سالروز یک واقعه مهم ضد انگلیسی در اقتصاد ایران؛
تقبیح امتیازدهی شاه هند توسط کریمخان
کریمخان در نامهای به شاه عالم، پادشاه هند، اقدام او را در دادن امتیاز ویژه به انگلیسیها شماتت کرده و به فرق این مسأله با تجارت تأکید میکند؛ جالب این که همین امتیازات بلکه بدتر و بیشتر از آنها در دوره حاکمان ایرانی پس از کریمخان بارها به انگلیس و روس داده و کمتر با اعتراض سیاسیون روبهرو شد.

سرویس اقتصادی ـ تاریخ معاصر ایران و همچنین تاریخ قاجاریه، آکنده است از امتیازدهیهای فراوان دولتمردان وابسته ایرانی به کشورهای بیگانه به ویژه انگلستان؛ اما جالب است بدانیم سه قرن پیش در کشور ما حاکمانی بودند که نه تنها به بیگانگان امتیاز نمیدادند بلکه همسایگان را بابت چنین اقداماتی شماتت میکردند.
به گزارش «تابناک»، در سوم دی ماه سال 1144 هجری شمسی همزمان با 24 دسامبر سال 1765 ميلادي، یعنی 246 سال قبل كريمخان زند رئيس وقت كشور ايران* در دفتر كار خود در شيراز (که امروز با نام ارگ کریمخانی به موزه تبدیل شده است) از کاتب خود میخواهد كه نامهاي به «شاه عالم» امپراتور هند بنويسد و اين اقدام او را كه به انگليسيها امتياز و اختيار داده است، تقبيح و محكوم كند.
در این نامه کریمخان تأکید شده که: اجازه داد و ستد در بندر؛ بله، ولي امتياز و اختيار؛ نه.
كريمخان به کاتب تأكيد كرده بود كه نامه همان روز بايد به مهر و امضاي او برسد و فرستاده شود. گفته میشود در آن روز، كريم خان خشمگين به نظر ميآمد، كه در او اين حالت به ندرت ديده ميشد.
«شاه عالم» امپراتور وقت هند به كمپاني هند شرقي انگلستان در منطقه بنگال اختيارات ديواني (اداري ــ حكومتي) و امتياز كشت خشخاش و توليد ترياك و حقوق ديگر داده بود. كريم خان كه نظر به گسترش بازرگاني خارجي داشت، دو سال پيش از آن (سال 1763 ) به بازرگانان انگلبسي اجازه داده بود، در بوشهر به كار داد و ستد مال التجاره بپردازند.
جالب اینجاست که همین امتیازات بلکه بدتر و بیشتر از آنها در دوره حاکمان ایرانی پس از کریمخان بارها به انگلیس و روس داده و کمتر با اعتراض سیاسیون روبهرو شد.
شاید در همین راستا بتوان پی برد که تا چه میزان افول سلسله زندیه و روی کار آمدن قاجارها برای دولتهای خارجی و استعمارگری چون روس و انگلیس مفید بوده تا اندازهای که برخی تئوری احتمال دخالت عوامل انگلسان در پیروزی آقا محمد خان قاجار بر لطفعلی خان زند را جدی و قوی میدانند.
براي كريم خان «خليج فارس » در اولويت قرار داشت
كريم خان كه از سال 1749 تا 1779 بدون اين كه اجازه دهد عنوان شاه بر او بگذارند بر ايران حكومت كرد براي خليج فارس و جزاير آن و امور مربوط، اولويت قایل بود. وي اخراج هلنديها به سركردگي «كتيپهاوزن» از خارك، به زنجير كشيدن شيخ سلمان بني كعب، تصرف بصره در سالهاي 1773 و 1775 و ... را در همين راستا انجام داد.
كريم خان با اين كه قول امضاي يك پيمان امنيت مشترك با روسيه را به اين دولت داده بود، از تنظيم پيمان شانه خالي كرد، زيرا ميترسيد كه پس از مرگ او، روسها از مفاد پيمان سوءاستفاده كنند.
كريم خان يكي از سرداران نادرشاه و از طايفه زند قبيله «لر ــ بختياري» بود، در پي قتل نادر در توطئه دهم ژوئن سال 1747 در فتح آباد قوچان، با يك رشته جنگ با خوانینی و سردارانی كه قصد تجزيه وطن را داشتند و جانفشانيهاي ديگر، مانع اين عمل شد و يكپارچگي ايران را حفظ كرد و سپس دست به آباداني فراوان زد. وي هيچ يك از مغلوبان را مجازات نكرد و دشمناني را كه در جنگ مقتول ميشدند با تشريفات رسمي و عزاداري كامل به خاك ميسپرد.
* کریمخان نخستین مقام عالی تاریخ ایران بود که خود را شاه نخواند و عملا سمت شاهی را در دوره حکومت خود حذف کرد، او خود را وکیل الرعایا میخواند و به این ترتیب، کریمخان نخستین وکیل مردم در عرصه سیاست نیز بوده است.
به گزارش «تابناک»، در سوم دی ماه سال 1144 هجری شمسی همزمان با 24 دسامبر سال 1765 ميلادي، یعنی 246 سال قبل كريمخان زند رئيس وقت كشور ايران* در دفتر كار خود در شيراز (که امروز با نام ارگ کریمخانی به موزه تبدیل شده است) از کاتب خود میخواهد كه نامهاي به «شاه عالم» امپراتور هند بنويسد و اين اقدام او را كه به انگليسيها امتياز و اختيار داده است، تقبيح و محكوم كند.
در این نامه کریمخان تأکید شده که: اجازه داد و ستد در بندر؛ بله، ولي امتياز و اختيار؛ نه.
كريمخان به کاتب تأكيد كرده بود كه نامه همان روز بايد به مهر و امضاي او برسد و فرستاده شود. گفته میشود در آن روز، كريم خان خشمگين به نظر ميآمد، كه در او اين حالت به ندرت ديده ميشد.
«شاه عالم» امپراتور وقت هند به كمپاني هند شرقي انگلستان در منطقه بنگال اختيارات ديواني (اداري ــ حكومتي) و امتياز كشت خشخاش و توليد ترياك و حقوق ديگر داده بود. كريم خان كه نظر به گسترش بازرگاني خارجي داشت، دو سال پيش از آن (سال 1763 ) به بازرگانان انگلبسي اجازه داده بود، در بوشهر به كار داد و ستد مال التجاره بپردازند.
جالب اینجاست که همین امتیازات بلکه بدتر و بیشتر از آنها در دوره حاکمان ایرانی پس از کریمخان بارها به انگلیس و روس داده و کمتر با اعتراض سیاسیون روبهرو شد.
شاید در همین راستا بتوان پی برد که تا چه میزان افول سلسله زندیه و روی کار آمدن قاجارها برای دولتهای خارجی و استعمارگری چون روس و انگلیس مفید بوده تا اندازهای که برخی تئوری احتمال دخالت عوامل انگلسان در پیروزی آقا محمد خان قاجار بر لطفعلی خان زند را جدی و قوی میدانند.
براي كريم خان «خليج فارس » در اولويت قرار داشت
كريم خان كه از سال 1749 تا 1779 بدون اين كه اجازه دهد عنوان شاه بر او بگذارند بر ايران حكومت كرد براي خليج فارس و جزاير آن و امور مربوط، اولويت قایل بود. وي اخراج هلنديها به سركردگي «كتيپهاوزن» از خارك، به زنجير كشيدن شيخ سلمان بني كعب، تصرف بصره در سالهاي 1773 و 1775 و ... را در همين راستا انجام داد.
كريم خان با اين كه قول امضاي يك پيمان امنيت مشترك با روسيه را به اين دولت داده بود، از تنظيم پيمان شانه خالي كرد، زيرا ميترسيد كه پس از مرگ او، روسها از مفاد پيمان سوءاستفاده كنند.
كريم خان يكي از سرداران نادرشاه و از طايفه زند قبيله «لر ــ بختياري» بود، در پي قتل نادر در توطئه دهم ژوئن سال 1747 در فتح آباد قوچان، با يك رشته جنگ با خوانینی و سردارانی كه قصد تجزيه وطن را داشتند و جانفشانيهاي ديگر، مانع اين عمل شد و يكپارچگي ايران را حفظ كرد و سپس دست به آباداني فراوان زد. وي هيچ يك از مغلوبان را مجازات نكرد و دشمناني را كه در جنگ مقتول ميشدند با تشريفات رسمي و عزاداري كامل به خاك ميسپرد.
* کریمخان نخستین مقام عالی تاریخ ایران بود که خود را شاه نخواند و عملا سمت شاهی را در دوره حکومت خود حذف کرد، او خود را وکیل الرعایا میخواند و به این ترتیب، کریمخان نخستین وکیل مردم در عرصه سیاست نیز بوده است.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
سلام دوستان ما کمبودی در گذشت خود نداریم که بخوایم با دزدی اسم افراد بزرگ قوم لر را بزرگ جلوه بدیم کریمخان از قوم لر یکی از فرماندهان نادرشاه در کنار ابوالفتع خان بختیاری و دیگر فرماندهان نادرشاه که عده زیادی از اونا لر بودن و شاید اگه جانفشانی ایل بختیاری نبود نادرشاه دربسیاری از جنگ ها از جمله جنگ قندهار پیروز نمیشد ودر مورد عدل عدالت کریمخان همین بس امیر کبیر میفرمائید اگر ایران بخواهد طعم عدالت رابکشد هر چند یه بار شیربچه ای از قوم لر همچون کریمخان به شاهی برسد
ترك و لرو فارس و عرب و بلوچ همه ايراني هستند
سلام
کریم خان نه لر بوده و نه بختیاری بلکه او لک بوده .
کریم خان هیچ حاکمیتی بر خراسان وسیستان وبلوچستان و بندر عباس ولنگه وکردستان وآذربایجان نداشت.
کریم خان اتخار تاریخ قوم لر
کریم خان اتخار تاریخ قوم لر
lak bude lak
من خودم لک هستم و فامیلم زند هستش به نظر من اتحاد ما ایرانیا مهمه نه لک بودن یا اذری و بلوچ و ......
صبر بسيار ببايد پدر پير فلك را تا دگر مادر گيتي چو تو فرزند بزايد روحش شاد
من نفهميدم شيخ سلمان بني كعب كيه ديگه؟ ايرانيه ؟عراقيه ؟اگه ممكنه درخصوص وي و رابطه فيمابين انها بنويسيد.
آره جون عمت (همه شون لر بودن)، حتما شناسنامه هاشون هم نشون شما دادن...
هرکس برای سربلندی اسلام وایران تلاش کرده مایه ی افتخار ماست وهرکس خیانت کرده مایه ی شرمساری ما.
کریم خان زند اصلیتشان عرب اهوازی بود
اولین وکیا الرعایا و آخرین آنان تا به حال
کریم خان زند از طایفه زند .لک واز اهالی حسین آباد ملایر بوده است.اعقاب او زند وکیلی وزند کریمی هستند.زند کریمی در کرمانشاه مقیم هستند.
كريم اهل خيابان زند شيراز بود. چهار راه زند براي همين به او كريم خان زند مي گفتند:))))))))))))))))
کریمخان زند ترک بود.دیگه دعوا نکنید
برادران عزيز دعوا نكنيد
كريم ايراني بود و بچه شهرستان ملاير
ناشناسی که نوشته ای چینی ها در پیت بودند و انگلیسیها اصل و نصب دار
درود بر آقا محمد خان قاجار شاه آذربایجانی که ایران را بار دیگر متحد ساخت .
زند، کلهر و زنگنه از طوایف کرد شیعه هستند نه لر!
کوروش و داریوش و اردشیر و خشایار .. همه لر بودن .
ای انسانهای ابله چه فرقی میکند کریمخان از چه طایفه و ایلی بوده است اصل مطلب اینستکه یک ایرانی میهن پرست بود
سلام
کاش دوستی که منفی میدهد، نظر منطقی خویش را اعلام نماید.(البته در صورت وجود!)
مرحوم كريمخان لر بود و رياست ايل زند مقيم روستاي پري زنگنه في ما بين اراك وملاير را عهده دار بود و با مساعدت اطرافيان غيرتمند خود اشرف و مخمود افغان را كه خاك ايران به توبره كشيده بودند سخت مجازات كرد و سپس زمامداري كشور عزيز ايران را ير عهده گرفت
نادر شاه محمود افغان را شکست داد.
با درود و خسته نباشيد
بايد يادآوري كنم كه زبان كريمخان «لكي» بوده نه «لري» و او در روستايي در مرز لرستان و همدان زاده شده است و هيچ نزديكياي با بختياريها ندارد.
اینه لر...عزیزم لک هم شاخه ای از طوایف لر می باشه
چرا سدا و صیما ( این املا برازنده چنین سازمانی است که نه صدای درستی دارد و نه سیمای درستی )یک سریال فاخر از این شخصیت ایرانی که فخر تاریخ ایران است نمی سازد. تا کی فقط شخصیت های اسلامی و عربی؟ واقعاً تا کی؟
همان بهتر که نمی سازد والا پراز مغلطه تارخ می شد.
۳ منظور شما ، ۳دا و ۳۰ما ، میباشد.
تابناک از شما بعیده که تاریخ ایران رو خوب بلد نیستی کریم خان از طوایف لک بود.لکها مردمی هستند که به لهجه ای شبیه کردی کرمانشاهی(گورانی)صحبت میکنند
نوبسنده چقدر ناآگاه بوده كريم خان ازطايفه زند- لك بود نه بختياري
کریمخان زن لک بود لطفا ننویسید بختیاری
اینکه خاندان زند لر یا لک بوده اند در مقابل اینکه این خاندان چقدر ایران و ایرانی دوست و باغیرت بوده اند،چندان مهم نیست و با مقایسه این مردان بزرگ با قاجارها ....
قاجار ها مگر چه کرده اند اگر آقا محمد خان نبود ایران نبود
ایران سرزمین همیشه جاوید
دوست عزيز، ما لر بختیاری نداريم. يا لر يا بختياري.
اين دو داراي لهجههاي متفاوت هستند وحاكمان جداگانهاي داشتهاند.
در جواب شما هم عرض كنم كه كريمخان لر بوده
مهم نیست لر بوده یا نبوده بختیاری بوده یا نبوده یک ایرانی آزاده بوده که شعورش از خیلی از حاکمان این سرزمین بالاتر بوده و متاسفانه این افراد مثل امیر کبیر هم کمند هم فرصت کمی دارند. باید از تاریخ درس گرفت
با سلام احتراما جهت اتحاد قوم لر خواهشمند است زیاد به این گیر ندهید که کریم خان لر بختیاری بود و یا لر ملایری و یا... مهم ایشان لر بود و ایرانی.
در ضمن مهمترین متحد و تامین کننده سربازان کریم خان بختیاری ها بودند. و کریم خان بدون بختیاریها کریم خان نبود.
ما همه ایرانی هستیم و باید در مقابل تهاجمات اتحاد خود را حفظ کنیم .تا عده ای به خود جرات ندهند فرهنگسرای ما را تخریب کنند.
شاید بوجود امدن سلطنت قاجار ( کولی های باقیمانده از حمله مغولها) همش کار انگلیسیها بوده است بعید نیست بعدا این حقیقت معلوم شود
اگر آقا محمد خان نبود ایران به این شکل وجود نداشت اصولا آقا محمد خان قاجار قلمرو ایران را از شیراز و کرمان فراتر برد! این قدر به قاجار نتوپید الکی
آقا محمد خان تا تفلیس پیش رفت شمال ایران را از حالت ملوک الطوایفی خارج کرد و به ایران پیوست کرد حکومت زندیه یک حکومت محلی بوده نه مثل قاجار سراسری
یک فاتحه برای شادی روحش بخونید
نقش آقا مخمد خان قاجار را در اتحاد مجدد ایران نادیده نگیرید. توجه داشته باشید که پس از مرگ کریم خان زند، ایران دوباره به خالت ملوک الطوایفی برگشته بود و این آقا محمدخان بود که دوباره با رشادت، ایران را از گرجستان و ترکمنستان تا جزاریر خلیج فارس زیر یک پرچم متحد کرد. من معتقدم که حساب آقا محمدخان را از جانشینانش باید جدا کرد همانطوری که ضعف جانشینان شاه عباس و نادر شاه را به پای آنها نمی نویسیم در مورد آقا محمد خان هم باید همینگونه عمل کرد. متاسفانه در دوره پهلوی هر امری که به قاجاریه ارتباط داشت را تقبیه می کردند و این ذهنیت هنوز هم در ما باقی مانده است و به آقا محمد خان آخرین پادشاه ایرانی که توانست تمامیت ارضی ایران را احیا کند کم بها میدهیم. توجه داشته باشید که بعد از آقا محمدخان ما در حال تدریجی واگذاری حق حاکمیت ایران در مناطق محتلف هستیم از قفقاز و آسیای میانه گرفته تا بحرین و 37درصد از دریای خزر. حداقل در دوسه فرن اخیر، حکومت ایران در زمان آقا محمدخان وسبع ترین و مقتدرترین وضعیت را داشته است.
در مسائل تاريخي نبايد به افراد و وقايع سياه و سفيد نگاه كرد
دقیقا همین طور است
روحش شاد............... انسانی ساده زیست...........دلیر......... و مردم دوست................. صفاتی که از تمام لرها میشه انتظار داشت............. دم تمام کسایی که برای سربلندی کشور تلاش کردن گرم................
این مطالب رو فقط یک نفر ادم بیسواد میتونه نوشته باشه نه یک نفر که تاریخ ایران رو خونده باشه
منفي زنها كجاييد؟
روحش شاد
خداتمام كساني راكه براي عزت وسربلندي ايران زمين تلاش كرده اند،رحمت فرمايد.
آقاجان كريمخان هنوز به درجه شاهي نرسيده بود كه خودرا شاه بنامد ، او هنوز درگير جنگ با حاكمان مختلف ايران بود ، هنوز نتوانسته بود همه مناطق ايران كه در دست شاهان قبلي بود به دست آورد و درگير مسائل مختلف بود كه از حاكميت به پايين كشيده شد .ر دست
برو مطالعه کن،بعد بیا حرف بزن!
کاملا دقیق است این نظر کریم خان حکومتش محلی بوده است
کاملاً درست است، کسی که تاریخ خوانده این را می داند. و پس از انقراض صفویه تنها در زمان فتحعلی شاه قاجار تمامیت ارضی ایران دوباره تحت فرمان یک حکومت مرکزی قرار گرفت.
ضمناً بد نیست بدانید در زمان همین آقای کریم خان، در شیراز خانه های فسادی که در آن به گناه قوم لوط مرتکب می شدند به طور رسمی دایر بود و به حکومت مالیات می دادند
آقاجان،لطفا بدون مطالعه اظهار فضل نفرمایید.
کمی تاریخ مطالعه بفرمایید،تا بدانید این رادمرد ایرانی که شاهنشاه ایران بود،چرا خاشعانه خود را وکیل رعایا نامید.
انصاف هم خوب چیزی است.
پس چطوره که بچه ها و نوه هاش همه به این مقام رسیدند؟
اول ازهمه کریمخن لر نبود بلکه او ازمردمان بومی وکوچ نشین منطقه ی ملایر دراستان همدان بود.برخی ازمنابع اورالک وبرخی دیگرنیز اوراکردمعرفی می کنندودرزمان او بخشی ازلکهارابه شیرازکوچاندند.درخصوص بختیاری نیز باید گفت که شرف الدین بتلیسی براین باوراست که بختیاری ها طایفه ای ازاکراد بودند کهه ازجبل سماق شام به لر کوچک مهاجرت کردند.
یعنی به جز کریم خان دیگر شاهی به ایران خدمت نکرده!!!!!!!
با درود. پس نتيجه مي گيريم كه همه شاهان و روساي قبلي كشور هم بد نبوده اند. ديگر اينكه مشابه كار كريم خان زند در ندادن امتياز به بيگانگان را قبلي ها داشته اند. مثلا نادر شاه افشار يا شاه اسماعيل اول- معروف به پادشاه شيعه- و يا خود مرحوم آقا محمد خان هيچ يك هرگز به بيگانگان امتياز ندادند و مردانه از منافع ملي ايران دفاع كردند. حالا از بزرگان ديگر در زمان هاي دورتر هم بگذريم.
مرحوم !!!! آقا محمدخان؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
اما حالا چه ؟؟؟؟
هم تحريم هم غارت منافع و منابع ملي و هم ....
مرحوم آغا محمد خان؟!!!!!
مرحوم آقا محمد خان؟!
روحش شاد دلاور مرد تاریخ ایران از تبار لر
درود بر این حاکم عادل که با کیاست و سیاست ایران را حفظ کرد و چشم حرامیان را از ان دور.
چرا از تاریخ شمسی استفاده نشده!!!
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.