خیرآبادی: صحبت‌های بنا در حافظه تاریخ می‌ماند؛ مدال‌هایش زیر پرچم آذربایجان ارزش دارد؟/ قرارداد من از کی‌روش بیشتر بود

سرمربی ایرانی و سابق تیم ملی کشتی فرنگی آذربایجان که روزی به دلیل انتخاب آذربایجان برای ادامه فعالیت مورد نقد محمد بنا بود حالا که جای آنها تغییر کرده می‌گوید: «در کار حرفه‌ای، صحبت و عمل آدم‌ها باید به‌گونه‌ای باشد که با هم همخوانی داشته باشد. آدم بابت چیز‌هایی که می‎‌گوید پاسخگوست. این را امروز شما از محمد بنا بپرسید مدالی که با آذربایجان خواهد گرفت، ارزش دارد یا ندارد؟»

به گزارش سرویس ورزشی تابناک، محمد بنا کار خود را در کشتی آذربایجان استارت زد. تا اینجای کار، بهروز حضرتی‌پور و رسول جزینی مربیان ایرانی‌ای هستند که همراه بنا در باکو حضور دارند. بنا در حالی این تصمیم را گرفت که قبلاً خیلی‌ها را نقد کرده و با ادبیات خاص خود، آنها را بابت حضور در تیم‌های خارجی به شدت زیر سؤال برده بود.

جایی که امروز محمد بنا در آن قرار گرفته، جایی است که حدود یک دهه قبل جمشید خیرآبادی آنجا ایستاده بود. عضو کادرفنی محمد بنا تا المپیک ۲۰۱۲ لندن که با ناراحتی از او جدا شد و طی سال‌های ۲۰۱۲ تا المپیک ۲۰۱۶ هدایت تیم ملی آذربایجان را برعهده گرفت. به نظر، خیرآبادی بهترین گزینه‌ای است که می‌تواند در مورد تصمیم محمد بنا صحبت کند. ابتدا گزیده‌ای از صحبت‌های خیبرآبادی و در ادامه گفت‌وگوی او با تابناک را در زیر می‌خوانید:

• کار بنا در آذربایجان سخت‌تر از من است؛ زمانِ من به معنای واقعی تیم نداشتند
• سوریان باختش را گردن من و مافیای داوری انداخت؛ آنالیزش کرده بودیم
• امروز از محمد بنا بپرسید مدالی که زیر پرچم آذربایجان می‌گیرد ارزش دارد یا ندارد!
• آن روز که در مورد یک وجب خاک گفت، فکرش را نکرد شاید روزی چنین تصمیمی بگیرد
• گفته بودم قرارداد من بیشتر از کی‌روش است، ۱۳ مربی کنار خود داشتم
• بنا به بی‌احترامی‌ای که بعد از لندن به مربیانش شد، واکنشی نداشت
• به بنا در آذربایجان اختیار تام می‌دهند و در کارش دخالت نمی‌کنند؛ فقط در کسب نتیجه عجولند
• صباح شریعتی در کادر بنا نیست، رنگرز باهوش است و بنا همیشه حرف برای گفتن دارد
• کشتی فرنگی ایران خیلی جلوتر از آذربایجان است، امکانات امروزِ کشتی ما از همه دنیا بهتر است
• با حرفِ آن روز‌های بنا فکر می‌کردم آدم خوبی نیستم؛ به من فضای کار ندادند که رفتم

تابناک: فکر می‌کنم هیچ شروعی بهتر از جمله تاریخی محمد بنا برای این مصاحبه نیست؛ «مدالی ارزش دارد که زیر پرچم باشد» و حالا خودش به دنبال کسب مدال زیر پرچم کشور دیگری است!

اول از همه من به محمد بنا و همچنین بهروز حضرتی‌پور و رسول جزینی تبریک می‌گویم و ان‌شاءالله که بتوانند آنجا کار بزرگی انجام دهند، هرچند که معتقدم کارشان یک مقدار سخت است.

تابناک: سخت از چه نظر؟ اینکه آنها نصفِ ایران در جهانی ۲۰۲۵ زاگرب امتیاز گرفتند و اختلاف‌شان با ما خیلی زیاد شده؟

آن زمان که من تیم‌شان را تحویل گرفتم، چیزی نداشتند، موفق هم نمی‌شدند اتفاق خاصی نیفتاده بود، اما آنها تیم نایب‌قهرمان سال ۲۰۲۵ و قهرمان جهانی ۲۰۲۴ را تحویل بنا داده‌اند، هرچند امسال خیلی کمتر از ایران امتیاز گرفتند، اما در هر صورت اختلاف‌شان با قهرمانی کم است؛ بنابراین برعکس من، کار بنا خیلی سخت است. زمانی که من در آذربایجان استارت زدم، تیم‌شان در حد شرکت در جام‌جهانی بود نه قهرمانی جهان و به معنای واقعی تیم نداشتند. تک‌چهره بودند، مثل روشن بایراموف و یکی دو مهره دیگر که جابه‌جایی کردیم. با این حال سال ۲۰۱۵ ما قهرمان جام‌جهانی و المپیک اروپایی شدیم و نایب قهرمان جهان.

تابناک: بخشی از حواشی سال‌های بعد و اینکه در نهایت به جای مربیگری تیم ملی، رئیس هیئت کشتی کردستان شدید، هم از همان سال شروع شد!

در لاس‌وگاس با ۲-۳ امتیاز اختلاف نسبت به روسیه، دوم جهان شدیم، خود من وقتی روی سکو رفتم گفتم جای من اولی است و یک اشتباه باعث شد دوم شویم. همانجا بود که حمید سوریان به روشن بایراموف باخت و این را گردن مافیای داوری و من انداخت. بار‌ها هم شماتت می‌کرد که این باخت به خاطر تو بود. در حالیکه ربطی به من نداشت، هرچند که ما کشتی‌اش را کاملاً آنالیز کرده بودیم.

تابناک: حالا همین مسیر را محمد بنا در آذربایجان شروع کرده، جایی که شما یک دهه قبل آنجا بودید.

بعد از تبریک به او بابت این سمت، امیدوارم که بتواند از کیان مربیگری کشتی مملکت دفاع کند.

تابناک: او کاری را قبول کرده که قبلاً بابت قبولش همه را زیر سؤال برده بود.

در کار حرفه‌ای، صحبت و عمل آدم‌ها باید به‌گونه‌ای باشد که با هم همخوانی داشته باشد. آدم بابت چیز‌هایی که می‎‌گوید پاسخگوست. این را امروز شما از محمد بنا بپرسید مدالی که با آذربایجان خواهد گرفت، ارزش دارد یا ندارد؟ قبلاً خودش گفته بود مدالی ارزش دارد که زیر پرچم باشد، حالا خودش قرار است زیر پرچم کشور دیگری مدال بگیرد. او باید خودش پاسخگوی حرفی باشد که زده و به این سؤال جواب بدهد. اما من از این بُعد که حق هر مربی است که برای کارش تصمیم بگیرد، تبریک می‌گویم.

تابناک: درست است که مربی دو تابعیتی نمی‌شود و لژیونر می‌شود، اما کشتی‌گیر برای همراهی تیم ملی کشور دیگر، باید تابعیت جدید بگیرد، اما کشتی‌گیر هم دلایل خاص خودش را برای این اتفاق دارد.

هرچند موضوع رفتن مربی با کشتی‌گیر از همین حیث که گفتید از هم متفاوت است، اما کشتی‌گیر هم نهایتاً یک مقطع یا یک دهه از عمرش را می‌تواند کشتی بگیرد، قطعاً اولویت با مملکت و پرچم کشور خودش هست، اما اگر نتوانست و راهش ندادند اگر جای دیگری به اوج عملکردش برسد، ایرادی ندارد. این ورزش حرفه‌ای است و وقتی اتحادیه جهانی کشتی این قانون را وضع کرده و برای همه هم اجرایی می‌شود، یک موضوع کاملاً ورزشی محسوب شده و تابعیت جدید هم سیاسی نیست. بچه‌ها می‌روند کشتی‌شان را می‌گیرند و همه بعد از آن هم برمی‌گردند؛ بنابراین من کار محمد بنا را که به آذربایجان رفته اصلاً بد نمی‌دانم، فقط خوب است خودش بگوید چرا چیزی که قبلاً منعش کرده و همه را زیر سؤال برده، انجامش داده است.

تابناک: یعنی حتی اینکه محمد بنا، سرمربی متعصب تیم ملی کشتی فرنگی ایران، تیمی را برای فعالیت انتخاب کرده که به واقع نزدیک‌ترین حریف به ماست و در برخی اوزان فاصله‌مان واقعاً میلیمتری است، باز هم چیز بدی نمی‌دانید؟

این سؤال فنی است و من حتی با وجودی که آذربایجان حریف مستقیم ماست، با دید حرفه‎‌ای بد نمی‌دانم. از نظر من محمد بنا کار غیرحرفه‌ای نکرده، همچنان می‌گویم اینکه حرف گذشته‌اش با عمل امروزش یکی نیست، مسئله است. آن وقت که می‌گفت یک وجب این خاک را به هیچ چیزی نمی‌دهد و مدالی برایش ارزش دارد که زیر پرچم باشد، به این فکر نکرده بود که شاید یک روز خودش هم این تصمیم را بگیرد. من در این ماندم و این سؤال را صرفاً خود محمد بنا می‌تواند پاسخ بدهد. یا آن موقع اشتباه کرد یا الان؛ ولی از نظر من بنا حقش هست مربیگری کند، مثل مربیان فوتبال که این یک کار روتین و خیلی معمولی در فوتبال جهان است. یا اصلاً کشتی خودمان، امروز مربیانی در کشور‌های دیگر داریم. محمد بنا یک ساله قرارداد بست، من ۵۰ ماه آذربایجان بودم. قرارداد او ۲۰ هزار دلار است، من ماهی ۱۰۰ هزار دلار می‌گرفتم.

تابناک: ماهی ۱۰۰ هزار دلار؟!

مگر همان وقت نگفتم قرارداد من بیشتر از کارلوس کی‌روش است؟

تابناک: این رقم فقط برای خودتان بود یا برای گروه مربیان؟

من این قرارداد را بستم، اما چون می‌خواستم موفق شوم ۱۳ مربی را طی این سال‌ها با خودم به آذربایجان بردم. نفراتی، چون ناصر نوربخش، ایوب آزموده، عسگر موسوی، حمید شریعتی، محمد براری، شهرام الیاسی، سامان احمدی، فواد سیدرحمانی، فرید عدنانی که مربی ارشدم بود، ریف بلغاری، دو مربی از آذربایجان به نام‌های نورالدین رحمانوف و هاکف عبدالله‌یف و... به هر کدام اینها که در مقاطعی با ما بودند ۳ هزار دلار می‌دادم، تازه این رقم قرارداد جدای از جوایزی بود که بابت مدال المپیک و جهانی می‌گرفتیم.

تابناک: محمد بنا هم هر بار که صحبت آذربایجان و جمشید خیرآبادی می‌شد مشخصاً کار شما را نمی‌پسندید.

در کل موافق رفتن من نبود.

تابناک: شما چند سال کنار هم کار کرده بودید، اما بعد از المپیک لندن با دلخوری از او جدا شدید.

زمانی که محمد بنا سرمربی تیم ملی بزرگسالان شد، من سرمربی نونهالان بودم. از ۲۰۰۶ به کادرش اضافه شدم و هر موقع بنا آمد من هم آمدم تا ۲۰۱۲.

تابناک: چرا جدا شدید؟

در مراسم تجلیل المپیک لندن به ما بی‌احترامی شد، اما محمد بنا هیچ واکنشی نداشت. من هم از آذربایجان پیشنهاد داشتم، بنا موافق رفتنم نبود، اما من رفتم.

تابناک: روحیات محمد بنا را تقریباً همه می‌شناسند، شما هم از نزدیک با او کار کردید. همیشه حساسیت‌های خاص خودش را داشت و وقتی کاری خلاف نظرش انجام می‌شد، سر کار نمی‌آمد و البته معمولاً با وساطت موضوع جمع می‌شد. با این روحیه او می‌تواند در آذربایجان موفق شود؟‌

می‌تواند موفق شود، چون آنجا اختیار تام می‌دهند، دخالت هم نمی‌کنند. هر چیزی که بخواهی فراهم می‌کنند، قطعاً بنا از آن لحاظ آنجا مشکلی ندارد. آن وقت اینجا اینها نبود. ولی یک چیز آنجا وجود دارد که کار را واقعاً سخت می‌کند؛ آنها صرفاً نتیجه‌گرا هستند و برای‌شان فقط مدال طلا خیلی ارزش دارد. یعنی کسب مدال طلا و برافراشته شدن پرچم‌شان حتی از کسب عنوان قهرمانی تیمی هم مهمتر است. یک طلا را با قهرمانی تیمی عوض می‌کنند! اختیار تمام می‌دهند، ولی در کسب نتیجه عجولند. با محمد بنا یک ساله قرارداد بستند ولی با من دو ساله بستند، وقتی نتیجه گرفتند، تمدیدش کردند. در المپیک ریو آذربایجان سوم شد ولی تیم محمد بنا چهارم.

تابناک: آذربایجانی‌ها کشتی‌گیر ایرانی‌شان صباح شریعتی را به کادرفنی خود اضافه کرده بودند، همان کشتی‌گیری که قبلاً محمد بنا وقتی در موردش از او سؤال کردند، گفت در مورد ایرانی‌ها با من صحبت کنید! فکر می‌کنید با آمدن بنا و گروهش، صباح در کادر آذربایجان می‌ماند؟

بنا، چون با خودش رسول جزینی را برده و صباح هم مربی سنگین‌وزن آذربایجان بوده، قطعاً حضور دو تا مربی سنگین‌وزن در یک تیم معنا ندارد به همین دلیل بعید می‌دانم صباح شریعتی را بخواهد. ضمن اینکه رسول جزینی بهترین مربی سنگین‌وزن است که سالیان سال هم کنار محمد بنا بوده و از نظر من هم مربی بسیار خوبی است.

تابناک: با همه این اوصاف و اینکه آذربایجان رقیب نزدیک ماست، فکر می‌کنید کدام تیم سال بعد موفق شود؟

ما الان یک مربی بسیار باهوش و باذکاوت به اسم حسن رنگرز را که خود کننده کار هست، در رأس تیم‌مان داریم. محمد بنا هم همیشه حرف برای گفتن دارد. یک مربی بزرگ است که در سطح دنیا همه او را می‌شناسند. از نظر من اینجا جنگ کشتی ایران و آذربایجان نیست جنگ بنا و رنگرز است. هرکسی در کار مربیگری‌اش ایده و خلاقیت بیشتری داشته باشد، حرف برای گفتن دارد. کسی که کادر قوی‌تری داشته باشد، از نظر علم روز، تغذیه، آنالیز و ...

تابناک: به عنوان کسی که با هر دو گروه کار کرده، هم سال‌ها عضو کادرفنی ایران بودید و هم چهار سال سرمربی تیم ملی آذربایجان؛ هم حسن رنگرز را خوب می‌شناسید و هم محمد بنا را، می‌شود صریح‌تر بگویید که کفه ترازو در جهانی ۲۰۲۶ منامه به نفع حسن رنگرز است یا محمد بنا؟

من قول می‌دهم کشتی ایران خیلی جلوتر از آذربایجان است، هم از نظر کمیت و هم کیفیت فنی ولی محمد بنا هم کم مربی‌ای نیست؛ مربیانی هم که برده بزرگ و توانمندند. آن زمان که من به کشتی آذربایجان رفتم، امکانات کشتی ایران در حد آذربایجان نبود ولی الان هیچ جای دنیا امکانات کشتی ایران را ندارد. ایران یک کادر فهیم و فنی دارد و تاپ‌ترین فدراسیون جهان را؛ من کفه ترازو را به نفع ایران، حسن رنگرز و فدراسیون کشتی‌مان می‌بینم. امکاناتی که امروز کشتی ایران دارد، را هیچ کشوری در دنیا ندارد. بهترین اردوها، بهترین اعزام‌ها، همه کار‌ها در بالاترین لِوِل انجام می‌شود و این فاکتور بسیار مهمی است. مربی ما هم مربی کوچکی نیست. من اینطور می‌گویم که حسن رنگرز مربی خیلی خیلی بزرگی است، باهوش است و انرژی زیادی هم دارد؛ محمد بنا هم خیلی خیلی بزرگ است و باتجربه. دو مربی در تاپ لِوِل‌ترین حالت ممکن در دنیای کشتی، با هم رقابت می‌کنند و تیم‌شان می‌تواند آقایی کند. در عین حال هم تأکید می‎‌کنم که پتانسیل کشتی ایران را آذربایجان ندارد. آنها مثل دورانی که من بودم، می‌توانند از کشور‌هایی مثل ایران و روسیه، خصوصاً داغستان کشتی‌گیر بگیرند، اما ما به چنین چیزی احتیاج نداریم.

تابناک: و باز هم این سؤال بی‌جواب می‌ماند که محمد بنا چطور توانست آن جملات را بگوید و تا مدت‌ها از آن تیتر‌ها و متن‌ها دربیاید و حالا خودش همان کار را انجام دهد که همه را بابتش زیر سؤال برده بود.

مربی حرفه‌ای سعی می‎‌کند حرف‌هایش را با طمأنینه مطرح کند که فردا بتواند پاسخگویش باشد. همه صحبت‌ها در حافظه‌ی تاریخ می‌ماند، آن وقت محمد بنا گفت که یک وجب خاکم را به کل دنیا نمی‌دهم و من آن موقع احساس می‌کردم آدم خوبی نیستم؛ در حالیکه من تمام پولی که از آذربایجان گرفتم را به ایران آوردم و بعد هم باوجود پیشنهاداتی که در آن وقت بود، با جایی قرارداد نبستم. سوم المپیک شدیم، اما بعدش من سرمربی تیم امید ایران شدم. زمانی هم که رفتم، دلیلش صرفاً این بود که به من فضای کار نمی‌دادند، ناچار بودم بروم، ولی محمد بنا تا زمانی که خواست، می‌توانست کار کند و خودش سال ۲۰۲۲ استعفا کرد. من هم توانایی و تجربه و تحصیلات این کار را دارم، برای اینکه به عنوان نفر اول کار کنم، ناچار بودم به آذربایجان بروم، چون بنا ایران بود و به عنوان نفر اول به من فضا داده نمی‌شد.