در حاشیه پخش سریال گاو صندوق از سیما؛
چرا به تکیه کلامها و اثرات آن در ساخت فرهنگ جامعه توجه نمی‌شود
بر پایه این اصول بسیار مهم و با مهندسی دقیق، وقتی اشخاص موجود در اثر، در فضای ایفای هستی‌شان قرار می‌گیرند، جانمایه اثر، با شیوه‌ای بسیار ماهرانه، مدبرانه و ماندگار، در روح مخاطب اثر می‌گذارد/ در واقع، به همان نسبت که انتخاب موضوع و اشخاص برای نمایش در رسانه ملی و برای میلیون‌ها بیننده بسیار مهم است، انتخاب واژه‌هایی که از نهایی‌ترین ابزارها برای انتقام مفاهیم است، نیز اهمیت بسیار دارد.
سرویس فرهنگی ـ یکی از مهمترین شگردهای انتقال مفاهیم مورد نظر در هنرهای نمایشی و نیز ظهور و بروز شخصیت‌ها در این راستا، طراحی گفت‌وگوی بین اشخاص است و برای گفت‌و‌گو نیز به طور بدیهی باید از واژه‌ها و اصطلاحات رایج در محاوره بهره برد تا موضوع مورد نظر هنرمند به مخاطب منتقل شود؛ بنابراین، به کار بردن واژه‌ها باید بر پایه موضوع اصلی و متناسب با فضاسازی و شخصیت‌ها برگزیده و به کار برده شود.
به گزارش «تابناک» از اصلی‌ترین و بارزترین وجوه هر اثر نمایشی، جانمایه‌ای است که متشکل از موضوع کلی، به همراه تعریف خالقان اثر از این موضوع است.
بنا بر این اصول بسیار مهم و با مهندسی دقیق، شخصیت‌هایی طراحی شده و به هر کدام بخشی از نمایاندن جانمایه و تعریف آن واگذار می‌شود و به طور کل، وقتی اشخاص موجود در اثر، در فضای ایفای هستی‌شان قرار می‌گیرند، جانمایه، با شیوه‌ای بسیار ماهرانه، مدبرانه و ماندگار، در روح مخاطب اثر می‌گذارد.
این موارد در حالی که از جمله اصول هنرهای نمایشی در تمام قالب‌هاست، به نظر می‌رسد سریالهای تلویزیونی، خیلی اصرار به رعایتشان ندارند؛ از جمله این سریال‌ها «گاوصندوق» است که چندی است از پخش آن می‌گذرد.
تا اینجای ماجرا که شخصیت‌های «گاو صندوق»، جملگی سفید و سیاه هستند؛ به این معنا که یا در دسته تبهکاران و سارقان می‌گنجند و یا از گروه افراد شریف هستند؛ هنوز برای باقی ماندن در این شرایط و نیز قضاوت درباره این نگاه که امروزه منسوخ شده (فرقی ندارد در هر گونه‌ای باشد، صحنه‌ای، سینمایی و تلویزیونی)، بسیار زود است.
اما آنچه تا اینجای ماجرا قطعی است و سازندگان اثر بر حفظ و استمرارش اصرار دارند، «تکیه کلام‌های اشخاص سریال» است. برای نمونه، هوشنگ با تکیه کلام‌هایی عامیانه از جنس کوچه و بازار و کارآگاه (سرگرد نیروی انتظامی)، با تکیه کلام‌هایی از طبقه متوسط به بالا.
جالب این که هوشنگ تا اینجای ماجرا آنچنان نشان داده شده که به طور قطع از متخلفان است و تنها شغل شرخری بعد منفی این شخصیت نیست و همه گونه خلاف و کژروی در او هست. در نقطه مقابل سرگرد نیروی انتظامی که تاکنون، بدون نقص شخصیتی است و نه تنها دست از پا خطا نمی‌کند، بلکه بسیار تیزهوش و مدبر است.
بنابراین، دو نوع شخصیت با دو نوع تکیه کلام گوناگون، کاملا مطلق و به طور واضح سیاه و سفید به مخاطب عرضه شده است. بر این اساس، طبیعی است که واژه‌های کاربردی هر کدام از این اشخاص، در جامعه به عنوان کلیدی برای نامیدن و یا شناسایی این نوع افراد استفاده خواهد شد. در حالی که حقیقت ماجرا غیر از این است و چنین قطعیتی در جامعه رایج نیست.
بنا بر این گزارش، نکته مهمی که از سوی دیگر مطرح است، انتخاب واژه‌هاست.
در واقع به همان نسبت که انتخاب موضوع و اشخاص برای نمایش در رسانه ملی و برای میلیون‌ها بیننده بسیار مهم است، انتخاب واژه‌هایی که در واقع از نهایی ترین ابزارها برای انتقام مفاهیم است، نیز اهمیت بسیار دارد. این عنصر از آنجا اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که تشکیل دهنده نمای درونی و بیرونی آثار و نیز ساده‌ترین ابزار برای بیان مقاصد است؛ بنابراین، انتخاب آنها نیز بسیار مهم است.
برای نمونه، انتخاب واژه‌ها و اصطلاحاتی همچون «جالبه» از سوی نماد قانون، نظم و امنیت، در رویارویی با ترفندها، نقشه‌ها و به هر روی، تلاش‌های اشخاص منفی سریال، به چه دلیل است؟ به نظر نمی‌رسد هیچ جایی از قانون، رفتارهای ناپسند افراد بزهکار «جالب» منظور شده باشد و همیشه مجریان قانون، نگران این نوع رفتارها و البته درصدد مقابله با قانون‌شکنان هستند.
البته کار ویراستاران بدون تردید بسیار دشوار است، چرا که برخلاف بسیاری از قالب‌های ادبی و هنری که امکان ویرایش در آنها ـ به هر حال ـ هست، در آثار نمایشی، به دلیل اشخاص و طبایع بسیار متفاوت و بعضا متضاد شخصیت‌های نمایشی، این امکان بسیار سخت تر فراهم می‌شود؛ اما این نیز در نشست‌های مشاوره‌ای ویراستاران خبره و فیلمنامه نویسان فهیم قابل تبیین است. چه در کلیت و چه در اجزای هر برنامه، سریال و ... .
از دیگر سو، شاید اجرای این پیشنهاد در سازمانی که از شدت جذب کارمند «بسیار فربه» شده، کار سخت و دشواری به نظر برسد؛ اما اهمیت «فرهنگ سازی و انجام وظایف رسانه ملی» ، بسیار مهم است و با دغدغه‌مندی که مدیران ارشد این مجموعه تکنیکی و هنری از خود نشان داده‌اند، سختی‌ها به آسانی تبدیل می‌شود؛ کافی است اراده به «تحول» در راستای «مطلوب شدن» باشد.
متن کامل این نقد را اینجا بخوانید.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
افزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگل
نظرات بینندگان
خوب هر کس یه تکیه کلامی داره.اشکالش چیه؟
چیز دیگه ای برای گیر دادن پیدا نکردین؟
توقع بيشتري از شما دوستان تابناكي داريم
حيف از وقت شما و خوانندگان گراميتان نيست
با نوشتن و خواندن اين موضوع وقتشونو هدر بدن.
borobaba hal dareyaaa
صدا و سيما تاثير خيلي زيادي در فرهنگ سازي دارد ولي متاسفانه بعضي از سريالها و فيلمها يا بيشتر به جنبه تجمل گرايي ميپردازد يا با بكار بردن الفاظ ناشايست موجب بد آموزي ميگردد. ( مانند سريالي كه ماه رمضان گذشته پخش شد)
اين مزخرفترين و سطحي ترين نقدي بود كه ميشد وارد كرد
نقد ایشان واقعا" جالبه ! .
انقدر مته به خشخاش نگذاريد مگر زمان مهران مديري نبود كه مرتب مي گفت بله و افتاده بود تو دهن مردم چي شد هيچي! دو ماه بود بعد تمام شد مسلم است كه شما اصليات را رها كرده به فرعيات چسبيده ايد اگر نوجوانان جوانان، همه مردم از نظر فرهنگي و تربيتي كه متاسفانه از ساليان قبل در اين موارد كم كاري شده است رشد پيدا كنند اين مسايل روند عادي خود را پيدا مي كند و اثر مخرب و طولاني مدت نخواهد داشت
جالبه بزرگوار
با سلام
توجه شما را به اي نكته جمع ميكنم كه اگر كمي مطالعه داشتيد هركول پوارو شخصيت باهوش شاهكار هاي خانم آكاتا كريستي دقيقا به فرانسه همين تكه كلام سرگرد را اين سريال داشتند و منظور جالب بودن موضوع براي كارگاه مي باشد در حل مساله نه جالب بودن عملكرد مجرم
براي شما كه سطح فكري به اين پاييني داريد متاسفم
حالا ديگه گير كشور ما كلمه شغاله ؟؟
مرسی تابناک. معلومه دل توهم برای فرهنگ این کشور می تپه
آره جدیترین آلبوم جواد یساری هم که ورد زبونشونه.
از كدوم سريال حرف مي زنيد؟مگه كسي ديگه اين چرنديات رو هم مي بينه؟!!!
به نظر من كه بيشتر شخصيت ها خاكستري اند.
تازه اگرم تكيه كلام "جالبه" عيبه، ميتونيد بذاريد به حساب خاستري بودن سرگرد.
سرتاسر اين نقد، خودشو نقض ميكنه!
اواخر مخالفتم رفیق شیش
هي من ميگم شما رابطتون با سيما خوب شده شما هم كه نظر منو درج نمي كنين. مشگل چيه ناقلا؟!
جالبه
من درگیر همین نقدتم
فالواقع یک سری شغال اومدن تیکه کلام یاد میدن
اتفاقا برخلاف نظر شما داستان قصه غلاوه بر یک سادگی خاص بسیار پیچیده است و سریال خوش ساختی است. چون توی این سریال زیاد بازیگر جوان خوشگل نداره هیچکس زیاد تحویلش نمیگیره
اولین باره که یک سریال نقش باهوش و زیرک برای سرگرد آگاهی تعریف کرده و با درایت مسائل رو بررسی میکنه. همیشه در تمام سریال ها و فیلم های ایرانی پلیس در آخرین دقایق با علم غیب یا با لو دادن متهمین توسط بدخواهانشان به نتیجه می رسیده است. تو مو میبینی و من پیچش مو
عزیزان انقدر سطحی نگر نباشید، یک کم فکر کنید، اولین سریال پلیسی ایرانیه که هنوز به راحتی نمیشه پایانش و حدس زد.
خوب خدا رو شكر كه مشكل سريال هاي بي محتوا با داستان هاي آبكي و بي جذابيتمون هم حل شد!!!
اخه این چه اهمیتی داره. این ها حقیقت هر جامعه است چه بخوای چه نخوای این طرز حرف زدن وجود داره
صحنه هايي از سريال هايي كه جديدا" پخش مي شود رواج فساد مالي به طور محسوس مي باشد جاي صحنه هايي از نحوه برخورد با افراد مفسد مالي در سريال هاي ايراني وايجاد تعصب در بيننده براي مبارزه با فساد خالي است
حالا مگه كسي تلويزيونم نگاه ميكنه؟!!!
در کنار همه موارد به جایی که گفتید , تذکری به انها بدهید که دست از نامگذاری افراد خلاف کار با نامهای ایرانی بردارند. بچه های ما هم اکنون جومونگ را می شناسند یا رستم را ؟ با یانگوم اشناترند یا بزرگمهر؟ در نهایت این نسل بی هویتی که ساختید ایران را به فنا خواهد داد و غم نخواهد داشت.
اتفاقا به نظر من بیشتر آدمهای این سریال خاکستری هستند، یعنی هم یه جورایی با خلافکارها همدردی میکنی و هم آدم خوبها کاملا از اشتباه مبرا نیستند. در ضمن نباید فراموش کرد که سریالهای نمایشی باید جنبه سرگرمی داشته باشند.
نسبت به سریالهای دیگه تلویزیون که خانمها رو با آرایشهای زننده نشون میده یا تصویر سیگار کشیدن خانمها رو پخش میکنه به نظر من کار بسیار سنگین و موقری هست. موفق باشید
مثل اينكه ميونه تابناكيا با صدا و سيما خوب شده؟!! چه خبره؟ ها؟؟!
جالبه آيا مشت نمونه خروار است يا در اين سريال خيلي كارآگاه بازي درآوردند.با دقت كه توجه نمائيد متوجه مي شويد كه در بين حداكثر 20 نفر بازيگر اين سريال تقريبا 80% از آنها متهم و مظنون به دزدي مي باشند و به نوعي اكثر آنها در اين اتفاق درگير هستند.
تابناک کم شغال رقصونی کن اخه این تحلیل های کشکی چیه آخر به فنا میری ها
زحمت کشیدی . ( با صدای خشایار مستوفی بخوانید ) بیکاری هاااااااااااااااااا .
اتفاقا موضوع بسیار جالبی است.چند وقت پیش در سریال دلنوازان هم برخلاف واقع چنان شخصیتی از ماموران انتظامی ساخته بودند که برای همگان مشخصه دروغه.
از انتقاداتون متشکرم
به نظر من سريال خوبيه . تكيه كلام ها هم بدون به كار بردن الفاظ ركيك، شخصيت افراد را خوب بيان كرده. از طرفي با توجه به ساختار طنز اين سريال، استفاده از شخصيت هاي سياه و سفيد مشكل خاصي به حساب نمياد. شخصيتهاي خاكستري هم زياده تو اين سريال، مثل آقاي پروانه، اقاي ماداگاسكار، آقاي جلوه، غلامرضا و ...
همه ی مشکلاتمون حل شد فقط تکیه کلامها موندن
جالب یعنی شیئی یا فعلی که توجه را به خودش جلب می کند و ناظر بر خوب یا بد بودن آن شیئ یا فعل نیست لذا گفتن جالبه در مورد اعمال خلافکاران غلط نیست لذا تمام تحلیل فوق بی سروته است
معنی نقد رو هم فهمیدیم!
جالبه ، حق گفتی ولی فی الواقع این داستان داره دیگه الان هر شغالی که خلافکاره خودشو با دیدن این فیلم سه سوت تو زندان می بینه تا آب خنک بخوره و چموش و چنم بشه.
من تو ماداگاسکار از این فیلما زیاد دیدم . اگه اسم فیلما رو می خوای یک نیم سکه ردکن بیاد......
چشم به فرموده شما از اين به بعد مي گوييم مرحوم سعدي براي سريال هايمان متن بنويسد بعد هم شما غلط هايش را اصلاح بفرمائيد.
چه نشسته ايد كه اگر همين يكي دوتا برنامه پر مخاطب را هم از دست بدهيم ديگر بايد رسما سند صدا و سيما را به نام چند تا شبكه ماهواره اي كنيم
اين نقد بسيار بجاس اين سريال اصلا سرو تهش معلوم نيست از طرفي هم اين جناب سرگرد يتنه همه رو ظرف 24 ساعت دسگير ولي بدون نتيجه
ما که نفهمیدیم شما چه گفتید . خوب حل یک معما همیشه جالبه حالا اون سرگرد باید بگه جالب نیست؟
خدا رحمت کند آیت الله بهجت رو..
می فرمودند مراقب باشید از طریق تلوزیون جمهوری اسلامی گمراه نشوید.
برر و بچ تابناک تو رو به خدای بی خیال عرصه فرهنگ و هنر بشید. جالبه!
موضوعی مهم‌تر از تکیه کلام ِ یه شخصیت داخله یه سریال پیدا نکردید؟
خاک
موضوع ديگه اي براي گير دادن نداشتيد!!
به اين هم ميگيد نقد؟
خسته نباشيد!
با سلام
در روز جمعه گزارشي از صدا و سيما در خصوص حركت مسلم بن عقيل به سمت كوفه و حركت نمادين آن در كوفه توسط اعراب منطقه پخش شد. خبرنگار مربوطه ميگفت كه انسان با ديدن تماشاچي هاي كنار مسير به ياد مردم كوفه آن زمان كه به حضرت مسلم خيانت كردند مي‌افتد. آيا اينگونه صحبتهاي ناشيانه توهيني به مردم در تصوير كه برخي از آنها زائرين ايراني بودند نمي‌باشد. لطفا" تذكر دهيد.
جانا سخن از دل ما مي گويي . در اين سريال استفاده از واژه (جالبه ) توسط سرگرد بنوعي تقليد از سريال پوآرو است كه در آن سريال آقاي پوآرو از آن واژه استفده ميكرد اما پر واضح است كه هر گردويي گرداست اما هر گردي گردو نيست . در ثاني عليرغم كم هوشي جناب سرگرد رفتارهاي غير معقولي چون خوردن مداوم چايي يا كمش و يا تخمه ونيز حركات مصنوعي كه نه زيبنده ودر شأن آن جايگاه است ونه ديده شده از نيروي انتظامي ( اينكه نيروي انتظامي انتقاد نمي كند جالبه ! ) - ونيز استفاده از كلماتي مانند شغال بصورت پي در پي براي قشر نوجوان بسيار بد آموزي دارد و....
شما هم ديگه شورشو در آورديد با اين تحليل هاي مسخره.
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.