوری‌های آینده می‌گردد.

نظر شما چیست؟ فکر میکنید حمام شیخ بهایی واقعا  با یک شمع داغ می‌شده یا خیر؟

تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

Googleافزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگل

اشتراک گذاری

گزارش خطای خبر

اگر اشتباهی در این خبر دیدید، به تحریریه اطلاع دهید.

نظرات بینندگان

ناشناس۱۴۰۴/۱۲/۲۱ ۰۹:۴۶

علوم غریبه

ناشناس۱۴۰۴/۱۲/۲۱ ۰۰:۴۰

طلا رسانای خیلی خوبی هست ولی نمی‌تواند امواج حرارتی را تقویت کند اگر از علم اطلاعی ندارید لطفا مطلب علمی ننویسید ضمنا اگر حجم گاز زیاد باشد انرژی زیادی تولید میشه

ناشناس۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۲۳:۲۱

بله شمع های قدیمی خیلی داغ میکرده همه چی قدیمیش بهتره (:

جمالی۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۲۲:۴۸

درود بنظرم شاخ و برگ به موضوع داده اند خصلت ایرانی ها غلو و بزرگنمایی هست چنین چیزی عملا ممکن نیست

جلال صیادمیری۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۲۲:۲۷

حتما به مطلب وبلاگ دنیایی بی جواب معمای حمام شیخ بهایی سر بزنید . بسیار مطلب مفیدی برای علاقه مندان به موضوع در آن درج شده

معجزه هزاره سوم۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۲۱:۴۲

ما کودکی داشتیم که در زیرزمین خانه هسته ای تولید می کرد حمام شیخ بهایی در برابر این چیزی نیست

ناشناس۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۲۱:۳۹

قدیمها میگفتند که در این حمام جهت رسانای حرارتی از طلا استفاده شده بوده و کاوشگران انگلیسی آمده اند بررسی کنند که چگونه کار میکند طلای آن را دزدیده اند و پس از آن از کار افتاده است ..

ناشناس۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۲۱:۱۰

داییم میگفت انگلیسی ها بزای کشف راز داع شدن حمام با یک شمع انگولکش کردن که شمع خاموش شده و هیچ وقت روشن نشده

ناشناس۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۲۰:۴۲

خیر

محسن۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۲۰:۴۱

تامین اجتماعی هنوز حقوق بازنشستگان را پرداخت نکرده است. این سازمان "عیدی" را دیرتر از همه جا پرداخت کرد و حالا هم از پرداخت حقوق خبری نیست، در حالی که حقوق همه یا اکثر اداره ها و سازمان ها واریز شده است.

ناشناس۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۲۰:۲۲

قبول ولی این عکس از حمام گنجعلی خان کرمانه

جواد۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۱۹:۵۶

ایشان با کمک علوم غریبه اینکار را انجام دادند

ناشناس۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۱۹:۵۱

هیچ استدلالی غیر از روشن شدن مخزن گاز و یا تشعشع حرارتی نظیر گرم شدن منبع توسط تابش حرارتی ممکن نیست. نه راکتور هسته ای آنجا هست، نه در محل ساخت انرژی ژئوترمال هست و نه استدلال غیر علمی گرمایش توسط طلا!

ناشناس۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۱۹:۵۰

چنین چیزی محال است

حتی اگر بر فرض مثلا ایزوگام بود نانو بود و تمام منافذ ، مسدود بود

همین الان با این همه تکنولوژی چنین چیزی امکان پذیر نیست

ناشناس۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۱۹:۳۱

واقعا انسان حیرت می کنه که در این کشور شخصیت بزرگی مثل شیخ بهایی ظهور می کنه از اون ور یک ملعونی مثل رضا خان هم به وجود میاد.

باهر۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۱۹:۲۴

اگر آتش و گرمای حاصل از احتراق گاز متان فاضلاب باعث گرم شدن آب حمام می شده مسلما بعداز تعمیر هم باید براحتی آنرا روشن می کردند و مشکلی نباید وجود داشته باشد.
احتمالا مکانیزم دیگری در کار بوده است.

ناشناس۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۱۹:۲۱

آخه شیخ بهایی که نمی تونسته قانون بقا انرژی رادوربزنه. یعنی چی که چون طلا رسانا است پس حرارت کم را به حرارت زیاد تبدیل می کنه. یا با طراحی هندسی حرارت کم شمع را چند برابر می کرده. قانون بقا انرژی که خیلی معروفه. انرژی نه تولید میشه نه از بین میره بلکه از شکلی به شکل دیگه تبدیل میشه. پس به هیچ وجه و با هیچ کلکی نمیشه انرژی ۸۰ واتی شمع را زیاد کرد.

ناشناس۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۱۹:۰۸

والا ما که تو دوره عصر ارتباطات هستیم نمیدونم تصویر یا ویدئو واقعی باشه چه برسه به دوران صفوی که ایا واقعا درست بوده یانه یا یک کلاغ 40 کلاغ شده ولی از قدیم گفتن یا چیزی نباشه مردم نیگویند چیزا ادم با چشمش چیزیو ندیده نباید باور کنه

ناشناس۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۱۹:۰۱

خدا شیخ بهایی رو رحمت کند و لعنت خدا بر رضا پهلوی که عامل تفرقه است.

ناشناس۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۱۹:۰۰

وقت گیر آوردی تابناک . الان به حمام شیخ بهایی فکر کنم وسط جنگ و تهدید مدام مجری های تلویزیون ؟

ناشناس۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۱۸:۵۸

بله

ناشناس۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۱۸:۵۳

در پایان فقط یک ادعایی بیش نیست

ناشناس۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۱۸:۵۳

باید این ساختار را دید و بعد نظر داد

ناشناس۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۱۸:۵۲

حضرت شیخ بهایی عجو به مهندسی بشریت است.

ناشناس۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۱۸:۴۹

خب اگه تئوری بیوگاز درست بود دوباره یک شمع روشن میکردن و حمام رو گرم میکردن، لوله های سفالی و گاز متان که از بین نرفته بود

م۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۱۸:۴۶

انرژی اتمی

ناشناس۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۱۸:۳۸

بله کاملا واقعیت داره. سر در سازمان ملل هم شعر سعدی نوشته. انشتین و پروفسور لولا برنده نوبل فیزیک هم با دکتر حسابی همکلاس بوده.

مهاجر رجبی۱۴۰۴/۱۲/۲۱ ۱۸:۵۶

میخواستن حمومو سره زبانها بندازن تا همه برن اونجا

ناشناس۱۴۰۴/۱۲/۲۰ ۱۸:۲۵

البته میگن ممکنه به خاطر استفاده از طلا بوده باشه و ویژگی هاش ولی اون پژوهشگران عزیز زدن نابودش کردن پس هیچ وقت قرار نیست بفهمیم

نظر شما

سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.