به جای حمایت از «گرگر» و «یاحق» چوب لای چرخشان نگذاریم!

وقتی می‌شنویم بر خلاف اغلب مردمان جهان، موتور جست‌وجوی اینترنتی محبوب در چین، گوگل، یاهو، بینگ و امثالشان نیست، بلکه جمعیت میلیاردی این کشور «بایدو» را به دیگر موتورهای جست‌وجو ترجیح داده‌اند، شاید این فکر به ذهنمان راه یابد‌ که چرا ما نباید این گونه باشیم؟

به گزارش «تابناک»، برنامه ساخت موتورهای جست‌وجوی اینترنتی بومی در کشورمان در حالی پس از سال‌ها به ثمر نشست و با رونمایی از چند موتور بومی از جمله «گرگر» و «یاحق» در دهه فجر امسال به مراحل پایانی خود نزدیک شد که به نظر می‌رسد، اعمال نظرهای خاص در مسیر رونمایی از این موتورهای بومی، آن‌ها را با خطراتی جبران‌‌ناپذیر روبه‌رو کرده است.

این نگرانی هنگامی بروز می‌کند که می‌بینیم برخی به عملکرد این موتور‌ها در جست‌وجوی برخی مدخل‌ها شائبه‌هایی وارد می‌دانند؛ به این صورت که در مقام قیاس عملکرد این موتور‌ها با امثال موتورهای مشهوری چون گوگل، بعضی لغات، واژگان و عبارت را در هر دو جست‌وجو کرده‌ و دریافته‌اند ‌نتایجی که موتورهای جست‌وجوی ایرانی برای برخی مدخل‌ها نمایش می‌دهند، جهت‌دار هستند.

این موضوع‌ زمانی آشکار‌تر می‌شود که برخی مدخل‌های اخلاقی مورد توجه قرار گرفته و جست‌وجویشان با موتورهای بومی صورت می‌گیرد تا به درست یا نادرست، این شائبه تقویت شود که گویی موتورهای ایرانی به نوعی فیلترینگ خاص در این زمینه مجهز شده‌اند؛ نوعی فیلترینگ هوشمند که در اولویت نمایش نتایج جست‌وجو تغییراتی ایجاد می‌کند و پیرو ملاک رایج بین موتورهای مشهور جهانی (‌تعداد بازدید، مدت زمان انتشار و...) نیست.

این موضوع شاید به دلایلی موجه هم به نظر برسد اما قطعا اشکالی بزرگ برای یک موتور جست‌وجوی اینترنتی به شمار می‌آید که می‌تواند آمار مراجعه به آن را پایین آورده و حتی تا آنجا پیش برود که عملا به ورشکستگی‌اش منجر شود؛ خطری که قطعا برای موتورهای جست‌وجوی نوپا بسیار بزرگ‌تر است و می‌تواند نتایج شوم‌تری به بار آورد.

بنابراین جا دارد ‌به دلایل بروز چنین اشکالاتی پرداخته و برای زدودن هر گونه شائبه‌ در این باره، به سرعت دست به کار شویم، زیرا می‌بینیم اعمال چنین فیلترینگ خاصی بر موتورهای جست‌وجوی ایرانی، می‌تواند نتایج تمامی تلاش‌های صورت گرفته برای ساختشان را به باد دهد، چون کاربران اینترنتی از اعمال فیلترینگی خاص در نتایج جست‌وجو در این موتور‌ها می‌شنوند و حتی از آن فرا‌تر، با صرف زمانی بسیار کوتاه، می‌توانند به صحت این ادعا پی ببرند و همین برای گریزان شدنشان از این موتورهای بومی کافی به نظر می‌رسد.

به عبارت بهتر، کافی است برای برخی مسجل شود که نتایج نمایش داده شده در امثال موتور جست‌وجوی گرگر، در جست‌وجوی بعضی مدخل‌ها ـ مهم نیست این مدخل‌ها زیاد باشند یا محدود به چندین مدخل سیاسی، اخلاقی یا ... ـ با نتایج نمایش داده شده در دیگر موتورهای اینترنتی اختلافی فاحش دارد تا اعمال فیلترینگ جدید در این باره مسجل شده و شائبه‌های وارد آمده تقویت شود و کاربران از خود بپرسند: آیا استفاده از این موتورهای جست‌وجو امن است؟ آیا نتایج نمایش داده شده، با مطامع نظر طراحان این موتور‌ها هماهنگ نشده و جهت‌دار نیست؟

کافی است کمی در ماهیت سؤال‌هایی از این دست بیندیشیم و به این نکته مهم که همگی‌شان از اشکالی برآمده‌اند که به عملکرد طراحان این موتور‌ها و به طور کلی‌تر، به ویژگی‌های موتورهای جست‌وجوی اینترنتی برنمی‌گردند؛ بنابراین، درخواهیم یافت ‌برای حراست از این دستاوردهای بومی باید اعمال فیلترینگ خاصی روی آن‌ها را متوقف کنیم یا در غیر این صورت منتظر باشیم ‌روز به روز از شمار مراجعان به آن‌ها کاسته شده و به دست خودمان، محصولان ملیمان را نبود کنیم؛ محصولاتی که برای ساختشان سال‌ها کار و تلاش صورت گرفته، اعداد و ارقام بسیار سنگینی هزینه شده و حالا که به بازار رقابت با غول‌هایی چون گوگل آمده‌اند، عملا خلع سلاحشان کرده‌ایم.

این اشکال زمانی بیشتر به چشم می‌آید که می‌بینیم اعمال فیلترینگ خاص بر نتایج این موتورهای بومی، نه به عنوان مزیت ویژه این محصولات، که‌ اجباری متجلی می‌شود؛ یعنی طراحان موتورهای بومی به جای آنکه اعمال این نوع فیلترینگ خاص را به دلایل فرهنگ ایرانی دانسته و کاربران را مخیر بگذارند که با اعمال تغییراتی، این نوع فیلتر را فعال کرده یا به عکس، ‌و بدین ترتیب بتوانند از موتور جست‌وجویی که در نتایج فرقی با انواع مشهور و جهانی‌اش ندارد، بهره گرفته و حتی از آن فرا‌تر، در صورت نیاز گزینه‌ای را انتخاب کنند که به کمک آن موتور جست‌وجویشان در نمایش نتایج، ایرانی عمل می‌کند.

بنابراین، می‌توان پرسید براستی آیا حمایت از امثال گرگر و یاحق که به نسبت امثال گوگل و یاهو، بسته خدماتی بسیار کوچکتری عرضه می‌کنند، نه ایمیل دارند، نه جست‌وجوی تصاویر و ویدئو و ... در اختیار قرار می‌دهند، نه خدمات پیش بینی وضعیت آب و هوا و انواع نقشه‌های جغرافیایی در اختیار کاربران می‌گذارند، نه در جست‌وجوهای پیشرفته، ترجمه و شناسایی زبان‌ها و... حرفی برای گفتن دارند، با این شائبه که نتایجشان از فیلترینگی جدید عبور می‌کند و کاربرانش را حتی در نشان دادن نتایج کامل جست‌وجو شریک نمی‌کند، همخوانی دارد یا چوب لای چرخ محصولات بومی گذاشتن است؟!