درس شاه عباس برای دولت و حامیانش
روح الله صدرایی

پرده نخست: ایران، سال 989 ه.ق. (1580م.)
هرچند درباره رویکرد و رفتار شاه عباس صفوی انتقادهای فراوانی وجود دارد، شاید بتوان او را مقتدرترین پادشاه شیعه دانست که در زمان او صفویه به اوج رسید و عظمتی را تجربه کرد که در پانصد سال بعد و تا پیش از انقلاب اسلامی، هیچ گاه تکرار نشد.
هرچند شاه عباس در جوانی و هجده سالگی، سکان اداره کشوری آشفته را که دستخوش تاخت و تازهای دو همسایه شرقی و غربی، و درگیر اختلافات خاندانی داخلی شده بود، به دست گرفت، اما با تدبیر آن را اداره کرد و از بحرانها بیرون ساخت و پایههایی عظیمترین اقتدار را بنیان نهاد.
اما تدبیر شاه عباس در حل بحران چه بود؟
از شرق ازبکان از نابسامانی سود برده و تا مشهد رسیده بودند و از غرب نیز عثمانیها داعیه دار تصرف تبریز، تختگاه نخستین صفویان بودند. در داخل نیز بسیاری با حکومت او مخالف بودند. بی تردید غلبه بر دشمنان میسر نبود، مگر در سایه «وحدت داخلی» و همرأیی دولتمردان و با تکیه بر ارتشی قوی و منسجم و شاه جوان در حال حاضر هیچ یک از اینها را نداشت.
او به زودی با عقل و تدبیر و البته با «صبر و تانی»، بر داعیه داران داخلی چیره شد و به تدریج سران قزلباش را به اطاعت واداشت و در این راه، ابتدا از دشمن ترین دشمنان که متهم به قتل مادر ـ مهد علیا ـ و برادرش ـ حمزه میرزا ـ بودند، آغاز کرد و نهایتا به مرشد قلی خان که در مقطعی نیز با او همکاری کرده بود، رسید.
شاه عباس پس از آنکه مطمئن شد در داخل همه او را پذیرفتهاند، عزم دشمنان خارجی کرد. او میدانست که نمیتواند در «دو جبهه» هم با ازبکان و هم با عثمانی بجنگد پس نامه دوستانهاى به سلطان مراد خان نوشت و هدایاى گرانبهایى فرستاد که از آن جمله، 1500 رأس اسب ممتاز سوارى و سیصد و سى رأس حیوانات باربر بودند.
به موجب پیمانى که به امضا رسید، شهر تبریز با قسمت غربى آذربایجان و ولایت ارمنستان و شکى و شروان و گرجستان و قراباغ و بخشى از لرستان با قلعه نهاوند، ضمیمه خاک عثمانى شد. شاهزاده حیدر میرزا را هم سلطان عثمانى به رسم گروگان نزد خود نگاه داشت.
اکنون شاه عباس با خیال راحت از سوی غرب، رهسپار شرق برای نبرد با ازبکان شد. شاه عباس، ازبکان را به سختى شکست داد و تا ماوراءالنهر پیش رفت و خراسان را از دست راهزنى و غارتگرى آنان ایمن ساخت.
شاه عباس از این پس فکر خود را فقط بر شکست عثمانی معطوف کرد. به کمک برادران شرلی ارتش را مجهز کرد و به کمک این ارتش مجهز به توپ و سلاح گرم، به سرعت تبریز، ایروان، شروان، تفلیس و حتی موصل و دیار بکر را بار دیگر به قلمرو ایران بازگرداند. این فرصت برای تصرف بغداد و نجف و کربلا میسر نشد. شاه عباس «باز هم عجله به خرج نداد و با صبر و تانی» دو سال بعد، آهنگ بغداد کرد و این شهر و بقاع متبرکه نجف و کربلا را به تسخیر درآورد.
بدین سان شاه عباس صفوی، با صبر و حوصله و به کار نگیرفتن روشهای تند، خشن و عجولانه به تدریج موفق شد بر رقبای داخلی و خارجی چیره شد و یکی از اعصار طلایی تاریخ ایران را به وجود آورد. بی شک، هر گونه تعجیل و بی تدبیری در هر یک از شرایط فوق، از جانب شاه عباس، ایران را به باد تاراج و غارت دشمنان خارجی یا تاخت و تاز مدعیان داخلی میسپرد. شاه عباس به سیاستمداران یاد داد که سیاست علم تدبیر است نه عجله و شتاب. در سیاست هیچگاه در چندین جبهه وارد نزاع نمیشوند.
پرده دوم: سال 1388 ه.ش. (2009 م)
در قیاس با تدبیر و صبر شاه عباس بد نیست نگاهی به عملکرد دولت به ویژه شخص آقای رئیسجمهور و رسانههای حامی ایشان مانند کیهان، رجانیوز، ایران، وطن امروز و اخبار بیست و سی داشته باشیم. «دیگران غیر دولت» به بخشهای زیر تقسیم میشوند:
1- گروهی از مخالفان دولت که سر و سری با سفارتخانههای خارجی دارند که طبیعی و منطقی است با آنها برخورد قانونی و محکم صورت بپذیرد.
2- بخشی از مردم که به نامزدهای اصلاح طلب رأی دادهاند، اما به هر دلیل در مورد نتیجه انتخابات قانع نشده اند و از عملکرد رسانه ملی و وزارت کشور در ایام انتخابات ناراضی هستند و البته معترض هستند و نه آشوب گر. این گروه که در ابتدا از سوی رسانه ملی به رسمیت شناخته نمیشدند و تفاوتی با اغتشاشگران نداشتند، تهدید به کوبیدن سر به سقف و یا ملقب به ... شدند، هر چند که بعدا این اظهارات مانند فیلمهاله نور تکذیب شد!
3- نامزدهای انتخاباتی و فعالان ستادهای آنها دسته سوم هستند که بسیاری از آنها گذرشان به بازداشگاهها هم رسید، برخی از آنها محاکمه شدند و رسانههای حامی دولت نیز با انتخاب تیترهای تند و تیز در حال طراحی سناریویی برای کشاندن نامزدهای انتخاباتی به دادگاه هستند. آیا غیر از این است که برخی از مدیران میانی و اجرایی کشور به این جناح کشور دلبستگی فکری یا عاطفی دارند و حذف یک جناح کشور، لطمه ای جبران ناپذیر به ساختار سیاسی کشور خواهد بود.
4- آقایهاشمی رفسنجانی به عنوان حامی بزرگ و کنونی اصلاح طلبان که به غیر از تیترهای تند و اظهارنظرهای متعدد علیه ایشان، به نظر میرسد سناریویی برای حذف ایشان از تمام سمتها و مسئولیتها در جریان است. به هر حال چه خوب باشد و چه بد، آقایهاشمی فرد پرنفوذی است و کمک او میتواند دولت را در تحقق اهدافش یاری کند و البته عدم کمک ایشان هم مانع بسیار بزرگی است.
5- به نظر میرسد رسانههای حامی دولت اکنون از جناح اصلاح طلب عبور کرده و پروژه حذف و انتقام از اصولگرایان منتقد دولت را نیز در سر میپرورانند. اشکال و ایرادهای مضحک به مدرک لاریجانی و توکلی و انتقام اخبار بیست و سی از حجت الاسلام محمد مطهری و دکتر کاتوزیان و نامههای توهین آمیز کیهان به علی مطهری.
6- عدم همکاری با مجلس. واقعا همراه کردن آقای کردان در روز تحلیف برای ورود به مجلسی که او را به دلیل خلاف گویی در مورد مدرک جلعی استیضاح کرده به غیر از لجاجت چه معنایی میتواند داشته باشد.
7- به این لیست اضافه کنید اصرار عجیب آقای رییس جمهور بر مشایی با وجود نامه رهبری که سرانجام نیز به ریاست دفتری و نه عزل وی منجر شد که رنجش حامیان ولایی رئیسجمهور را به دنبال داشت.
8- در جبهه خارجی نیز سه خبرنگار آمریکایی را دستگیر کردهایم، تبعه فرانسه و مشاور ارشد سفارت انگلستان را نیز محاکمه نمودهایم.
اکنون جای این پرسش مهم است که از آقای رئیسجمهور و حامیان رسانهای ایشان بپرسیم:
آیا شما باور دارید در این نبرد تمام عیاری که آغاز کردهاید و با همۀ دیگران وارد نزاع شدهاید، امید دارید که پیروزی نهایی که تحقق سند چشم انداز و توسعه و پیشرفت ایران اسلامی عزیزمان است برسید، نه اینکه با برخی از برخوردها مانند مورد اول و آخر مخالف باشیم بلکه انتقاد بر سر «تمام عیار» بودن این نبرد با «همه» دیگران غیر دولت است.
دستکم اگر میخواهید بر کرسی اقتدار تکیه بزنید، از درس شاه عباس استفاده کنید و جنگی را در تمام جبههها و تمام میادین آغاز نکنید؛ نبردی که کیهان، رجانیوز، ایران، وطن امروز و اخبار بیست و سی آغاز کردهاند، برای ملت ایران اقتدار و پیروزی را به ارمغان نخواهد آورد.
به تعبیر مقام معظم رهبری، بیایید دوستان را دشمن نسازیم.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
اگر همه شاهان مثل شاه عباس کبیر بودند الان ایران پیشرفته ترین کشور دنیا بود؛ آنقدر این شاه عظمت داشت و برای تقویت مذهب شیعه قدم برداشت که اکثر علمای بزرگ شیعه وی را تأئید کرده اند, به عنوان مثال می توانید به مفاتیح (جریان پیاده رفتن شاه عباس به مشهد) و کتاب (علما و مشروعیت دولت صفوی) مراجعه نمائید. واقعا پادشاه با غیرت و شجاعی بود.
باتوجه به فرمایشات مقام معظم رهبری در خانه اگر کس است یک حرف بس است
نویسنده وتابناک 400سال از زمان عقبند!!!!!!!
قیاس مع الفارق هست!!!!!
تحلیل چرتی بود
قابل توجه افرادی که شاه عباس رو شاه بدی میدانند.
اگر شاه عباس نبود الان 1-در ایران شیعه مذهب رسمی کشور نبود 2-ممکن بود ایران کاملا تجزیه می شد 3-همه شما چشم بادامی بودید 4- ...
در هر صورت حضرت علی (ع) فرمودند
دشمن دانا بهتر از دوست نادان است.
شاید شاه عباس فرد خیلی خوبی نبوده ولی انسان عاقلی بوده .
سیاست مداران ما باید از اون درس بگیرند. و سعی کنند اول انسان عاقل و باخردی باشند بعد ادم خوبی هم باشن.
نویسنده به احمدی نژاد یاد داده که نگوید:"سر همه شان را به سقف می چسبانیم" بلکه بگوید:"سر همه شان را یکی یکی و به نوبت به سقف می چسبانیم"!
حالا که مثال از پادشاهان می زنید، این قصه هم خالی از لطف نیست:
در دوره سلطان محمود غزنوی ، سلطان قرار بوده مرد بیگناهی را به دار بیاویزد و خیلیها پیش آن مرد رفتند و گفتند برو از سلطان عفو بخواه ولی او دائم میگفت: "خدا از سلطان محمود بزرگتر است" شب آن روزی که قرار بود در سحرگاهش آن مرد کشته شود، سلطان محمود خودش بقتل رسید و آن مرد از مجازات ناحق جان سالم بدر برد.
ولی واقعا میگم:شاه عباس هم یه دیکتاتور بود.در دوران شاه عباس چیزی به اسم دموکراسی نبود.
بگذارید کار خودش بکند سوال من اینست اگر با تدبیر و مصلحت اندیشی پیش می رفتند جه نیازی بود الان نامه عدم حمله به تاسیسات هسته ای بفرستیم ؟؟؟؟ چرا اینها اینقدر خودشان را به نفهمی و دنده لجاجت زده کافی است یک موشک به عسلویه بزند آنوقت کی جواب می ذهد؟؟؟
اگه مسوولان تاریخ ایران رو بلد بودند الان حال و روزمون این نبود اگه یه تاریخ ساسانیان رو یادتون باشه بهرام چوبین یکی از ارکان سلطنت ساسانی بود ما به دلایل واهی توسط بدخواهان از کار برکنار شد بهرام همون موقع گفت مطمن باشید ساسانیان بعد از من دوام نمیارن حالا شده حکایت ما داریم دونه دونه نخبه های نظام رو از بین میبریم
شاه عباس بجز تجاوز به فرهنگ ایران کاری نکرد حکومت رو هم با خشونت تمام علیه مردم ازاده ایران حفظ کرد هنوز دستور شخم زدن قبر فردوسی از صفحه تاریخ پاک نشده.
کوری چشم دشمنان دکتر صلوات که اولیش شما حسودا باشین !
تابناک در مقام نوشتن این مقاله نیست
در ضمن ابهامات هم درش بسیار است
گستاخ چطور جرات کردی این چنین مقاله ای بنویسی
رئیس جمهور وحامیانش شیعه وپیرو علی وتربیت یافته گان دردست اما م خمینی ومقلد سید علی خامنه ای هستند ائین کشورداری راهم ازامام علی اموخته اند نه از سلسله شاهان که اخرینش بدست امام خمینی وپیروانش منقرض گردید >اگرمردی منتشر کن اقای سردبیر
آقا به خدا ما بد بختیم . ما بیچاره ایم خودمون کم گرفتاری داریم حالا شما هی از گذشته و آینده هی بکوب تو سر ما . آقا بگیم ... خوردیم شما دست از سر ما بر میداری . بذار به درد خودمون بمیریم . یه نگاه به نظرات بکن خودت حالت بهم می خوره احمق نمی فهمه وقتی میگی عباس سیاست مدار بود چه ربطی داره به اینکه از حرمسراش بنویسی یا میگه انگلیس بیلبورد زده عکس عباسو خب که چی یعنی وقتی می خوان از گذشته ایران یه نمایشگاه بذارن عکس تمام قد بابابزرگ تو رو بذارن .
به نویسنده یه توصیه میکنم آقاجون خودتو خسته نکن این ملت دو دسته اند یا می فهمن یا نمی فهمن . حالا با این نوشته هات می شی سوهان روح واسه اونایی که می فهمن واسه اونایی که نمی فهمن هم یه سوژه . حالا خود دانی خواه پند گیر خواه بنویس . نگی نگفتی .
شاه عباس یک دیکتاتور مقتدر بود که مقتضای زمان خود بود. امروز دوران دیکتاتورها بسر آمده است. بهتر بود بزرگان معاصر دیگری را برای الگو قراردادن انتخاب می کردید.
دست شما درد نكنه با اين مطالب آموزندتون. خودشون كم بلدند سر مخالفان رو زير آب كنن ، شما هم كمكشون كنين.
مرديم از اين همه عقلانيت.اين نوشته به دولت مي آموزد چگونه به شيوه شاه عباسي دخل مخالفان رادرآورد.چه درس هاي نابي.دست مريزاد.لابد نويسنده خواهد گفت خواننده ها منظور او را درنيافته اند و او هدف ديگري داشته است!
به نظر ميرسد كه نويسنده اين تحليل هم از دار و دسته مخمليان است. بياييد دست به دست هم داده با نهايت قانونمداري و مهرورزي يقهاش را بگيريم و سرش را به سقف بزنيم تا رئيس جمهور مردمينژاد را با شاه عباس طاغوتي مقايسه نكند و نگويد كه شاه عباس بهتر است.
حميد اقا هميشه منطقي صحبت ميكنه!
از تو به يك اشاره از ما به سر دويدن البته يك كم نقدتون دو پهلو بود اما همين كه در اين زمان كسي شجاعت داره و هرچند دو پهلو مينويسه باز جاي قدرداني داره!!!!!!!!!!!!!
مثل اینکه سر شما را هم باید به سقف کوبید
انقدر اراجیف نبافیدشما چه فرقی با اون متحجران دارید فقط طرفدار حذف تدریجی هستید یعنی حوصله شما از دولت مردان بیشتراست.
هدف این مقاله درس گرفتن از تاریخ است که همیشه تاریخ برای عبرت گرفتن معلم بزرگی بوده است. چرا دوستان از آموختن ناراحتند؟
همه رو ول کن بیست و سی رو بچسب که چطور چسبیده به رئیس الوزارء. همه هم ول کنند بیست و سی هر شب منبر رو بر پا می کنه. آخه بیست و سی بدون پرداختن به کودتای مخملی باطل است
شما هم که اساسی تو کار سانسورید.دیروز پیغام گذاشتم درج نکردید!!!حالا خوبه حرف بدی نزده بودم.همه کاراتون سلیقه ای
1-"آقای هاشمی فرد پرنفوذی است".پس شما به رانت و قدرت و مافیا اعتقاد دارید.شاید هم تعلق؟
2-"در جبهه خارجی نیز سه خبرنگار آمریکایی را دستگیر کرده ایم".تا کی باید تحقیر بشویم و اینان را از نا بهتران ببینیم.
3-"هر چند که بعدا این اظهارات مانند فیلم هاله نور تکذیب شد! ".شما کجای این داستان تاریخی هستید.؟در کدام جبهه؟آیا مثل همان داستان معروف در کشتی زیر پای خودتان را سوراخ می کنید؟
4-اندازه این textbox نظرخواهی را بزرگتر بفرمایید.
مگر قبل ازانقلاب هم آدمهای خوب بودن؟!!!
اقای محترم بیلبورد های شاه عباس به علت نمایشگاهی بود که در موزه لندن در مورد دولت صفوی ایجاد شده بود و این نمایشگاه هرسال برای یکی از تارخ سازان ایجاد میشود دولن های دنیا حاضرند با هزینه بسیار تارخ خود را مطرح کنند و شما! امان از نادانی
شاه عباس با تدبیری که نویسنده محترم بدان اشاره ای مختصر داشتند توانست ابرقدرت زمان (پرتغال) را شکست دهد. سوال اینجاست که آیا با سخنرانی کردن در مجامع بین المللی و دشمن تراشی کردن می توان به چنین نتیجه ای دست یافت ؟ به عمل کار برآید به سخنرانی نیست ؟!!
در اين مقاله فرض اينست كه اين دولت قصد آبادي و اقتدار نظام جمهوري اسلامي را دارد در اين صورت حرف شما درست ولي احمدي نژاد از شاه عباس باهوشتر است و از مشورت كساني مثل حميد مولانا و اسفنديار مشائي برخوردار است و بسيار بهتر از من و شما و شاه عباس ميداند چه ميكند!
از وقتي كه پاي برادران شرلي(بريتانياي استعمارگر)به ايران باز شد،بدبختيهاي ايراني ها هم شروع شد
كلا خاك بر سرتون با اين مقالتون!
شاه عباس شخصا شمشیر میزد و با لباس مبدل در میان مردم حاضر میشد.ایا آقای احمدی نژاد هم تشریف برده اند به بازداشتگاه کهریزک و ببینند که با جوانان این مرز و بوم چه کردند؟آیا باید رهبری دستور تعطیلی را میدادند؟!!!
مهمترين جاي دادستان پيروزي ايران بودايران وطن ماست پس مردم هم متونن درس بگيرن و نه فقط شاهان
آقایی که از حرمسرای شاه عباس گفتی
غربیها هم مشروب خورو ... هستند پس باید بی خیال دستاوردهای علمی آنها بشویم؟
کاش خدا به بعضیها عقل بدهد. کسی نگفت دولت حرمسرا باز کند منظور مقاله این بود که دولت از تدابیر و راهکارهای خوب دیگران استفاده کند.
اگر شاه عباس به قول شما کبیر! دورتر از بینی اش را می دید! باید با عثمانی و ازبک متحد میشد وبابرادران شرلی و استعمار انگلیس و فرانسه و پرتقال و... می جنگید! نه اینکه در جهت تضعیف دنیای اسلام گام برمیداشت!
امید است نویسنده محترم ونیز دست اندرکاران سایت وزین تابناک در جهت گیریهای خود این مهم را مد نظر داشته باشند!
حال به هر دلیل که ریس جمهور انتخاب شده بهتر است انها که مگویند دلشان برای ایران میسوزد وبه خاطر این به صحنه امدند کمک کنند نه اشوب ویا چیزی نگوینددر غیر این صورت بحث قدر ت است نه خدمت
ميشه درسهاي فتحعلي شاه در انعقاد معاهدههاي ننگين تركمنچاي و گلستان را هم بنويسيد
اميد خير به اين حرفها كه نوشتيد نيست
لطفا" شر مرسانيد.
دوست عزيز نويسنده يا تاريخ را واقعا نميداند ويا فكر كرده ديگران نميدانند اگر قرار باشد همه مثل شما برداشت شخصي از تاريخ انهم بر ووفق مرادشان داشته باشند واي بحال تاريخ و واي بحال عبرت گيران تاريخ از قديم رسم است ملتي كه تاريخ خود را نشناسد مجبور به تكرار انست كار به ماجراها و وقايع سياسي ندارم اما خواهشا براي توجيه و علمي نشان دادن مقاله هاي 2ريالي خود به تاريخ متوسل نشويد دامن اين بخش را با سواد خود بيش از اين تابناك نكنيد
ايشان خيلی سعی کرده ژست روشنفکری به خود بگيره ولی واضحه که طرفدار احمدی نژاده. فقط ميخواد بگه که مشکل صدا و سيما بوده و بس! نه داداش، تقلب شده چه جورم.
البته دست تابناکی ما اين حرفها را نمیگذاره ولی اشکال نداره ما پوست کلفت تر از ايناييم که خسته بشيم.
راستي دقت كرديد كه توي قسمت نظرات بينندگان ، در همه خبرها ، ديگه ادب و اخلاق كنار گذاشته شده و اكثرا با فحاشي و بي ادبي نظرات خودشون رو (چه درست و چه غلط) بيان مي كنند. به نظر من اولين اولويت مسئولين حكومت بازگرداندن عدالت اخلاقي به جامعه است. الآن كه اين وضعيت را ميبينم آرزو ميكنم مناظرههاي انتخاباتي اصلا انجام نميگرفت و هنجارهاي اجتماعي به دست رئيس جمهور محترممان ناديده گرفته نميشد.
تاریخ ایران پر از درسهای پر از پند و اموز می باشد اگر قرار بود که از این وقایع تاریخی کسی درس ببرد کار ما به اینجا نمی رسید ازموده را ازمودن خطا است اگر قرار بود که بشر برای هر کاری خودش تجربه کند و تجربیات گذشتگان را بگذارد زیر سنگ هنوز ما باید توی غار زندگی می کردیم . تاریخ یکصد سال گذشته و درد رنجی را که ایرانیان برای داشتن ایرانی اباد کشیدند بی سابقه بوده است ایرانی از هنگام مشرو.طیت برای استقرار عدالت در ایران درد و رنج و خون زیادی را نثار کرد و ای کاش امروز از همین تاریخ یکصد سال گذشته درس گرفته می شد و این همه وقایع تلخ روی نمی داد .
در اوج ضعف ایران شاه عباس کبیر کشور را نجات از دست ابرقدرت آن زمان رها کرد و از فروپاشی نجات داد در عوض آقایان در اوج اقتدار درای خزر را به چند کشور خود فروخته واگذار کردند ببین چه مقایسه ای است
ادب مرد به ز دولت اوست
پانصد سال بعد !؟
متن بسیار آموزنده ای بود. خیلی جالب بود و متشکرم. اما جالبیش اینه مثلا اگر یک روحانی همین حرف آقای مصباح را زمان خاتمی زده بود ایشان را خلع لباس نمی کردند؟
نه دوست عزیز اگر اینکار را می کردند الان دامنه ایی وسیعی از بحران ها وجود نداشت و نیازی به بیان مقالات اصلاحی در راه کوبیدن تک تک مخالفان به سقف پیش نمی آمد که الان در ذیلش کامنت بذاریم تازه شاید بذارنش شاید هم نه!
کسی با آقای رفسنجانی مشکل ندارد و مشکل اصلی فرزندان اقای رفسنجانی می باشند و همچنین اگر کسی خلاف کند حتی اگر تبعه غربی باشد باید با آن برخورد قانونی کرد
متن بسیار آموزنده ای بود. خیلی جالب بود و متشکرم. اما جالبیش اینه مثلا اگر یک روحانی همین حرف آقای مصباح را زمان خاتمی زده بود ایشان را خلع لباس نمی کردند؟
جامعه ایران به سرعت به سمت تغییر می رود
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.