درآمدهاي صداوسيما 40درصد کاهش يافته

روزنامه «اعتماد» در گزارشي نوشت: اگر حال و حوصله‌اي براي ديدن برنامه‌هاي تلويزيون داري، پيچ تلويزيون را مي‌‌چرخاني (دکمه power را فشار مي‌‌دهي)، شبکه يک، دو، سه و... پيام‌هاي بازرگاني باز هم مثل اجل معلق وسط سريالي که دوست داري ظاهر مي‌‌شوند. اما ديگر مثل سابق لازم نيست پنج دقيقه منتظر تمام شدن اين آگهي‌ها شوي. به 30 ثانيه هم نمي‌‌کشد که دوباره سريال از سر گرفته مي‌‌شود.

شايد شماي بيننده هنوز حال و هواي تماشاي تلويزيون را داشته باشي اما مديرعامل آن شرکتي که مايع دستشويي، صابون، دستمال کاغذي و شامپو توليد مي‌‌کند، چيپس و پفک و ماست و پنير تهيه مي‌‌کند يا طراح لباس زيبا براي تنتان مي‌‌شود، نه حال و هواي ديدن تلويزيون را دارد نه وقتش و نه پولي در بساط براي حضور در جعبه جادويي. کاهش محسوس تبليغات بخش خصوصي اگرچه از سال گذشته با کاهش قدرت خريد مردم در شب عيد آغاز شد اما در پنج ماهه گذشته آنقدر زياد شده که 35 تا 40 درصد درآمدهاي صدا و سيما را کاهش داده تا اين سازمان بزرگ امروز براي تامين هزينه‌هاي خود کاسه گدايي جلوي مجلس و دولت بگيرد.

سال گذشته صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران از محل جذب آگهي‌ها نزديک به 250 ميليارد تومان درآمد داشته است که پيش بيني شده با توجه به شرايط پنج ماه گذشته اين درآمد تا پايان سال جاري به رقمي زير 200 ميليارد تومان و حتي به 150 تا 170 ميليارد تومان برسد. اين در حالي است که صدا و سيما در سال 86،240 ميليارد تومان درآمد از آگهي‌هاي تلويزيوني خود داشته است.يک منبع آگاه که مي‌‌خواهد نامش فاش نشود در اين رابطه به «اعتماد» مي‌‌گويد، حدود 35 تا 40 درصد قراردادهاي منعقدشده طي روزهاي گذشته لغو شده‌اند تا اين سازمان در حالي که هنوز پنج ماه بيشتر از سال نگذشته کاسه چه کنم،چه کنم، دست بگيرد.

اين منبع آگاه مي‌‌گويد با توجه به کاهش شديد آگهي‌هاي بخش خصوصي چشم اميد سازمان صدا و سيما به شرکت‌هاي دولتي و وزارتخانه‌هاي پولدار است تا به برکت افتتاح پروژه يي، آب باريکه‌اي را براي سازمان فراهم کنند.بيژن نوباوه عضو شوراي سرپرستي صدا و سيما و کميسيون فرهنگي مجلس با اشاره به اينکه کاهش درآمدهاي سازمان مي‌‌تواند خسارات اساسي وارد کند، مي‌‌گويد: اين سازمان هم اکنون در حال توسعه است و هر گونه نوسان در درآمدهاي آن براي اين سازمان مشکل ساز خواهد بود.نوباوه دليل عدم تمايل بخش خصوصي به تبليغات در صدا و سيما را رکود اقتصادي نمي‌‌داند و معتقد است خيلي وقت‌ها مردم بدون نياز به تبليغات خريدهاي خود را انجام مي‌‌دهند.

او در پاسخ به اين پرسش که آيا وابستگي بيش از حد صدا و سيما به کسب درآمد از محل آگهي باعث نشده اين سازمان با مشکل مواجه شود، مي‌‌گويد در همه جاي دنيا تلويزيون‌ها بودجه مستقلي ندارند و با درآمدهايي که از آگهي‌ها کسب مي‌‌کنند به حيات خود ادامه مي‌‌دهند. بي بي سي و سي ان ان و حتي فاکس نيوز هم که زير نظر پنتاگون است بخش قابل توجهي از درآمدهاي خود را با آگهي تامين مي‌‌کند. بنابراين نمي‌‌توان خرده گرفت و گفت چرا ما آگهي مي‌‌گيريم، بلکه بايد آگهي‌ها را سر و سامان داد.

اگر پيچ تلويزيون (منظور همان دکمه Power است) را دوباره بچرخاني به صحت گفته‌هاي منبع آگاه ما پي خواهي برد. تبليغ‌هايي که اين شب‌ها مي‌‌بينيم (اگر حال و هواي تلويزيون ديدن داشته باشيم) بيشتر حول محور بهره برداري از سايت توليد خودرو سايپا در کاشان آن هم به برکت دولت نهم و رونمايي از کشتي اقيانوس پيماي کشور به دست توانمند «محمود احمدي نژاد» است. هزينه اولي را سايپا و دومي را هم سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران / ايدرو مي‌‌پردازد.

البته کارشناسان آگهي و تبليغات قدري اميدوارند با رو به راه شدن وضع اقتصادي پس از ماه رمضان قدري اوضاع بهتر شود. اما اين بهتر شدن به آن معنا نيست که درآمدهاي صدا و سيما مثل سال گذشته از 240 ميليارد تومان بيشتر شود.

اين کارشناسان انحصاري شدن پذيرش و پخش آگهي‌هاي صدا و سيما و بيرون راندن بخش خصوصي از اين درآمد را دليلي بر کاهش تبليغات مي‌‌دانند و مي‌‌گويند از زماني که نمايندگي انحصاري پذيرش و پخش آگهي‌هاي صدا و سيما زير نظر اداره کل بازرگاني اين سازمان تشکيل شده کلاً دست بخش خصوصي را قطع کرده‌اند تا آگهي‌ها بدون واسطه اين بخش به اتاق فرمان شبکه‌ها برسد. آگهي‌هاي راديو هم که دست بخش خصوصي بود اخيراً از دست اين بخش گرفته شد تا آگهي‌هاي راديويي نيز انحصاراً و بدون دخالت بخش خصوصي به صدا و سيما برسد. وضع شبکه‌هاي استاني هم از شبکه‌هاي سراسري بهتر نيست. از 33 ميليارد تومان قراردادي که شبکه‌هاي استاني در سال گذشته منعقد کرده‌اند 25 ميليارد تومان آن وصول شده است. پيش بيني مي‌‌شود از 34 ميليارد تومان قراردادي که در سال جاري منعقد شده نيز 20 ميليارد تومان بيشتر وصول نخواهد شد چراکه اين احتمال وجود دارد بخشي از قراردادها کان لم يکن باقي بماند.

دکمه power را فشار مي‌‌دهي (همان پيچ تلويزيون خودمان)، شرکتي براي خريد سيم کارت تبليغ مي‌‌کند البته نه مثل گذشته هر 10 دقيقه يک بار. ايرانسل در حال حاضر بزرگ ترين تامين کننده آگهي‌هاي صدا و سيماست. اين شرکت نيمه دولتي ايراني- آفريقايي براي سال گذشته 22 ميليارد تومان با يک شرکت بخش خصوصي قرارداد بسته تا آگهي‌هاي آن را پوشش دهد که شنيده مي‌‌شود اين رقم در سال جاري علاوه بر اينکه افزايش نمي‌‌يابد کاهش نيز خواهد يافت. پس از ايرانسل دو شرکت سايپا و ايران خودرو با رقم قراردادي در حدود 20 ميليارد تومان دومين شرکت‌هاي بزرگ آگهي دهنده به صدا و سيما هستند.

سوني و پاناسونيک نيز با قراردادي در حدود 15 ميليارد تومان در رتبه سوم قرار گرفته‌اند. البته اين ارقام همگي مربوط به سال گذشته است و معلوم نيست در سال جاري به چه ميزاني برسد؟ در حال حاضر نيز تبليغات صدا و سيما عمدتاً به سمت ساخت برنامه‌هاي مشارکتي در قالب رپورتاژ- آگهي رفته که شرکت‌هاي دولتي و وزارتخانه‌هاي پولدار نظير صنايع و معادن مشتريان پروپا قرص اين برنامه‌ها هستند تا در غياب بخش خصوصي قدري از کاهش درآمدهاي رسانه ملي را جبران کنند. صدا و سيماي جمهوري اسلامي در قانون بودجه سال 88 صاحب 565 ميليارد تومان بودجه شده که با توجه به کاهش درآمدهاي اين سازمان از محل جذب آگهي‌ها مسوولان صدا و سيما بايد سال اصلاح الگوي مصرف را جدي تر از قبل بگيرند. البته بنا به گفته مديران روابط عمومي برخي از سازمان‌هاي بزرگ دولتي توليد اين نوع برنامه‌ها نيز در حال کاهش است به طوري که سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران سال گذشته بيش از سه ميليارد تومان آگهي به صدا و سيما داده که اين ميزان در پنج ماه اخير به 60 ميليون تومان هم نرسيده است.

ايران خودرو نيز که هر سال در تابستان فروش‌هاي فوق العاده و مناسبتي خود را معرفي مي‌‌کرد در اين فصل تبليغات گسترده‌اي نسبت به سال‌هاي گذشته در صدا و سيما نداشته است. شرکت‌هاي تاژ و گلرنگ نيز که رقابت گسترده‌اي بر سر توليد مواد شوينده دارند بودجه تبليغاتي خود را کاهش داده‌اند تا سهم صدا و سيما از بودجه تبليغاتي 10 ميليارد توماني اين دو شرکت کاسته شود.

سبب چيست

عدم تمايل بخش خصوصي براي تبليغات تلويزيوني چيست؛ رکود، تورم، بي پولي؟...

براي يافتن پاسخ اين پرسش با دبير انجمن توليدکنندگان لوازم صوتي و تصويري تماس گرفته مي‌‌شود. شهيدي در اين رابطه مي‌‌گويد صنف توليدکنندگان لوازم صوتي و تصويري (تلويزيون، دي وي دي و...) در حال حاضر از نظر فروش مشکلي ندارند؛ بنابراين چون وضع فروش خوب است دليلي نمي‌‌بينم تبليغ کنم. تبليغ براي وقتي است که فروشي نداشته باشيم، البته همه برعکس عمل مي‌‌کنند. وقتي وضع فروش شان خوب است تبليغ مي‌‌کنند تا اين فروش حفظ شود ولي در ايران چنين نيست وقتي وضع فروش بد باشد تصميم به تبليغ مي‌‌گيرند. اما رئيس اتحاديه توليدکنندگان و صادرکنندگان پوشاک چنين نظري ندارد.

نبوي مي‌‌گويد: صنف توليدکنندگان لوازم صوتي و تصويري چون برندهاي خارجي را در ايران مونتاژ مي‌‌کنند مشکلي براي فروش ندارند. در واقع آنان به اعتبار يک برند خارجي محصول شان را به فروش مي‌‌رسانند اما توليدکنندگان داخلي چنين وضعي ندارند. شما برويد از فعالان بخش توليد کشور اين پرسش را بپرسيد، ببينيد آيا شرکتي را مي‌‌توانيد پيدا کنيد که به لحاظ فروش مشکل نداشته باشد؟ الان فصل حراج و فروش فوق العاده براي برخي از توليدکنندگان پوشاک است. در سال‌هاي گذشته از محل اين حراج‌ها شرکت‌ها مي‌‌توانستند فروش خوبي داشته باشند، اما امروز اين فروش به‌اندازه‌اي نيست که بتوانند براي تبليغات هم پولي کنار بگذارند.