6بازدید
۴۹
رئیس سازمان غذا و دارو در نشست خبری
تولید میلیونی واکسن کرونا از خرداد/ چرخش ۸۲ درصدی در بازار دارو به نفع تولید داخل/ در تولید کیت کرونا خودکفا هستیم/ واکسن تایید شده در ایران مورد تایید WHO است/ بابت واکسن پولی از مردم دریافت نمی‌شود/ ۴۹ شرکت برای واردات واکسن اعلام آمادگی کرده و کاری نکرده‌اند
در زمینه دارو‌های مقابله با کرونا توانستیم همه این داروها را در کمتر از سه ماه در داخل تولید کنیم و حتی مواد اولیه آن را هم تولید کردیم، زیرا می‌دانستیم که دنیا با ما بازی خواهد کرد و تلاش میکند مردم ما در سایه تحریم‌ها صدمه ببینند که خوشبختانه به برنامه ریزی و تلاش تولیدکنندگان اجازه ندادیم این اتفاق رخ دهد و این نتیجه برنامه‌ریزی‌هایی است که از فروردین ۱۳۹۹ آغاز شد.
به گزارش «تابناک»؛ محمدرضا شانه‌ساز در نشست آنلاین خبری با اصحاب رسانه گفت: سازمان غذا و داروی وزارت بهداشت به عنوان یکی از حوزه‌هایی که در سال‌های قبل از شیوع بیماری کرونا با پدیده شوم و ظالمانه تحریم‌های تحمیلی از سوی اجانب و دشمنان این مردم مواجه بوده، هم در خط مقدم در حال خدمت‌رسانی به مردم بود و هم در حین و ایام شیوع کرونا وظیفه تامین و تدارک و پشتیبانی از مردم و کادر بهداشت و درمان را بر عهده داشت، همواره تلاش داشته که در تبدیل تهدید‌ها به فرصت با مدیریتی جدی اقدام کند.
وی با بیان اینکه ما روال معمول‌مان در کاهش ارزبری و حمایت از تولید در سال ۱۳۹۹ نسبت به ۱۳۹۸ دستخوش تغییراتی شد، افزود: کرونا بسیاری از معادلات را به هم زد و در تهیه و تدارک اقلام و تجهیزات پزشکی، دارو و مکمل‌ها و غیره مجبور بودیم برنامه‌ریزی خاص خودمان را داشته باشیم. با این حال در اداره دارو در حوزه مواد اولیه در سال ۱۳۹۹ نسبت به ۱۳۹۸ در مجموع ارز نیمایی، بانکی و اشخاص، شاهد دو درصد رشد ارزبری بودیم و در محصولات وارداتی ۳۱ درصد کاهش واردات را داشتیم.
معاون وزیر بهداشت در ادامه گفت: در حوزه تجهیزات و ملزومات پزشکی ۴۵ درصد تغییر مثبت و در زمینه ماسک، ونتیلاتور، کیت‌ها و... ۴۵ درصد افزایش ارزبری مواد اولیه و متقابلا ۲۲ درصد کاهش واردات را داشتیم. در حوزه مکمل و اقلام طبیعی و سنتی و شیرخشک در حوزه مواد اولیه ۴۸ درصد شاهد تغییرات مثبت بوده و ۷۴ درصد کاهش واردات را انجام دادیم.
وی افزود: در مجموع در بحث غذا و آرایشی و بهداشتی با اینکه ارزبری و تامین ارز و نیاز‌های ارزی مستقیم بر عهده سازمان غذا و دارو نبوده، در آن محدوده‌ای که قانون به ما اجازه می‌داد، همین رویکرد را ادامه دادیم. با تلاش‌ها و پیگیری‌هایی که کردیم، توانستیم مدت صدور IRCهایی که مجوز واردات بود را از بالای ۴۵ روز تا دو ماه به ۲۴ ساعت کاهش دهیم که به نوعی پشتیبانی و حذف موانع تولید است.
شانه‌ساز گفت: در بازار ریالی ما به نفع تولید داخل گام‌های بلندی را برداشتیم. در حوزه ریالی دارو و مواد تحت کنترل ۸۲ درصد بازارمان به نفع تولید داخل چرخش مثبت داشته و محصولات وارداتی‌مان ۲۶ درصد کاهش یافته است. تجهیزات و ملزومات پزشکی ۲۱۳ درصد تولید داخلی رشد داشته و وارداتمان در این حوزه تنها ۱۰ درصد رشد داشته است که البته از نظر بحث شرایط خاص کرونا این افزایش‌ها قابل توجیه است.
وی ادامه داد: در حوزه مکمل‌ها نیز ۵۱ درصد شاهد رشد شرکت‌ها و بازار تولیدات داخلی بودیم و محصولات وارداتی‌مان۹۲ درصد کاهش یافت. در مجموع تولید داخلی ما ۹۲ درصد رشد نشان داده و وارداتمان نیز کاهش ۲۱ درصدی را نشان می‌دهد. در حوزه مجوز‌های صادراتی هم شاهد تغییرات به نفع تولید داخلی بودیم و به هر حال همه این اعداد و ارقام، مبین تحقق شعار‌های سالی بود که از سوی مقام معظم رهبری اعلام و نشان از برنامه‌ریزی‌هایی بود که در وزارت بهداشت انجام شد. در حوزه آرایشی و بهداشتی، تعداد پروانه‌های تولید داخلی ما ۹.۳ رصد رشد داشت؛ در حالی که واردات ۴۷.۵ درصد کاهش را نشان داد یا در حوزه غذا در تولید ۹۶.۴ درصد رشد و واردات تنها ۳.۷ درصد رشد را نشان می‌دهد.
رییس سازمان غذا و دارو گفت: در مجموع در حوزه دارو و تجهیزات و دارو‌های طبیعی و مکمل و آرایشی و بهداشتی و... ۷۶ درصد شاهد رشد تعدادی پروانه‌های تولید داخل و ۴۱ درصد کاهش پروانه‌های وارداتی هستیم.
وی تاکید کرد: در زمینه مبارزه با کرونا هم همین جهش‌ها را داشتیم. همه شاهد بودند که ظرف ۴۵ روز موفق شدیم از حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ هزار تولید عددی ماسک سه لایه به حدود ۴۵ میلیون عدد ماسک برسانیم. در زمینه ونتیلاتور نیز همین اتفاق افتاد و پیش از این حدود ۱۰۰ دستگاه ونتیلاتور تولید می‌شد که امسال به ۱۵۰۰ رسیده است. در زمینه کیت تولیدمان صفر بود، اما اکنون خودکفا هستیم.
شانه‌ساز گفت: در بازار ریالی ما به نفع تولید داخل گام‌های بلندی را برداشتیم. در حوزه ریالی دارو و مواد تحت کنترل ۸۲ درصد بازارمان به نفع تولید داخل چرخش مثبت داشته و محصولات وارداتی‌مان ۲۶ درصد کاهش یافته است. تجهیزات و ملزومات پزشکی ۲۱۳ درصد تولید داخلی رشد داشته و وارداتمان در این حوزه تنها ۱۰ درصد رشد داشته است که البته از نظر بحث شرایط خاص کرونا این افزایش‌ها قابل توجیه است.
وی ادامه داد: در حوزه مکمل‌ها نیز ۵۱ درصد شاهد رشد شرکت‌ها و بازار تولیدات داخلی بودیم و محصولات وارداتی‌مان۹۲ درصد کاهش یافت. در مجموع تولید داخلی ما ۹۲ درصد رشد نشان داده و وارداتمان نیز کاهش ۲۱ درصدی را نشان می‌دهد. در حوزه مجوز‌های صادراتی هم شاهد تغییرات به نفع تولید داخلی بودیم و به هر حال همه این اعداد و ارقام، مبین تحقق شعار‌های سالی بود که از سوی مقام معظم رهبری اعلام و نشان از برنامه‌ریزی‌هایی بود که در وزارت بهداشت انجام شد. در حوزه آرایشی و بهداشتی، تعداد پروانه‌های تولید داخلی ما ۹.۳ رصد رشد داشت؛ در حالی که واردات ۴۷.۵ درصد کاهش را نشان داد یا در حوزه غذا در تولید ۹۶.۴ درصد رشد و واردات تنها ۳.۷ درصد رشد را نشان می‌دهد.
رییس سازمان غذا و دارو گفت: در مجموع در حوزه دارو و تجهیزات و دارو‌های طبیعی و مکمل و آرایشی و بهداشتی و... ۷۶ درصد شاهد رشد تعدادی پروانه‌های تولید داخل و ۴۱ درصد کاهش پروانه‌های وارداتی هستیم.
وی تاکید کرد: در زمینه مبارزه با کرونا هم همین جهش‌ها را داشتیم. همه شاهد بودند که ظرف ۴۵ روز موفق شدیم از حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ هزار تولید عددی ماسک سه لایه به حدود ۴۵ میلیون عدد ماسک برسانیم. در زمینه ونتیلاتور نیز همین اتفاق افتاد و پیش از این حدود ۱۰۰ دستگاه ونتیلاتور تولید می‌شد که امسال به ۱۵۰۰ رسیده است. در زمینه کیت تولیدمان صفر بود، اما اکنون خودکفا هستیم.
شانه ساز در ادامه گفت: در زمینه دارو‌های مقابله با کرونا توانستیم همه این داروها را در کمتر از سه ماه در داخل تولید کنیم و حتی مواد اولیه آن را هم تولید کردیم، زیرا می‌دانستیم که دنیا با ما بازی خواهد کرد و تلاش میکند که مردم ما در سایه تحریم‌ها صدمه ببینند که خوشبختانه به برنامه ریزی و تلاش تولیدکنندگان اجازه ندادیم این اتفاق رخ دهد و امروز هم در زمینه واکسن می‌بینید که جمهوری اسلامی توانسته همه پلتفرم‌های واکسن در دنیا را دنبال و راه‌اندازی کند. این اتفاقات مجموعه‌ای از تصمیمات و برنامه‌ریزی‌هایی است که از فروردین ۱۳۹۹ آغاز شد.
وی با بیان اینکه قرار نیست بابت واکسن کرونا پولی از مردم دریافت شود و تمامی واکسن‌های وارداتی در اختیار وزارت بهداشت قرار می‌گیرد، گفت: در زمینه تولید واکسن نیز چهار شرکت موفق به دریافت مجوز انجام مطالعات بالینی شده اند و دو شرکت هم مجوز تولید مشترک را دریافت کرده اند. ما از بحث واردات و تامین نیاز‌ها در زمان‌های کوتاه غافل نبوده ایم، اما تکیه اصلی ما بر واکسن تولید داخل است.
معاون وزیر بهداشت افزود: در زمینه واردات واکسن سریع‌تر هم از هیچ تلاشی فروگذار نکردیم. از بحث کوواکس علی رغم همه مشکلاتی که زاییده تحریم است و در زمینه انتقال ارز انجام شد با کمک بانک مرکزی، زمینه را فراهم کردیم و امروز امیدواریم که بتوانیم در خرداد ماه اولین مجموعه میلیونی واکسن تولید داخل را داشته باشیم و به تبع آن در ماه‌های بعدی اعداد به رقمی بالای ۱۰ میلیون افزایش خواهد داشت و این بیانگر آن است که می‌توانیم تا پایان سال نگرانی تامین واکسن را علاوه بر جمعیت اولویت‌دار خودمان، برای سایر گروه‌های جمعیتی‌مان برطرف کنیم.
شانه ساز ادامه داد: سازمان غذا و دارو از حدود ۱۰ سال قبل موفق شده بود که گواهی نظارت بر تولید و عرضه واکسن را از سازمان بهداشت جهانی دریافت کند و توانست رجیستر شود؛ به این معنا که هر واکسنی را که سازمان غذا و داروی ایران تایید میکند، از نظر سازمان جهانی بهداشت می‌تواند در لیست تامین واکسن قرار گیرد. با تلاشی که در سال گذشته شد و با تغییر ضوابط و آیین نامه‌های معمول، علاوه بر اینکه در کوران تامین تجهیزات پزشکی بودیم، دارو‌های مختلفی را هم داشتیم که همه آنها را تولید کردیم و در عین حال از بحث کیفیت هم غافل نبودیم.
وی با بیان اینکه یکی از وظایف ما بحث برچسب‌گذاری است، گفت: در زمینه تی‌تک و برچسب اصالت که همه اقلام وارداتی در حوزه ما را شامل می‌شود و اقدام بی نظیری بود که در این سال‌ها انجام شد و در حوزه محصولات سلامت محور همه اقلام وارداتی را برچسب‌گذاری کردیم و از مردم می‌خواهم که ما را یاری کنند و مطمئن باشند که اقلام وارداتی که تهیه میکنند، برچسب داشته باشند.
شانه ساز افزود: کمتر کشوری در دنیا این امکان را فراهم کرده است. این تلاش حدود ۱۰ سال است و از سال گذشته محصولات تولید داخلی را هم برای شناسه‌گذاری آغاز کردیم. مثلا در حوزه دارو و مواد تحت کنترل در سال ۱۳۹۹ نسبت به ۱۳۹۷ به میزان ۴۱ درصد افزایش برچسب‌گذاری را داشتیم. مردم می‌توانند به عنوان بازرسین وزارت بهداشت روی این موضوع نظارت کرده و جلوی قاچاق و تولید فیک را بگیرند. همه ماحصل این برچسب‌ها مبارزه با پدیده شوم قاچاق است.
وی گفت: در زمینه ملزومات دارویی ضدعفونی کننده و ژل‌ها ۳۳ درصد رشد برچسب‌گذاری داشتیم. در زمینه مکمل‌های تغذیه‌ای و ورزشی که از بخش‌های آسیب‌پذیر است و این اقلام در بسیاری از سالن‌های بدنسازی و فروشگاه‌هایی که مجاز به عرضه اینها نیستند به قیمت گزاف به جوانان ما داده می‌شود، ۸۱ درصد رشد برچسب‌گذاری داشته‌ایم. برای سلامت خودتان به این موضوع دقت کنید و بدانید اگر محصولی برچسب ندارد، قطعا قاچاق و تقلبی است و اگر برچسب دارد هم باید کنترل شود.
رئیس سازمان غذا و دارو افزود: در زمینه تجهیزات و ملزومات ۲۵۹ درصد رشد برچسب‌گذاری داشتیم. در حوزه غذا و آشامیدنی شش درصد در تولید داخل و در آرایشی بهداشتی تولید داخل چهار درصد رشد برچسب‌گذاری را شاهدیم. در زمینه تامین و تدارک دارو برنامه‌مان این است که با برنامه ریزی و رصد و پایش مداوم بازار مانع از بروز هرگونه کمبودی شویم و تلاش‌مان این است که همکاران بتوانند در حداقل زمان، مجوز‌های لازم را برای تولید دریافت کنند.
وی ادامه داد: از نظر ریالی در بازار دارو ۷۵ درصد بازارمان در سال ۱۳۹۷ تولید و ۲۵ درصد واردات بود که در سال ۱۳۹۹ به سهم بازار تولید داخل به ۸۸ درصد ارتقا و واردات هم به ۱۲ درصد تقلیل پیدا کرده است. از نظر عددی هم تولید داروی ما از ۹۵ درصد به بالای ۹۷ درصد افزایش داشته و وارداتمان از ۵درصد به سه درصد کاهش یافته است. ما نمی‌گوییم که کارمان بی نقص است، اما تلاش‌مان بر این بوده که در جهت شعار‌های کلان نظام وظایفمان را به عنوان سرباز خط مقدم تولید اقلام سلامت محور انجام دهیم.
وی ادامه داد: از نظر ریالی در بازار دارو ۷۵ درصد بازارمان در سال ۱۳۹۷ تولید و ۲۵ درصد واردات بود که در سال ۱۳۹۹ به سهم بازار تولید داخل به ۸۸ درصد ارتقا و واردات هم به ۱۲ درصد تقلیل پیدا کرده است. از نظر عددی هم تولید داروی ما از ۹۵ درصد به بالای ۹۷ درصد افزایش داشته و وارداتمان از ۵درصد به سه درصد کاهش یافته است. ما نمی‌گوییم که کارمان بی نقص است، اما تلاش‌مان بر این بوده که در جهت شعار‌های کلان نظام وظایفمان را به عنوان سرباز خط مقدم تولید اقلام سلامت محور انجام دهیم.
رئیس سازمان غذا و دارو درباره وادارت واکسن کرونا و وضعیت تزریق آن در کشورمان، گفت: امروز نه فقط ایران، بلکه همه کشور‌ها دارند از خودخواهی و به نوعی آپارتاید و نژادپرستی که در زمینه استفاده از واکسن در دنیا مطرح است، داد از این بیداد می‌زنند و نگرانند. علی‌رغم اینکه شعار‌های روز اول این بود که هر کس به تولید واکسن رسید، به همه ملل که مورد تهاجم ویروس هستند، واکسن را تحویل دهد، اما در عمل این اتفاق نیفتاد. ما همیشه به لحاظ تحریم‌ها فریاد می‌زدیم و شعار‌های بشردوستانه‌ای که در عمل عکس آن وجود دارد، اما امروز همه ملل شاهد این تبعیض هستند.
وی افزود: کشورهای تولیدکننده واکسن کرونا آن را در اختیار سایر کشور‌ها قرار نمیدهند. می‌دانید ما برای واردات هر آنچه را لازم بود، برنامه ریزی کردیم و علی رغم همه مشکلات تامین ارز و تنگنا‌هایی که برایمان ایجاد کرده بودند، ما بحث پیش خرید کوواکس را انجام دادیم و اعداد و ارقام را واریز کردیم که بهانه‌ای برای عدم تحویل واکسن باقی نماند. با این حال از آنچه که قرار بوده تا پایان مارس یا دهم فروردین از طریق سازوکار کوواکس به ما بدهند که حدود ۴.۵ میلیون دوز تحویل داده می‌شده که تاکنون ۷۰۸ هزار عدد تحویل شده که آن هم با تاخیری طولانی‌مدت بوده است و هم تعدادی و هم زمانی به تعهدشان عمل نکردند.
شانه‌ساز در پاسخ به سوالی درباره بحث واردات واکسن کرونا از سوی بخش خصوصی و سازوکار آن، گفت: در زمینه واردات تا امروز ما حدود دو میلیون و ۲۰۰ هزار دوز واکسن وارد کردیم؛ هرچند که طبق برنامه ریزی‌های ما باید هفت تا هشت میلیون می‌بود که یک‌چهارم آن محقق شده است. اعداد و ارقام همه کشورهای دنیا در این رنج است، مگر کشور‌هایی که خودشان تولید کردند و بدون توجه به اولویت‌های کشورهای دیگر ابتدا خودشان تزریق کردند.
وی ادامه داد: به هر حال واکسن یک کالایی است که کاملا در اختیار دولت‌هاست و شرکت‌ها و بخش خصوصی نتوانستند در این زمینه فعالیت جدی داشته باشند. دولت‌ها روی این بخش دست گذاشتند و اجازه نمیدهند که شرکت‌ها به صرف منافع اقتصادی خودشان گردش را ایجاد کنند. با این حال ما به هیچ وجه دست بخش خصوصی‌مان را نبستیم و در فراخوانی که در تیر ماه ۱۳۹۹ داشتیم و همزمان به فراخوان واکسن آنفلوآنزا، اداره کل دارویمان اعلام کرد که اگر کسی می‌تواند واکسن کرونا را وارد کند، ما استقبال میکنیم.
وی افزود: کشورهای تولیدکننده واکسن کرونا آن را در اختیار سایر کشور‌ها قرار نمیدهند. می‌دانید ما برای واردات هر آنچه را لازم بود، برنامه ریزی کردیم و علی رغم همه مشکلات تامین ارز و تنگنا‌هایی که برایمان ایجاد کرده بودند، ما بحث پیش خرید کوواکس را انجام دادیم و اعداد و ارقام را واریز کردیم که بهانه‌ای برای عدم تحویل واکسن باقی نماند. با این حال از آنچه که قرار بوده تا پایان مارس یا دهم فروردین از طریق سازوکار کوواکس به ما بدهند که حدود ۴.۵ میلیون دوز تحویل داده می‌شده که تاکنون ۷۰۸ هزار عدد تحویل شده که آن هم با تاخیری طولانی‌مدت بوده است و هم تعدادی و هم زمانی به تعهدشان عمل نکردند.
شانه‌ساز در پاسخ به سوالی درباره بحث واردات واکسن کرونا از سوی بخش خصوصی و سازوکار آن، گفت: در زمینه واردات تا امروز ما حدود دو میلیون و ۲۰۰ هزار دوز واکسن وارد کردیم؛ هرچند که طبق برنامه ریزی‌های ما باید هفت تا هشت میلیون می‌بود که یک‌چهارم آن محقق شده است. اعداد و ارقام همه کشورهای دنیا در این رنج است، مگر کشور‌هایی که خودشان تولید کردند و بدون توجه به اولویت‌های کشورهای دیگر ابتدا خودشان تزریق کردند.
وی ادامه داد: به هر حال واکسن یک کالایی است که کاملا در اختیار دولت‌هاست و شرکت‌ها و بخش خصوصی نتوانستند در این زمینه فعالیت جدی داشته باشند. دولت‌ها روی این بخش دست گذاشتند و اجازه نمیدهند که شرکت‌ها به صرف منافع اقتصادی خودشان گردش را ایجاد کنند. با این حال ما به هیچ وجه دست بخش خصوصی‌مان را نبستیم و در فراخوانی که در تیر ماه ۱۳۹۹ داشتیم و همزمان به فراخوان واکسن آنفلوآنزا، اداره کل دارویمان اعلام کرد که اگر کسی می‌تواند واکسن کرونا را وارد کند، ما استقبال میکنیم.
معاون وزیر بهداشت در ادامه گفت: بعد از آن هم سه تا چهار بار در فراخوان‌های رسمی که در سایت سازمان غذا و دارو اعلام شد، اداره‌کل داروی ما در زمینه واردات از سوی بخش خصوصی اعلام آمادگی و حمایت کرد، اما تا امروز نتوانستند اقدام جدی را انجام دهند.
وی افزود: با مصوبه ۱۴ فروردین ستاد ملی مبارزه با کرونا این فعالیت‌ها وارد بخش جدی‌تری شد. حدود ۴۹ شرکت بخش خصوصی به اداره کل دارو اعلام آمادگی کردند و برای بیش از ۳۵ شرکت معرفی‌نامه صادر شد، اما تا امروز هنوز هیچ یک از این شرکت‌ها نتوانستند مدارک و مستندات حداقلی را که بیانگر واردات از منابع رسمی و اصلی باشد، ارائه دهند.
وی افزود: با مصوبه ۱۴ فروردین ستاد ملی مبارزه با کرونا این فعالیت‌ها وارد بخش جدی‌تری شد. حدود ۴۹ شرکت بخش خصوصی به اداره کل دارو اعلام آمادگی کردند و برای بیش از ۳۵ شرکت معرفی‌نامه صادر شد، اما تا امروز هنوز هیچ یک از این شرکت‌ها نتوانستند مدارک و مستندات حداقلی را که بیانگر واردات از منابع رسمی و اصلی باشد، ارائه دهند.
شانه‌ساز گفت: متاسفانه امروز سوداگران در حوزه واکسن دست از تقلب و قاچاق برنداشند، به طوری که سازمان جهانی بهداشت در نامه‌ای اعلام کرده که حدود ۲۰۰ میلیون دوز واکسن تقلبی در دنیا هست که ما باید اقدامات پیشگیرانه خودمان را هم برای واکسنی که قرار است وارد شود، انجام دهیم و مراقبت‌های لازم را داشته باشیم. به هر حال ۳۵ معرفی نامه داده شده که هنوز هیچ یک به اجرا نرسیده است.
وی تاکید کرد: تا امروز قرار نیست که بابت واکسن کرونا از کسی پولی دریافت شود. اولا واکسن‌هایی که وارد می‌شود، عمدتا باید به وزارت بهداشت تحویل داده شود تا در سازوکار اولویت‌های تعیین شده از سوی همکارانمان در معاونت بهداشتی تزریق شود. البته درخواستی از سوی برخی شرکت‌های تولیدکننده و اتاق بازرگانی وجود داشته که با توجه به اینکه در شرایط مختلف قرمز و نارنجی و سایر حالت‌ها، تولید باید کار خودش را انجام دهد و کارگران در محل‌های پرترددی هستند، درخواست کردند که برخی شرکت‌ها هزینه واکسیناسیون پرسنل خودشان و همزمان واردات واکسن را انجام دهند و پرسنل خودشان را واکسینه کنند.
رئیس سازمان غذا و دارو افزود: این پیشنهادی است که از سوی برخی تولیدکنندگان داده شده و ما مخالفتی با آن نکردیم. البته قرار نیست که پرسنل و کارگران بابت واکسیناسیون پولی بپردازند. ما همه واکسن‌هایی را که وارد می‌شود، برچسب‌گذاری کرده و برچسب با کد ملی فرد دریافت کننده واکسن مطابقت داده و همه اینها همزمان انجام می‌شود.
وی در ادامه گفت: غیر این این هیچ تصمیمی گرفته نشده است؛ بنابراین اولویت اول تحویل به وزارت بهداشت است که در قالب گروه‌هایی که مستحق دریافت واکسن هستند، به ترتیب اولویت تامین می‌شود و اگر شرکت‌هایی بخواهند برای پرسنل خودشان با اخذ نظر موافق وزارت بهداشت و ثبت در سامانه‌ها، واکسن وارد کنند، این بخش امکان‌پذیر است، اما ثبت و ضبط باید کامل انجام شود.
شانه ساز گفت: در زمینه تولید داخلی واکسن هم چهار شرکت‌مان تاکنون موفق شدند از سازمان غذا و دارو مجوز انجام مطالعات بالینی را دریافت کردند و خوشبختانه از سوی رسانه‌ها اطلاع‌رسانی می‌شود. دو شرکت هم در زمینه تولید مشترک و تحت لیسانس از ما مجوز گرفتند که به مراحل خوبی دارند می‌رسند. دو شرکت ما که با اسپوتنیک و موسسه گامالیا که صاحب پروانه اسپوتنیک وی است، قرارداد بستند که یکی از آنها اکتوور است که مراحل تولیدش پیش رفته و یکی هم سیناژن است.
وی ادامه داد: همچنین بحث تولید مشترک واکسن از سوی انستیتو پاستور ایران با طرف کوبایی است و یک شرکت دیگر ما هم دارد با یک شرکت استرالیایی اقدامات جدی را دنبال میکند. باز هم برای ما ثابت شد که باید تکیه اصلی‌مان به تولیدکنندگان داخلی‌مان باشد و در این زمینه باید کمتر به خارج چشم داشته باشیم. البته به هیچ وجه از واردات غافل نبودیم. ما مطمئن هستیم که ظرف چند ماه آینده در تولید به نتایج خوبی می‌رسیم.
شانه‌ساز گفت: باید توجه کرد که واقعا شرکت‌های واکسن‌ساز ما برای تامین اقلام مختلف‌شان برای تولید با مشکلات شدید تحریمی مواجهند و بسیاری از دستگاه‌ها و تجهیزاتی که می‌خواهد در زمینه تولید واکسن به کار گرفته شود و حتی مواد اولیه‌ای که برای تولید واکسن مورد نیاز است، در تور بی رحمانه تحریم‌ها با کندی پیش می‌رود، وگرنه ما می‌توانستیم زمان را کوتاهتر کنیم، اما تولیدکنندگان ما با تحریم‌های ناجوانمردانه دست و پنجه نرم میکنند.
وی تاکید کرد: تا امروز قرار نیست که بابت واکسن کرونا از کسی پولی دریافت شود. اولا واکسن‌هایی که وارد می‌شود، عمدتا باید به وزارت بهداشت تحویل داده شود تا در سازوکار اولویت‌های تعیین شده از سوی همکارانمان در معاونت بهداشتی تزریق شود. البته درخواستی از سوی برخی شرکت‌های تولیدکننده و اتاق بازرگانی وجود داشته که با توجه به اینکه در شرایط مختلف قرمز و نارنجی و سایر حالت‌ها، تولید باید کار خودش را انجام دهد و کارگران در محل‌های پرترددی هستند، درخواست کردند که برخی شرکت‌ها هزینه واکسیناسیون پرسنل خودشان و همزمان واردات واکسن را انجام دهند و پرسنل خودشان را واکسینه کنند.
رئیس سازمان غذا و دارو افزود: این پیشنهادی است که از سوی برخی تولیدکنندگان داده شده و ما مخالفتی با آن نکردیم. البته قرار نیست که پرسنل و کارگران بابت واکسیناسیون پولی بپردازند. ما همه واکسن‌هایی را که وارد می‌شود، برچسب‌گذاری کرده و برچسب با کد ملی فرد دریافت کننده واکسن مطابقت داده و همه اینها همزمان انجام می‌شود.
وی در ادامه گفت: غیر این این هیچ تصمیمی گرفته نشده است؛ بنابراین اولویت اول تحویل به وزارت بهداشت است که در قالب گروه‌هایی که مستحق دریافت واکسن هستند، به ترتیب اولویت تامین می‌شود و اگر شرکت‌هایی بخواهند برای پرسنل خودشان با اخذ نظر موافق وزارت بهداشت و ثبت در سامانه‌ها، واکسن وارد کنند، این بخش امکان‌پذیر است، اما ثبت و ضبط باید کامل انجام شود.
شانه ساز گفت: در زمینه تولید داخلی واکسن هم چهار شرکت‌مان تاکنون موفق شدند از سازمان غذا و دارو مجوز انجام مطالعات بالینی را دریافت کردند و خوشبختانه از سوی رسانه‌ها اطلاع‌رسانی می‌شود. دو شرکت هم در زمینه تولید مشترک و تحت لیسانس از ما مجوز گرفتند که به مراحل خوبی دارند می‌رسند. دو شرکت ما که با اسپوتنیک و موسسه گامالیا که صاحب پروانه اسپوتنیک وی است، قرارداد بستند که یکی از آنها اکتوور است که مراحل تولیدش پیش رفته و یکی هم سیناژن است.
وی ادامه داد: همچنین بحث تولید مشترک واکسن از سوی انستیتو پاستور ایران با طرف کوبایی است و یک شرکت دیگر ما هم دارد با یک شرکت استرالیایی اقدامات جدی را دنبال میکند. باز هم برای ما ثابت شد که باید تکیه اصلی‌مان به تولیدکنندگان داخلی‌مان باشد و در این زمینه باید کمتر به خارج چشم داشته باشیم. البته به هیچ وجه از واردات غافل نبودیم. ما مطمئن هستیم که ظرف چند ماه آینده در تولید به نتایج خوبی می‌رسیم.
شانه‌ساز گفت: باید توجه کرد که واقعا شرکت‌های واکسن‌ساز ما برای تامین اقلام مختلف‌شان برای تولید با مشکلات شدید تحریمی مواجهند و بسیاری از دستگاه‌ها و تجهیزاتی که می‌خواهد در زمینه تولید واکسن به کار گرفته شود و حتی مواد اولیه‌ای که برای تولید واکسن مورد نیاز است، در تور بی رحمانه تحریم‌ها با کندی پیش می‌رود، وگرنه ما می‌توانستیم زمان را کوتاهتر کنیم، اما تولیدکنندگان ما با تحریم‌های ناجوانمردانه دست و پنجه نرم میکنند.
وی افزود: به هر حال ما در زمینه تولید مواد اولیه هم در کشور با کمک معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری برنامه‌های مشترکی را آغاز کردیم تا در زمینه تولید این اقلام و بسیاری از تجهیزات و دستگاه‌هایی که در تولید واکسن کمک میکند، از مسیر داخلی تامین کنیم. همه این بخش‌ها همزمان فعال است و امیدوارم همانطور که گفتیم در سال آینده در چنین موقعی همانطور که در همه حوزه‌های مختلف اعم از ماسک و... علاوه بر رفع نیاز خودمان، صادرکننده شده‌ایم، این اتفاق برای واکسن هم رخ می‌دهد و مطمئن هستیم که به عنوان یکی از منابعی هستیم که می‌تواند واکسن را به مردم کشورهای دیگر برساند و جزو تامین کننده‌ها محسوب شویم.
معاون وزیر بهداشت درباره وضعیت تخصیص ارز برای واردات واکسن، گفت: تاکنون طبق قراداد‌هایی که بستیم، باید حدود هفت و نیم تا هشت میلیون واکسن وارداتی تحقق می‌یافت که حدود یک چهارم آن محقق شده است. به عنوان مثال ما با کمپانی هندی بهارات تفاهم‌نامه ۲.۵ میلیون دوز واردات را داشتیم و ارز و پول ۵۰۰ هزار دوز هم داده شده بود، اما ۱۲۵ هزار دوز وارد شد و دادستانی هند اجازه تحویل مابقی آن را نداد. همچنین با روسیه قرارداد دو میلیون دوزی بستیم که تاکنون عملا ۷۰۰ هزار دوزش محقق شده است. البته با تلاش‌هایی که انجام می‌شود، امیدواریم هرچه زودتر این دو میلیون دوز بیاید و ۶۰ میلیون دوز هم قرارداد جدید بسته شده و قرار است که تا پایان سال میلادی جاری تحویل داده شود و نمی‌دانیم که چقدر محقق خواهد شد.
معاون وزیر بهداشت درباره وضعیت تخصیص ارز برای واردات واکسن، گفت: تاکنون طبق قراداد‌هایی که بستیم، باید حدود هفت و نیم تا هشت میلیون واکسن وارداتی تحقق می‌یافت که حدود یک چهارم آن محقق شده است. به عنوان مثال ما با کمپانی هندی بهارات تفاهم‌نامه ۲.۵ میلیون دوز واردات را داشتیم و ارز و پول ۵۰۰ هزار دوز هم داده شده بود، اما ۱۲۵ هزار دوز وارد شد و دادستانی هند اجازه تحویل مابقی آن را نداد. همچنین با روسیه قرارداد دو میلیون دوزی بستیم که تاکنون عملا ۷۰۰ هزار دوزش محقق شده است. البته با تلاش‌هایی که انجام می‌شود، امیدواریم هرچه زودتر این دو میلیون دوز بیاید و ۶۰ میلیون دوز هم قرارداد جدید بسته شده و قرار است که تا پایان سال میلادی جاری تحویل داده شود و نمی‌دانیم که چقدر محقق خواهد شد.
وی افزود: به لحاظ شرایط خاص دنیا و ظرفیت محدود تولید واکسن و نیاز‌های بسیار بزرگتری که امروز وجود دارد، اینکه بگوییم چقدر از این قرارداد‌ها امکان تحقق دارد، درست نیست؛ بنابراین، می‌بینید که کمترین اظهارنظر‌ها در این زمینه از سوی بنده و همکارانم در سازمان انجام شده که دلیلش تغییراتی است که اتفاق می‌افتد.
شانه‌ساز درباره جهش‌های کرونا و تاثیر واکسن بر آن، گفت: بحث جهش ویروسی موضوع تازه‌ای نیست و اکنون به دلیل کثرت آلودگی و نقل و انتقال سریع‌تر این ویروس به هر حال این جهش‌ها خودش را سریع‌تر نشان می‌دهد. برخی واکسنها و تغییراتی که در تولید واکسن‌هاست، نسبت به این جهش‌ها پاسخگویی کمتر دارند و برخی روش‌ها می‌تواند در زمینه مقابله با این جهش‌ها کارایی خودش را حفظ کند. در بحث کلینیکال ترایالی که انجام می‌شود، تولیدکنندگان ما نظارت کافی را در این زمینه دارند.
شانه‌ساز درباره جهش‌های کرونا و تاثیر واکسن بر آن، گفت: بحث جهش ویروسی موضوع تازه‌ای نیست و اکنون به دلیل کثرت آلودگی و نقل و انتقال سریع‌تر این ویروس به هر حال این جهش‌ها خودش را سریع‌تر نشان می‌دهد. برخی واکسنها و تغییراتی که در تولید واکسن‌هاست، نسبت به این جهش‌ها پاسخگویی کمتر دارند و برخی روش‌ها می‌تواند در زمینه مقابله با این جهش‌ها کارایی خودش را حفظ کند. در بحث کلینیکال ترایالی که انجام می‌شود، تولیدکنندگان ما نظارت کافی را در این زمینه دارند.
وی افزود: در بحث کرونای انگلیسی شرکت‌های ما نتایج‌شان خوب بوده است، اما به این معنی نیست که خیالمان راحت باشد و می‌توانیم همه جهش‌ها را مدیریت کنیم. برخی فکر میکنند که یک بار تزریق واکسن در کرونا کفایت میکند، اما اینطور نیست. اکنون تا زمانی که درگیری در دنیا وجود دارد، سالیانه و حتی در مدت زمانی کوتاهتر واکسن باید استفاده شود تا بتواند جهش‌ها را مدیریت کند.
رئیس سازمان غذا و دارو در پاسخ به سوالی درباره اقدام هلال احمر در زمینه واردات واکسن، گفت: جمعیت هلال احمر هم مانند دیگر واردکنندگان چند منبع را هم خواستند و ما هم معرفی نامه‌ها را به آنها دادیم، پیگیری‌ها انجام شده و منتظر زحمت آنها هستیم که اگر وارد شود حتما استفاده میکنیم.
وی در پاسخ به سوال دیگری درباره فرآورده‌های گیاهی با عنوان داروی گیاهی کرونا نیز گفت: اتفاق بسیار بسیار خوبی در این حوزه افتاد و تعداد این دارو‌های گیاهی بسیار بیشتر از چهارتا شده است. واقعیت این است که اتفاق خوبی که افتاد این بود که درباره دارو‌های گیاهی و طبیعی که در کرونا مطرح شد، برایشان مطالعات بالینی انجام شد و اینطور نبود که صرف یک فرد، تصمیم‌گیری شود. برخی مدعیان اعلام میکنند ما می‌دانیم این دارو موثر است و چند نفر آن را استفاده کردند و خوب شدند، اما کار سازمان غذا و دارو اینطور نیست و کار مطالعات بالینی درباره این داروها انجام شد و موفق شدند مجوز‌های لازم را دریافت کنند.
رئیس سازمان غذا و دارو در پاسخ به سوالی درباره اقدام هلال احمر در زمینه واردات واکسن، گفت: جمعیت هلال احمر هم مانند دیگر واردکنندگان چند منبع را هم خواستند و ما هم معرفی نامه‌ها را به آنها دادیم، پیگیری‌ها انجام شده و منتظر زحمت آنها هستیم که اگر وارد شود حتما استفاده میکنیم.
وی در پاسخ به سوال دیگری درباره فرآورده‌های گیاهی با عنوان داروی گیاهی کرونا نیز گفت: اتفاق بسیار بسیار خوبی در این حوزه افتاد و تعداد این دارو‌های گیاهی بسیار بیشتر از چهارتا شده است. واقعیت این است که اتفاق خوبی که افتاد این بود که درباره دارو‌های گیاهی و طبیعی که در کرونا مطرح شد، برایشان مطالعات بالینی انجام شد و اینطور نبود که صرف یک فرد، تصمیم‌گیری شود. برخی مدعیان اعلام میکنند ما می‌دانیم این دارو موثر است و چند نفر آن را استفاده کردند و خوب شدند، اما کار سازمان غذا و دارو اینطور نیست و کار مطالعات بالینی درباره این داروها انجام شد و موفق شدند مجوز‌های لازم را دریافت کنند.
افزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگلتابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
خرداد هم انتخابات داريم و هم تزريق سراسري واكسن !!!!!!!!!!!!!!!! خودتون بفهمين ديگه .
دقت کنید
اول:تا امروز قرار نیست که بابت واکسن کرونا از کسی پولی دریافت شود"
دوم:کواکس به ما واکسن نداده در حالی که نامه اش تو فضای مجازی هستش که بابا بیایید واکسن ها را تحویل بگیرید اما شما نرفتید چون فایزر بوده
تولید واکسن انشاالله مثل کرونا یاب مستعان نباشه
حرف به این مسخرگی وجود ندارد که who هر واکسنی که در ایران تولید شود را تایید کرده است. ذ. تولیدا فایزر و بایونتک وسایرین را بدون دریافت مدارک تست انسانی تایید نکرد. ولی تولید شما را چشم بسته تایید میکند ؟؟ !!!!!!!!!!!!
فکر کنم تا ان موقع تمام مردم ایران فوت کرده اند . فکر کنم این واکسنها را برای ایرانیهای موقیم خارج که در خواست کرده اند به ایران بیایند و واکسن ایرانی بزنند تولید میکنید
أيا در إيران به حرفهاي مسولين ميشود اعتماد كرد
اكثر داروهاي ديابت ( منظور قرص ) توسط داروسازي هاي داخل ميباشند كه بسيار گران هستند و بعضا شامل بيمه نيستند اگر بفكر سلامت مردم هستيد اقدام به كاهش قيمت داروها كنيد
آقا پیش فروش کنید، در چند مدل
واکسن پلاس
واکسن وانت
اول قرار بود تا اردیبهشت تواید بشه
حالا رفت خرداد
خجالت نمیکشید هنوز از واکسن پولی حرف میزنید؟
اگر نمیتوانید بیارید واگذار کنید بخش خصوصی اینجا که رسید دولت از بخش خصوصی بخرد و رایگان تزریق کند.
سلام، لطفا لینک تایید و خبر whoرو قرار بدین چون متن خبر انگلیسی رو پیدا نکردم تو سایت who. مستندات رو قرار بدین اعتماد مردم بیشتر می شه نسبت به متن خبر شما
واقعا تو باور کردی
کامل نشده که بهداشت جهاتی تایید کنه این آقا یه چیزی برا خودش پروتده
ببین...واکسنت مثل پراید هست...فقط‌مورد تایید استانداردهای داخلیست....سازمان جهانی بهداشت آیا مجوز تزریق داده؟ کجا نوشته؟ کجا گفته.....الان با زدن یه دکمه میشه فهمید که حرفا درستن یا خیر!!! مشدی...برو ۴ تا واکسن درست بیار..پیرو جوون...هنرمندو ...دانشمند دارن تلف میشن....تا تو بخوای واکسنی بسازی که کار بکنه نصف ملت تلف شدن
به روسها هم دلخوش نباشید که در دادن واکسن کوتاهی خواهند کرد!
به روسها هم دلخوش نباشید که در دادن واکسن کوتاهی خواهند کرد!
کیتهای داخلی کیفیت ندارد و معمولا منفی نشان می دهد و بیمار و پزشک را گمراه می کند بسیار ی از اینها که علایم کرونا دارند بدلیل اینکه تستشان منفی است زیر بار قرنطینه نمی روند
جان هر کسی دوست دارید حرف نزنید، آقایان یه چند هفته ایی مرخصی تشویقی بگیرید تشریف ببرید خانه و صحبت نکنید، والله ثواب دارد.
اقای مسئول ما از کیت کرونا خود کفا شدیم؟! از امار تست گرفتن ها معلوم است و در همه جا به مقدار زیاد دیده می شود ما فقط در مرگ و میر خود کفا هستیم.
گیرم که ساختید این وضعیت سازماندهی تونه برا تزریق 3 ماه گذشته 700 هرار نفرو واکسینه کردید ترکیه تو2 روز اولی که واکسن بش رسید 600 هزار نفرو واکسن زد تمام
واقعا ممنونیم که قرار نیست واکسن رو به ما ملت بفروشید
چه جوری راجب واکسن و موفقیت حرف میزنید جزو کشورهای اول در مرگ و میر هستیم..
یک پزشک با 40سال سابقه : تعبیر و تفسیر واکسن بطورکلی معنایش ضعیف کردن است حالا برای کشتن یا ضعیف کردن مردم پول هم میخواهید؟!
مدرکت رو از کجا گرفتی پروفسور؟
واکسنی که هنوز فاز مطالعاتش تموم نشده و تولید نشده چطور تایید سازمان بهداشت جهانی رو داره ؟
شاید منظورش این بوده که اگه واکسن تولید بشه، ان شاء الله تایید بهداشت جهانی هم میگیره.
شایدم من اطلاعاتم کمه. دوستان منو تصحیح کنن اگه اشتباه میکنم.
جریان این فیلمی که پخش شده از کتک زدن پرستار دزفولی به خاطر جلوگیری از تزریق غیر قانونی واکسن به مقام مسئول چیه؟ یک پیگیری بفرما تابناک جان اگر هم شایعه است که اطلاع رسانی کن لطفا
دیوونمون کردین!!!!!!!!!!! واکسن درست درمون وارد کنید دیگه.روسیه به شما واکسن بده نیست تا حالا هم که به تعهدش عمل نکرده
اون موقع که کشور های دیگه سرو دست می شکوندن واسه واکسن شما ناز کردین.حالا همه مون با هم باید مصیبتش رو بِکشیم
اون ۴۹ شرکت فقط دنبال ارز دولتی هستند وگرنه کسی دلش برای ملت نسوخته... همین حالا آمپول octagam در بازار آزاد تا ۷ میلیون فروخته میشه
دقیقا چها رروز دیگه سلطان واکسن هم داریم
شعار نیست؟؟؟؟
واکسن چینی را به جای واکسن تولید داخل به مردم قالب می کنند واکسن چینی و روسی همان ویروس کرونای ضعیف شده است که ممکن است برای بسیاری از مردم که سیستم ایمنی بدنشان ضعیف است خیلی هم خطرناک باشد بهترین واکسن دنیا فایزر است که اصلا بر اساس ویروس ضعیف شده نیست و هیچ عوارضی نداشته است این واکسن را برای خودشان استفاده کردند و برای مردم ایران ممنوع کردند فقط یک هشدار به آنها می دهم واکسن فایزر برای ۸۰ سال به بالاها و در 0.2 درصد از موارد هیچ تاثیری در پیش گیری از کرونا ندارد
مسئولین بهداشت سعی میکنند اما متاسفانه بقیه دلال های دارو اجازه کار نمیدهند که اکثرا بخشی از مدیریت هستند ولی اینجا کارشناس های مردمی هم نظرات عاری از علم خود میدهند که به اندازه یک ارزن هم سواد ندارند
دوست عزیز این واکسن را آمریکاییها حتی به همسایگانشان هم نداده اند و مثلا کانادا مطابق قرارداد تحویل نگرفته
وانگهی موضوع حمل و نقل و قیمت بالا هم مطرح است
در پاندمی مسئله اساسی، سهولت و دسترسی و قیمت است و گرنه برای خواص(مثلا ترامپ) داروی ضد کرونا هم وجود دارد
کدوم تولید ملی همش تولیدات چین و هنده که فاقد مجوز های لازم هستن و شما فله ای وارد میکنید و در ایران بسته بندی میکنید
شکلک خنده چجوری براتون بزارم ؟؟؟
از امروز این آقا هم به شعار دهندگان و اونایی که وعده الکی میدن اضافه شده. تمام هنر مسوولین ما همینه. حرف بزنن و شعار بدن
چرخش به سمت بازار داخل را اشتباه گفتی ،ما مجبوریم داروی داخلی بخریم چون دیگه داروی خارجی وارد نمیشه درست مثل خودرو و لوازم خانگی و ... . خیلی مواقع هم مشابه داخلی کیفیت داروی داخلی را نداره ولی وقتی مجبوری چه میشه کرد. اجبار با اختیار خیلی فرق داره
شما یک تست pcr را ۳۰۰ هزار تومن حساب می کنید این چه جور خود کفایی است؟؟
قبل عید 300 بود الان 350 شده
من میگم واکسن کرونا رو بیخیال بشین همون ویروس یاب یا ویروس کش مستعان رو تیراژ بالا تولید کنید
به امید روزی که هر خانواده ایرانی یک مستعان110 داشته باشه
من میگم واکسن کرونا رو بیخیال بشین همون ویروس یاب یا ویروس کش مستعان رو تیراژ بالا تولید کنید
به امید روزی که هر خانواده ایرانی یک مستعان110 داشته باشه
تولید میلیونی واکسن کرونا؟ بزک نمیر بهار میاد!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
کشور های پیشرفته بیش از نیمی از جمعیتشون رو واکسینه کردن بعد تازه شما میگی خرداد تولید انبوه می کنی؟
هر ماه یک ماه عقب میندازن قرار بود از فروردین همگانی شروع بشه حالا شد خرداد بعدا میشه مرداد همینطور تا سال دیگه پیک 5 و 6 و...رو تجربه میکنیم چون خودمون انتخاب کردیم معمولی نباشیم و با همه دنیا شاخ و شونه بکشیم
آنهم امکان پذیر نیست خودتان جلو واردات واکسن گرفتید.
شما جدی نگیر این حرف ها مصرف داخلی داره.آخرش وقتی نتونستن میندازن گردن تحریم
واقعا خجالت آوره خط آخر کامنت من رو به کل پاک
کردی در حالی که نه توهین بود نه حاوی کلمه نامربوط
من جای شما بودم به جای تذکری که بالای باکس نظرات نوشتید می نوشتم "نظرات مغایر با نظر تابناک منتشر نخواهد شد" اینجوری خواننده تکلیف خودش رو بهتر می فهمید
آیا جمله «در تولید کیت (امریکاییِ مونتاژ کره جنوبی) کرونا خودکفا هستیم» کلید واژه بقیه مطالب است!
به اینها باشه میگن در تولید ایستگاه فضایی هم خودکفا هستیم
اون اوایل که تازه کرونا اومده بود میخواستن گیت ضد عفونی کننده پرسنل به امریکا صادر کنن
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.