نیویورک تایمز بررسی کرد
چرا چین و روسیه در جنگ اسرائیل از ایران حمایت نکردند؟
برخی از مقام‌های آمریکایی از «محور» کشور‌های ضد آمریکایی سخن گفته‌اند، اما جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، محدودیت‌های این تصور را آشکار کرده است.
یون سان، پژوهشگر سیاست خارجی چین در مرکز استیمسون، یک مؤسسه تحقیقاتی در واشنگتن، معتقد است که تعبیر «محور» برای چین، روسیه، ایران و کره شمالی همچنان معتبر است. اگرچه این چهار کشور هیچ توافق دفاعی متقابلی که همه آنها را ملزم کند ندارند، اما به گفته او، آنها دیدگاهی مشترک ضدآمریکایی، ضدغرب و ضددموکراسی لیبرال دارند.
به گزارش سرویس بین الملل تابناک، نیویورک تایمز در گزارشی به بررسی رویکرد کشور‌های چین و روسیه در جنگ ایران و اسرائیل پرداخته و این پرسش را مطرح ساخته چرا این دو کشور از ایران حمایت نکردند.
ترجمه این گزارش در ادامه آمده است با این توضیح که انتشار مقالات خارجی به معنای تایید محتوای آن از سوی تابناک نیست.
زمانی که روسیه برای جنگ علیه اوکراین از چین، کره شمالی و ایران کمک خواست، برخی از مقام‌های آمریکایی و بریتانیایی صحبت از شکل‌گیری یک «محور» جدید به میان آوردند.
به نظر می‌رسید که این چهار کشور با خشم، اقتدارگرایی و خصومت مشترک نسبت به ایالات متحده و متحدانش متحد شده‌اند.
اما فروش پهپاد‌ها و موشک‌های بالستیک ایران به روسیه برای جنگ، و همچنین صادرات نفت به چین، در زمان حساس برای تهران سودی نداشت و تردید‌هایی درباره میزان اتحاد میان این کشورها ایجاد کرد.
هیچ‌یک از آن سه کشور دیگر، در جریان جنگ ایران با اسرائیل یا هنگام بمباران تأسیسات هسته‌ای ایران توسط نیرو‌های آمریکایی، به سرعت برای کمک به ایران وارد عمل نشدند. چین و روسیه — که به‌مراتب قدرتمندترین کشور‌های این جمع به شمار می‌روند — تنها محکومیت‌های رسمی و تشریفاتی علیه اقدامات آمریکا صادر کردند، اما هیچ کمک مادی به ایران نکردند.
الکساندر گابیِف، مدیر مرکز روسیه و اوراسیا در اندیشکده کارنگی گفت: واقعیت این درگیری این بود که روسیه و چین برای نجات ایران وارد عمل نشدند و این دقیقاً محدودیت‌های ایده "محور" را آشکار می‌کند.
او افزود: «هر یک از این کشورها نسبتاً خودمحور هستند و نمی‌خواهند در جنگ‌های دیگران درگیر شوند. اینها جنگ‌ها و درگیری‌های کاملاً متفاوتی هستند. این کشورها الزاماً ساختارها، ارزش‌ها و پیوند‌های نهادی مشترکی ندارند، همان‌طور که ایالات متحده و متحدانش دارند.»
این چهار کشور همگی نظام‌های اقتدارگرا دارند و نسبت به ایالات متحده خصومت می‌ورزند؛ کشوری که به‌طور سنتی تلاش کرده آنها را تضعیف کرده و مشروعیت‌شان را به چالش بکشد. این کشورها همچنین برخی روابط راهبردی با یکدیگر دارند و با تجارت و تبادل فناوری تسلیحاتی، تحریم‌های اقتصادی به رهبری آمریکا را تضعیف کرده‌اند.
مایکل کیمیج، استاد تاریخ در دانشگاه کاتولیک آمریکا و مقام پیشین وزارت خارجه که کتابی درباره جنگ اوکراین نوشته، می‌گوید: «بله، احتمالاً مقدار بسیار محدودی هماهنگی میان چین، کره شمالی، ایران و روسیه وجود دارد — در این حد که با یکدیگر گفت‌و‌گو میکنند و برخی نارضایتی‌های مشترک نسبت به آمریکا یا غرب دارند. اما این [هماهنگی]چندان معنادار نیست»
در میان این کشورها، تنها روسیه و کره شمالی دارای یک پیمان دفاعی متقابل هستند. افزون بر ارسال سلاح به روسیه، کره شمالی بیش از ۱۴٬۰۰۰ نیروی نظامی برای جنگیدن در کنار نیرو‌های روسی علیه ارتش اوکراین اعزام کرده است.
رابطه نزدیک این دو کشور ریشه در گذشته کمونیستی مشترک و جنگ ضدآمریکایی در شبه‌جزیره کره (۱۹۵۰ تا ۱۹۵۳) دارد؛ جنگی که چینِ مائو نیز در آن مشارکت داشت.
همین پیشینه تاریخی نیز باعث نزدیکی روابط میان چین و روسیه شده است — رابطه‌ای دوجانبه که از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین روابط برای دولت آمریکا و بخش زیادی از جهان به شمار می‌آید. رهبران این دو کشور در طول سالها پیوند شخصی نزدیکی برقرار کرده‌اند و دولت‌هایشان تنها چند هفته پیش از تهاجم تمام‌عیار روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، از شراکتی «بدون محدودیت» خبر دادند.
چین هنوز هم ارزش پایبندی به برخی از هنجار‌های بین‌المللی مورد حمایت آمریکا در دوران پیش از ترامپ و کشور‌های دموکراتیک را درک می‌کند و در طول جنگ از ارسال کمک‌های قابل‌توجه تسلیحاتی به روسیه خودداری کرده است. با این حال، به گفته مقام‌های آمریکایی، چین در بازسازی صنایع دفاعی روسیه نقش داشته و همچنان یکی از بزرگترین خریداران نفت روسیه به شمار می‌رود.
روابط روسیه و ایران هرگز به چنین سطحی نرسیده است.
یکی از دلایل، مسئله دین است. ایران یک حکومت دینی است با ساختاری حکومتی که سه دولت سکولار و سوسیالیستی دیگر با دیده تردید به آن می‌نگرند. هم روسیه و هم چین، گسترش بنیادگرایی اسلامی را با نگرانی دنبال میکنند. شی جین‌پینگ، رهبر چین، اقدامات شدید و سخت‌گیرانه‌ای حتی علیه مسلمانان میانه‌رو اتخاذ کرده و برخی از آیین‌های اسلامی را در میان اقلیت‌های قومی اویغور و قزاق در شمال‌غرب چین سرکوب کرده است.
سرگئی رادچنکو، مورخ جنگ سرد در دانشگاه جانز هاپکینز، می‌گوید: هیچ ارزش مشترکی میان این کشورها وجود ندارد، جز شعار‌های مبهم درباره نظم جهانی چندقطبی — و حتی در این مورد هم تناقض‌های زیادی وجود دارد. پوتین به روشنی نشان داده که چه چیز‌هایی برایش اهمیت دارد: روابط او با همسایگان ایران، از جمله اسرائیل و کشور‌های عربی، آن‌قدر مهم هستند که حاضر نیست آنها را در راه دوستی با ایران قربانی کند.
او اضافه کرد: «پوتین یک بازیگر بدبین و فرصت‌طلب است که فقط به منافع راهبردی خود فکر می‌کند، و اگر لازم باشد ایران را قربانی کند، بدون تردید این کار را خواهد کرد. البته در تهران هم دقیقاً همین احساس نسبت به مسکو وجود دارد.»
پوتین و رئیس‌جمهور ترامپ در تاریخ ۱۴ ژوئن درباره جنگ ایران و اسرائیل گفت‌و‌گو کردند و پوتین پیشنهاد میانجی‌گری داد. پس از آن، پوتین به‌صورت علنی اعلام کرد که روسیه به ایران در ساخت یک نیروگاه هسته‌ای کمک کرده و در حال همکاری برای احداث دو راکتور دیگر نیز هست.
با وجود آنکه او از شراکت روسیه با ایران سخن گفت، تمایل چندانی برای تعهد به کمک به ایران در جریان جنگ نشان نداد.
پوتین گفت: «ما چیزی را به کسی تحمیل نمی‌کنیم — صرفاً دیدگاه خود را درباره یک راه حل ممکن برای خروج از این وضعیت بیان میکنیم. اما تصمیم‌گیری، البته، بر عهده رهبری سیاسی همه این کشورهاست، به‌ویژه ایران و اسرائیل.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در تاریخ ۲۳ ژوئن، یک روز پس از حملات هوایی آمریکا به ایران، با پوتین در مسکو دیدار کرد، اما خلاصه روسیه از این دیدار چیزی بیش از بیان‌های معمول حمایت‌های دیپلماتیک نداشت. در همان روز، ایران یک حمله موشکی نمادین به پایگاه نظامی آمریکا در قطر انجام داد و سپس با اسرائیل و ایالات متحده بر سر آتش‌بس توافق کرد.
چین نیز در جریان شکل‌گیری بحران، بیشتر نظاره‌گر بود.
شی جین‌پینگ گفت که همه طرف‌ها «باید برای کاهش تنش‌ها تلاش کنند.» و وقتی ترامپ دستور حملات هوایی به ایران را صادر کرد، چین این حملات را به شدت محکوم کرد و ایالات متحده را به نقض منشور سازمان ملل متهم نمود.
اما مانند روسیه، چین نیز حمایت مادی از ایران ارسال نکرد. اگرچه چین گاهی موضع رسمی درباره درگیری‌های منطقه اتخاذ می‌کند، اما اغلب تلاش می‌کند بی‌طرف باقی بماند تا منافع مختلف را متعادل سازد. برای سالها، چین روابط خود را با عربستان سعودی و امارات متحده عربی، دو رقیب ایران، گسترش داده است. عربستان سعودی، مانند ایران، صادرکننده بزرگ نفت به چین است.
جنگ طولانی‌مدت منطقه‌ای می‌تواند واردات نفت چین از این کشورها را به خطر بیندازد، بنابراین چین در تلاش است تا تنش‌ها را کاهش دهد و نه اینکه آنها را شعله‌ور سازد.
هدف چین برای ایفای نقش میانجی بی‌طرف در خاورمیانه در مارس ۲۰۲۳ آشکار شد، زمانی که این کشور به نهایی کردن آشتی دیپلماتیک بین ایران و عربستان سعودی کمک کرد.
چین همچنین از این فرصت استفاده کرد تا روابط نزدیک‌تری با شریک ایران در منطقه، یعنی سوریه که آن زمان تحت حکومت بشار اسد بود، برقرار کند.
انریکو فاردیلا، استاد دانشگاه ناپل «لورینتاله» که در دانشگاه پکن تدریس کرده و سیاست خارجی چین را مطالعه می‌کند، می‌گوید در آن دوره نفوذ چین در خاورمیانه در اوج خود بود. اما اکنون، با تضعیف ایران به‌دلیل جنگ و سرنگونی بشار اسد توسط شورشیان، چین در درگیری ایران و اسرائیل با احتیاط عمل می‌کند تا ببیند کدام دولت‌ها، گروه‌های سیاسی یا گروه‌های شبه نظامی در منطقه به عنوان قدرتمندترین‌ها ظهور میکنند.
فاردیلا در پیامی نوشت: «در حالی که پکن منافع زیادی در ترویج آتش‌بس و تثبیت وضعیت پس از درگیری دارد، دیپلماسی کم‌حجم فعلی‌اش نشان‌دهنده اعتماد محدود به توانایی‌اش در تأثیرگذاری بر تحولات است. مانند سوریه پس از اسد، ممکن است چین بار دیگر استراتژی «صبر و مشاهده» را اتخاذ کند و با دقت موقعیت خود را بازتعریف کند تا نفوذ خود را در چشم‌انداز سریعاً در حال تغییر پس از درگیری حفظ نماید.»
یون سان، پژوهشگر سیاست خارجی چین در مرکز استیمسون، یک مؤسسه تحقیقاتی در واشنگتن، معتقد است که تعبیر «محور» برای چین، روسیه، ایران و کره شمالی همچنان معتبر است. اگرچه این چهار کشور هیچ توافق دفاعی متقابلی که همه آنها را ملزم کند ندارند، اما به گفته او، آنها دیدگاهی مشترک ضدآمریکایی، ضدغرب و ضددموکراسی لیبرال دارند.
سان افزود: «هم‌راستایی حتی اگر به اندازه توافق دفاعی متقابل نباشد، باز هم هم‌راستایی است.» او ادامه داد: «اینکه آنها حاضر نیستند در جنگ برای یکدیگر بجنگند، همکاری و موضع‌گیری جمعی آنها را کم‌اهمیت نمیکند. چین فناوری‌های هسته‌ای و موشکی به ایران داده، جنگ روسیه را تأمین مالی کرده و کره شمالی را روی پا نگه داشته است.».
اما محدودیت‌هایی هم در حمایت چین از ایران وجود دارد، به گفته «سان»، و مقام‌های چینی به رهبری حکومت دینی ایران اعتماد کافی ندارند و ایران را کشوری «فرصت‌طلب، مردد و نامشخص در روابط خارجی» می‌بینند.
مقام‌های چینی همچنین آگاهند که ایران، مانند کره شمالی، کشوری منزوی است و علی‌رغم نوسانات گاه‌به‌گاه در روابط، به چین نیاز دارد.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
افزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگل
نظرات بینندگان
همه دعواها در دنیا سر نبودن ایران است. روسیه و چین هم خودشان یک طرف این دعوا هستند چون پای منافع شان در میان است.
مگه اروپا حمایت کرد با امریکا
«پوتین یک بازیگر بدبین و فرصت‌طلب است که فقط به منافع راهبردی خود فکر می‌کند، و اگر لازم باشد ایران را قربانی کند، بدون تردید این کار را خواهد کرد. البته در تهران هم دقیقاً همین احساس نسبت به مسکو وجود دارد.»
آتوقت ایران هم باید به روسیه در حنگ اکراین کمک بکند بعلاوه در پیروزی ما بر دشمن هم شریک می شدند
روی پای خودمان بایستیم از روسیه و چین دوست نمیشه
چین یک کشور کمونیست و تمام مسلمون‌های کشور خودشو داره مسجدا رو ویران میکنه روسیه هم که از چین بدتر فقط اینا فکر منافع خودشونن وگرنه دلشون به حال ایران نسوخته که ما فقط امتیاز میدیم به اینا امتیازی به ما ندادن که
روسیه بزرگترین دشمن ایران در دویست سال اخیر
کس نخوارد پشت من ، جز ناخن انگشت من
باید به خودمان متکی باشیم ، به استعداد جوانان و هوش ایرانی .
پاسخ خیلی ساده است، هرچه ایران ضعیف تر باشد، امتیاز بیشتری به روسیه و چین می دهد.بنابراین حمله اسرائیل به ایران در راستای منافع چین و روسیه هم هست.
چین و روسیه از فرصت ها بهترین استفاده را میکنند. هیچ کشوری خودش را فدای کشور دیگر نمیکند.سیاست چین فقط اقتصاد هست. روسیه هم خودش درگیر اوکراین هست. ما ساده هستیم منافع کشور خود را فدای دیگران میکنیم.
از کمونیستهای از خدا بیخبر انتظار نداریم
ظاهرا ما فقط باید به خودمان متکی باشیم جنگ ۱۲ روزه این را ثابت کرد که ما تنها هستیم و روی هیچکس جز خداوند و خودمان نباید حساب کنیم
دوست واقعی فقط پاکستان هست و بس
یادت رفته مهمان ویژه ترامپ بود؟ پاکستان دست نشانده عربستان است که عربستان خودش هم در خدمت امریکاست.
کشور ما صاحب داره تا امام زمان را داریم به کسی نیاز نداریم خودش پشت پناه همه است انشالا با ظهورش بساط ضالمین را جمع میکنه نیازی به کمنیستها نداریم باید اتکا به خودمون کنیم لبیک یا مهدی
چرا با توجه به سابقه روس حتی دراین چهل سال اخیر توقع داشتین به ایران کمک کنه
به خدا دشمنی با آمریکا بهتر از دوستی با روسیه و چین هست
روسیه و چین ایران را برای کسب درآمد دوست دارند نه برای کمک به جنگ
اینو دوبار بخون چون من راجب جنگ صحبت نمیکنم
هنوز تو جو جنگ سرد هستید
تکیه بر دیگران اقتدار کشور را زیر سوال خواهد برد پس باید قوی شد برای قوی شدن شب روز نشناسیم دنیای دنیای نامردیست
خب مشخصه چون هردو از دوستان و متحدان اسرائیل هستند!
چون مسئولین عاقلی دارند و میلیاردها دلار معامله با آمریکا را فدای چند صد دلار معامله با ایران نمیکنند و منافع ملی در کشورشان حرف نخست را میزند ... قابل توجه پوتین پرستان
همش جنگ بس ونید دیگه
ایران شروع نکرده.
هدف تجزیه ایرانه
اینها خودشان انقدر گیرند که اصلا نباید به آنها فکر کرد. فقط توکل به خدا نه هیچکس، اگر می خواهیم پیروز شویم.
از دید من این سوالات برای فریب آمریکا و اسرائیل است همه منتظر بودند که کار اسرائیل و آمریکا با ایران چه خواهد بود. در ضمن آمریکا شروع کننده بود و از ترس آتش بس را اعلام کرد بنظر من ایران نباید قبول می کرد تا بول تجاووز را دریافت می کرد.
مگه دعا نکردند ؟! دیگه چجور حمایتی میخوای
در مورد روسیه موضوع ساده و روشن است: هیچ کشور عاقلی نمی خواهد در بیخ گوشش یک همسایه قوی و مقتدری وجود داشته باشد که جلوی قلدری او را بگیرد اما درمورد چین که سالانه هزاران میلیارد تجارت خارجی وجود دارد و چین نمی خواهد به تجارتش لطمه ای بخورد.
بیچاره ایران
قابل اعتماد نستند
چون نامرد هستند
اینم مثل موضوع افغانیاست. مسئولین سالها دیرتر از مردم ایران متوجه میشن ...
چون با اسراییل مراوده تجاری سنگین دارند
بخاطر اینکه در ایران غربگرا ها قدرت را در دست گرفتند و جاده صافکن های غرب و آمریکا شدن د که مدام در حال توهین به چین و روسیه هستند .
واقعا نمی دانید یا خودتون زدید به اون راه؟
چین کمونیست دنبال سلطه است نه دوست
روسیه کمونیست هم فقط براش منفعت مهمه
چرا فکر میکنید این دو تا براشون شما مهمید؟؟؟؟؟
چرا باید حمایت میکردند؟
یک عده بودند تا افرادی دلسوز کامنت میگذاشتند بهشون میتاختند و میگفتن غرب گدا؟چرا الان صداشون در نمیاد
مگه قرار بود کمک کنن
چین وروسیه هر دو کشور بخصوص روسيه همیشه به ایران خیانت می کند الان هم روسيه ایران را وارد جنگ آمریکا و اسرائیل کرده است روسيه برس
این همه ملت سینه خود را پاره می کنند که چین روسیه قابل اعتماد نیستند ولی مسولین توجه نمی کنند حالا متوجه شدند
چنانچه ایران قوی شود همه کشور ها رویتان حساب باز میکنند
برو‌قوی شو‌اگر راحت جهان طلبی
این مطالب را حتی مردم کوچه بازار ایران هم می دانند. کاش مقامات هم به این حقایق توجهی کنند.
مسولین هم این رو خوب می‌دانند منتهی چاره ای ندارن و انتخاب دیگری ندارن
میدونن ولی خودشونو زدن به خواب
هنوز منتظر مقامات هستی؟
ایران قوی به ضرر هیچ کشوری نیست. کاش روسیه و چین این را می فهمیدند. اما پیروزی نهایی از آن ایران است.
روسیه و چین نفهمیدند و تو فهمیدی
ایران قوی اولین متضررش چین و روسیه هستن !
چین دیگه نفت ارزون بهش نمیرسه و روسیه هم دیگه برگ ایران رو برای بازی در دست نداره
اگر پیروزی نهایی از آن ایران است ،روسیه و چین را میخواهی برای چی!!!؟؟؟
ایران فقط باید متکی به قدرت خداوند و خودش باشد آنچه تاریخ به ما آموخته
دوست عزیز هیچ کشوری در جهان را پیدا نمی کنید که در همه عرصه ها فقط متکی به خودش باشد. جهان امروز همه با هم مرتبطند
البته کمی خرد و سیاست ورزی هم ضرری نداره
چین و روسیه به دنبال منافع خود هستند . روابط راهبردی روی کاغذ هست.
این تحلیل بسیار سطحی است رابطه این کشورها با هم بحث مرگ و زندگی است غرب به دنبال تجزیه و فرو پاشی همه انهاست و اگر هنوز نمودش کامل اشکار نشده باشد بزودی مثل زمان حمله هیتلر به شوروی اشکار میشود ان وقت همه دور هم جمع میشوند و همه کار میکنند
دوست آن است که گیرد دست دوست در پریشان حالی و درماندگی . پس حالا فهمیدید که چین و روسیه نه تنها دوست نیستن بلکه دشمن هستن ؟
تو روابط بین الملل دوست و دشمن نداریم. در کل؛ حمایت هم کردند تو شورای امنیت.
حتما اروپا و امریکا دوستند؟
مگر ایران دست اون ها را هنگام گرفتاری گرفته؟ یا انتظار دارید یکطرفه برای ما فداکاری کنند
چون ما خیلی خوبیم،
هر کشوری تنها منافع خود را در نظر دارد
ما هم پیمان دفاعی با روس ها نبستیم.
تنها زمان رئیسی مطرح شد
و پزشکیان رد کرد
ما میدانیم که اینها به ما خیانت میکنند ولی باز بدامان آنها پناه میبریم و باز زخم خورده برمیگردیم.
خیانتکار تر از روسیه به ایران نداریم. غربی ها حداقل چشم به خاکمون ندارن
خدمات غربی ها چه بوده
چین و روسیه در شورای امنیت خیلی از ایران دفاع کردند.
حیف نون ن که تو میخوری
درسته. سیاستهای خودمون اشتباه بود.
آره بابا دو سه باز هم خودکار بیک از دستشون افتاد زمین
روسیه قرار بود دعا کنه که!!!
نتیجه هم داشت؟
فقط کافی است تاریخ بخوانیم.
نیازی به طول و تفسیر نداره برادر من، کمک نکردند چون جرات نداشتند و ندارند و نخواهندداشت. قدرت روسیه در مقابل آمریکا مثل قدرت موش در مقابل ببره
در پخشی عمومی زنده از یک رسانه یک دختر افغانستانی چنین سخنانی گفت که ایرانی ها مردمی فقیر اند که ما افغانی ها آنها را از گرسنگی با صدقه هایمان و آوردن پول هایمان به ایران نجات دادیم تا از گرسنگی نمیرند پس مدیون افغانی ها اند و گفت ایرانی ها در اروپا و ... تن فروش اند و...
کمک نمی کنند چون نباید کمک کنند.به چه دلیل باید کمک کنند مثلا؟ همین نفتی هم که در این شرایط از ایران می‌خرند و تحریم ها رو زیر سیبیلی رد مکنند خودش یه امتیاز بزرگ هست.نباید فکر کنیم چون به آمریکا فحش میدیم دینی بر گردن اونها داریم.
ایران باید با چین پیمان استراتژیک ببندد
قراردادهایی که با چین و روسیه بسته شده فورا باید ملغی شوند
چین کی هست؟ چین با هند مشکل مرزی داره، مقابل تایوان به روغن سوزی افتاده، جرات نداره بدون اجازه آمریکا به ایران خدمات و فناوری بده و بیخودی نباید روی اسب بازنده شرط ببندید
من منمی دانم شما از چه نوع پیمانی صحبت می کنید ولی تا آنجایی که من می دانم ایران با چین حدود یکی دو سال پیش پیمان استراتژیک را امضا کرد و حالا واقعا جای سوال برای من این است که چرا چین کمک نظامی به ایران با وجود این پیمان نکرد
چین عددی نیست با بورکینافاسو قرار داد ببندیم .در یک ثانیه آمریکا رو نابود میکنه
. برای چین منافع اقتصادی خیلی مهم تر از این حرفهاست ایران در مقایسه با آمریکا جایگاه خیل خاصی در اقتصاد چین نداره، نتیجه اینکه چین از یه جدی بیشتر برای ایران تره هم خرد نمی‌کنه
قابل توجه روسوفیل و چینوفیل و پفوفیلها اعتمادی به شرق و غرب نیست فقط اتحاد داخلی همه جناح ها
چین با اون همه قدرت اقتصادیش بدون اجازه آمریکا آب
نمیتونه بخوره
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.