اطلاع‌رسانی درباره وضعیت سلامت؛ چرا و چگونه؟

این روزها، موضوع اطلاع‌رسانی درباره وضعیت سلامت مواد غذایی و بهداشتی که ارتباط مستقیمی با سلامت جامعه دارند، به یکی از خبرسازترین و حساسیت برانگیزترین مباحث در جامعه ما تبدیل شده است.

به گزارش خبرنگار «تابناک»، در روزهای اخیر، بحث وضعیت سلامت برنج‌های وارداتی به کشورمان، فضایی پدید آورده که باعث نگرانی عموم مردم شده است؛ اما پرسش اصلی این است که چه باید کرد؟ آیا رسانه‌ها نباید به شایعات و بعضا اظهارات رسمی سازمان‌ها و مقامات دولتی درباره استاندارد یا غیر استاندارد بودن مواد غذایی و بهداشتی توجه داشته و درباره درستی یا نادرستی شایعات و یا اظهار نظرهای صورت گرفته کنکاش کنند؟ نقش و وظیفه دستگاه‌های دولتی در این باره چیست؟

بنا بر این گزارش، لزوم پاسخ به پرسش‌های بالا وقتی آشکارتر شد که به دنبال اعلام رسمی مؤسسه استاندارد ایران، مبنی بر غیر استاندارد بودن برنج‌های وارداتی، موجی از نگرانی در جامعه پدید آمد.

به دنبال اعلام این موضوع، رسانه‌ها بر پایه رسالت و کارویژه خود، در پی حقیقت یابی این مسأله برآمدند و در رأس همه اینها، صدا و سیما در گزارش‌های متعددی، موضوع را به گونه ای پیگیری نمود که افکار عمومی به سمت درست بودن این خبر جهت‌دهی شد که البته با توجه به اعلام یک نهاد دولتی مسئول ـ مؤسسه استاندارد ـ امری معقول می‌نمود.

این گزارش می‌افزاید: به دنبال حاد شدن موضوع، وزارت بهداشت در مقابل مؤسسه استاندارد قرار گرفته و خبر یادشده را تکذیب کرد و در این میان، رسانه‌ها نیز برخی جانب وزارت بهداشت را گرفته، برخی نیز موضع مؤسسه استاندارد را تأیید و برخی نیز تلاش کردند با رصد دقیق موضوع، حقیقت امر را مشخص نمایند.

اما سرانجام روز گذشته و با اعلام رسمی وزارت بهداشت و سکوت مؤسسه استاندارد، اعلام شد که برنج‌های وارداتی مشکلی ندارند. فارغ از اینکه اصولا این بحران با اختلاف میان دو نهاد دولتی ـ یعنی مؤسسه استاندارد و وزارت بهداشت و درمان ـ ایجاد شد و رسانه‌ها نیز هر یک با راهبرد خاص خود موضوع یادشده را پیگیری کردند، لزوم توجه به اینکه در موارد مشابهی که ممکن است در آینده پیش آید چه باید کرد، اجتناب ناپذیر است.

این گزارش اضافه می‌کند، نخست باید پذیرفت که رسالت رسانه‌ای و الزام امر اطلاع رسانی، ایجاب می‌کند که رسانه‌ها،  با حساسیت چنین موضوعاتی را دنبال کنند، اما با رعایت یک اصل و آن هم استناد به موضع گیری‌های رسمی و ارایه گزارش‌های مستند و مستدل که در صورت رعایت این موضوع، سبب خواهد شد تا کارآیی برخی رسانه‌های محدود که برخلاف رسالت خود به جای اطلاع رسانی و حقیقت‌یابی تنها به دنبال سوژه‌هایی برای گرم کردن بازار خبری خود هستند، از بین رفته و از آلوده کردن فضای ذهنی جامعه دور بمانند.

اما دومین موضوع، نوع رویارویی دستگاه‌های دولتی با چنین رویدادهایی است. به نظر می‌رسد هماهنگ سازی بررسی‌های کارشناسی دستگاه‌های موازی و به بحث گذاردن موارد اختلافی پیش از اعلام موضع رسمی از سوی دستگاه‌های دولتی، امری الزامی باشد. به عبارتی، این دستگاه‌ها می‌توانند اطلاعات و یافته‌های خود را با هم تطبیق داده و در صورت بروز اشکال با حل کردن بحث‌های درون سازمانی، نسبت به موضعگیری رسمی اقدام کنند. این رویه سبب خواهد شد تا جامعه از سوی دستگاه‌های رسمی دچار تناقض نشود؛ موضوعی که در بحث برنج‌های وارداتی خود سبب ایجاد اختلافات بعدی شد.

توجه به تناقض آشکار در موضع گیری‌های زیر این واقعیت را آشکار می‌سازد:

23/ 6/ 88 ـ رئيس سازمان جهاد کشاورزي مازندران، با اشاره به اينکه ميزان پروتئين و خوراک برنج محلي به مراتب بهتر از برنج‌هاي خارجي است، اظهار داشت: برنج خارجي در حال عرضه در بازار سرطان زاست.

25 / 6 / 88 ـ مديرکل استاندارد و تحقيقات صنعتي استان تهران از وجود فلزات سنگين نظير سرب،‌ جيوه و کادميم بالاتر از حد استاندارد در 13 نوع برنج وارداتي موسوم به دانه بلند خبرداد.

28/ 6 / 88 ـ يک مقام مسئول در سازمان استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران از احتمال ارجاع پرونده برنجهاي وارداتي غيراستاندارد به مراجع قضايي خبر داد.

31 / 6 / 88 ـ معاون امور گمرکي گمرک ايران گفت: گمرک مواد خوراکي از قبيل برنج را بدون مجوز سه دستگاه اجرايي همچون سازمان استاندارد ترخيص نمي کند.

1/ 7 / 88 ـ وزير بهداشت در حالي امروز آلوده بودن برنجهاي وارداتي مارک دار به آرسنيک، جيوه و فلزات سنگين را رد کرده است که گزارش مؤسسه استاندارد چيزي ديگري را اثبات مي‌کند.

1 / 7 / 88 ـ استاندار تهران از اختلاف نظر وزارت بهداشت و درمان و اداره کل استاندارد درباره روش‌هاي ارزيابي و استاندارد اقلام خوراکي و فرآورده‌هاي گوشتي و برنج خبر داد.

5 / 7 / 88 ـ سازمان استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران با عقب نشيني از موضع پیشین مسئولان اين سازمان، اعلام کرد که انواع برنج وارداتي از لحاظ استاندارد اجباري تحت کنترل و نظارت بوده و جاي نگراني براي مصرف کنندگان نيست.

بنابراین، به نظر می‌رسد در کنار رعایت اصول اخلاقی و توجه به رسالت حقیقی رسانه‌ها که همانا اطلاع رسانی در جهت پیشرفت و شفاف سازی است، سازمان‌ها، نهادها و مقامات حکومتی نیز باید برای جلوگیری از به وجود آمدن فضای متأثر از شایعه و اتهام در هماهنگ سازی مواضع فنی و کارشناسی و همچنین اظهارات خود دقت بیشتری به خرج دهند.