زحمت حفاظت از اکوسیستم بختگان به گردن خارجی‌ها افتاد!

در شرایطی که اقدامات مدیران سیاسی و اجرایی کشور در دهه‌های اخیر، چون ساخت سد، عدم توجه به حفظ اکوسسیتم و حقابه‌های تالاب و نیز عدم ایجاد الگوی کشت مناسب در منطقه شرایط تالاب بختگان را به شکل وحشتناکی به سوی بدتر شدن سوق داد، اکنون خبر‌هایی شنیده می‌شود که حکایت از ورود برخی نهاد‌های بین المللی برای نجات این تالاب دارد!

در همین رابطه به تازگی مجید شفیع پور، رئیس گروه آسیا و اقیانوسیه در کنوانسیون تغییرات آب و هوا و رئیس مؤسسه ملی تغییر اقلیم با اشاره به حمایت مالی کنوانسیون تغییرات آب و هوا از کشور‌های عضو این کنوانسیون در راستای کنترل گاز‌های گلخانه‌ای و سازگاری با تغییر اقلیم، اظهار کرد: صندوق سازگاری با تغییر اقلیم برای کشور‌هایی است که به منظور اجرای پروژه‌های سازگاری با اقلیم نیاز به منابع مالی دارند. این صندوق، منابع مالی بلاعوض تا سقف ۱۰ میلیون دلار و وام‌های کم‌بهره در اختیار کشور‌ها قرار می‌دهد.

رئیس گروه آسیا و اقیانوسیه در کنوانسیون تغییرات آب و هوا در پاسخ به این پرسش که آیا کشور ما تا به حال از این صندوق سبز اقلیم استفاده کرده است یا خیر، گفت: تاکنون کشور ما هیچ پروژه‌ای را در این زمینه به تصویب نرسانده تا بتوانیم از منابع مالی این صندوق استفاده کنیم، اما از حدود یک سال پیش، تهیه پروژه‌ای به منظور حفاظت از اکوسیستم‌های طبیعی بختگان، جنگل‌های زاگرس و منابع آبی مرتبط با آن، توسط سازمان حفاظت محیط زیست و با مشارکت وزارتخانه‌های نیرو و جهاد کشاورزی آغاز شد. این پروژه تقریبا نهایی شده و در مقیاس ملی به تصویب رسیده است، مشاوران بین‌المللی نیز آن را تأیید کرده‌اند تا بتوانیم ۱۰ میلیون دلار به منظور اجرای این پروژه حفاظتی دریافت کنیم.

شفیع‌پور با بیان اینکه صندوق اقلیم سبز، سازوکار‌های دیگر برای تأمین منابع مالی برای کشور‌های عضو کنوانسیون تغییرات آب و هواست، گفت: برای استفاده از این صندوق، صرفا کشور‌های در حال توسعه مثل ایران می‌توانند از طریق ارائه پروژه، منابع مالی بلاعوض و تسهیلات ارزان‌قیمت دریافت کنند.

به گفته رئیس مؤسسه ملی تغییر اقلیم صندوق اقلیم سبز، از سه سال پیش، فعال شده و برای اجرای پروژه‌های مربوط به سازگاری با اقلیم و کاهش انتشار گاز‌های گلخانه‌ای منابع مالی پرداخت می‌کند. پیش‌بینی‌ها بر این بوده که صندوق اقلیم سبز، هر ساله، توسط کشور‌های توسعه‌یافته و در حال توسعه مثل چین، برزیل، کره جنوبی و کشور‌های حاشیه خلیج فارس که امکان تامین کمک‌های مالی دارند، تا حدود ۱۰۰ میلیارد دلار تغذیه شود.

سخنانی که رئیس مؤسسه ملی تغییر اقلیم مطرح می‌کند، حاوی چند پیام خوشحال کننده و در عین حال غم انگیز است که اشاره به آن‌ها خالی از فایده نیست.

در مورد موضوعات غم انگیز نخست اینکه بر اساس واقعیت‌های جغرافیایی و نیز گفته‌های مطرح از سوی این مقام، مدیران سیاسی و اجرایی کشور تقریباً برنامه مشخص و قابل قبولی برای حفظ اکوسیستم تالاب بختگان و نیز احیای آن ندارند و در این مسیر، حتماً باید خود را وابسته به کمک‌های بین المللی ببینند.

موضوع دیگر آنکه برای مسأله مهمی چون احیای تالاب بختگان و نجات محیط زیست استان فارس از خسارت‌های پیش رو، آنقدر در ساختار سیاسی و مدیریتی کشور انفعال وجود دارد که نهاد‌های فراملی و بین المللی به ناچار باید به مسأله ورود کنند.

این البته همه نگرانی‌ها نیست و مسأله مهم‌تر این است که مبالغی چون کمک ۱۰ میلیون دلاری صندوق اقلیم سبز در برابر حجم نیاز‌های مالی و حمایتی ملی در مورد احیای تالابی، چون بختگان بسیار ناچیز به نظر می‌رسد. صرف نظر از زمان پرداخت این مبلغ یا مکانیزم هزینه کردن آن، ناگفته پیداست که در صورت عدم اصلاح ساختار‌های غلط کنونی منابع آب حتی رقم‌های مالی افزون‌تر نیز گره‌ای از مشکل کنونی باز نخواهد کرد.

با این حال بخش خوشحال کننده ماجرا، ظهور نشانه‌هایی از اهتمام مدیران اجرایی به حفظ و احیای تالاب بختگان است که می‌تواند در کنار تعامل‌های بین المللی ایران با کنوانسیون بین المللی تغییرات آب و هوا که برخی آن را کنوانسیونی بی نتیجه می‌دانند! زمینه بروز رخداد‌های مثبت در محیط زیست کشور مثل تالاب بختگان شود.