فتاح: شورش دی‌ماه شورش فقرا نبود

٤ ماه تا آغاز اعمال تحریم‌های اقتصادی بر کشور باقی مانده و در حالی که سیاستمداران، موثرترین راه‌حل در چنین برهه‌ای را حمایت‌های همه‌جانبه از دولت برای کمک به اتخاذ تصمیم‌های منطقی و اعمال تدبیرهای موثر در کاهش هر چه بیشتر تنش جامعه عمومی و عبور از چالش‌های احتمالی و قطعی در طول ماه‌های آینده می‌دانند، «پرویز فتاح»؛ رییس کمیته امداد هم دو هفته قبل با حضور در جمع اعضای شورای شهر تهران، حمایت همه‌جانبه خود را از دولت برای گذر از مسیر دشوار پیش رو اعلام کرد.

سیاستمدار ٥٧ ساله که از فروردین ١٣٩٤ و با حکم مقام معظم رهبری، مسوولیت سیاست‌گذاری برای حمایت هرچه بیشتر از جامعه محرومان کشور را عهده‌دار شده، روز گذشته در گفت‌وگوی کوتاهی با «اعتماد»، ضمن پاسخ به سوالاتی درباره آتیه ایران گرفتار خشکسالی که ارتباط مستقیم با تخصص آکادمیک و مسوولیت پیشین او در مسند وزیر نیروی دولت نهم داشت، علت اعلام عمومی همراهی همه‌جانبه با دولت دوازدهم را بیان کرد.

**دو هفته قبل که به شورای شهر رفتید، گفتید که شرایط کشور به گونه‌ای است که ما اعلام می‌کنیم، در کنار دولت هستیم و می‌خواهیم در کنار دولت بمانیم. شرایط را چطور ارزیابی کرده بودید که این اعلام را به صراحت داشتید و چطور می‌خواهید کنار دولت بمانید؟
امروز بحث اقتصاد، به تبع تحریم، موضوع اصلی نظام است. سه روز قبل هم هیات دولت، خدمت رهبری رفت و حضرت آقا و رییس‌جمهوری در این باره صحبت کردند. طی دو هفته اخیر هم رییس‌جمهوری و سران قوا چند جلسه در این باره داشتند و ادامه هم دارد. چرا؟ چون ما تهدید شدیم. تحریم شدیم. آیا نباید همبستگی‌ملی مان را نشان بدهیم؟ نباید مقاومت کنیم؟ مگر آقای رییس‌جمهوری نمی‌گوید باید بایستیم؟ باید بایستیم. ایستادن یعنی چه؟ یعنی باید عقل‌مان را با تدبیر به کار بیندازیم و اجازه ندهیم که استکبار و امریکا، کف جامعه را به جایی برساند که عاصی شوند.

هدف امریکا همین است که مردم را خسته کند و آنها را به خیابان‌ها بکشاند ولی این آرزو به دلش می‌ماند و با تدابیر و همدلی که ما در کشور و نظام می‌بینیم، امریکا هیچگاه به خواسته‌‌اش نمی‌رسد. امروز و در این مقطع وظیفه داریم بیشتر در کنار دولت باشیم. به این معنا که هدف دولت و شعار رییس‌جمهوری، رفع فقر مطلق است. هدف ما هم همین است و غیر از این نیست. کمیته امداد برای برای رفع فقر ایجاد شده و رییس‌جمهوری و دولت هم همین را می‌گویند. خوشبختانه تدابیرمان هماهنگ است و دولت هم کمک می‌کند و از کمیته امداد رضایت دارند.

تعامل ما هم نتیجه‌بخش بوده و نتیجه‌اش همین گزارشات خوب است. این گزارش‌ها نتیجه هماهنگی و تعامل کمیته امداد و دولت است و نفع این تعامل به چه کسی می‌رسد؟ به جامعه هدف ما که افراد نیازمند هستند و ما در این وضعیت باید بیشتر، به آنها توجه کنیم چرا که گرانی و شرایط اقتصادی به آنها فشار می‌آورد و ما باید مراقب آنها باشیم.

**این سوال را به دلیل بی‌طرفی شما در مقابل جناح‌های سیاسی می‌پرسم. شنبه گذشته، رییس سازمان امور اجتماعی کشور در اعلام یک نتیجه تحقیق خبر داد که سرمایه اجتماعی به ٥ ‚ ٤٣ درصد و کمتر از میانگین کاهش یافته است. بنا به تعریف این سازمان، سرمایه اجتماعی یعنی اعتماد مردم به مردم، اعتماد مردم به دولت و اعتماد مردم به آینده. در اعتراضات مشابه دو هفته قبل آبادان و خرمشهر و ناشی از فشارهای اقتصادی، حتما مددجویان‌ کمیته امداد هم هستند. شما چه تحلیلی از این شرایط دارید؟
در اتفاقات دی ماه سال گذشته که به شهرهای مختلف هم رسید، من واقعا در این باره حساس بودم. شخصا به وزیر اطلاعات و وزیر کشور و فرمانده ناجا تلفن زدم و خواستم فهرست اسامی بازداشت‌شدگان که تعدادشان هم کم نبود را به من بدهند. فهرست را دادند و دریغ از اینکه یک مددجو در این فهرست باشد. پس واقعا شورش فقرا در کار نیست. باور ما این است که شورش فقرا در کار نیست. مددجویان ما فهیم و قدرشناس نظام و انقلاب و مسوولان هستند.

البته بین مددجویان ما هم، مانند عموم جامعه، دختر و پسر و جوان هست و مطلبی و نکته‌ای دارند اما واقعا تایید نمی‌کنم که مددجویان ما هم داخل آن اعتراضات شده باشند. ضمن آنکه مردم ما هم می‌دانند امروز ریشه این فشارها از کجاست. مگر نمی‌بینند که رییس‌جمهوری امریکا، هر روز علیه این مردم حرف می‌زند؟ مگر نمی‌بینند که می‌خواهد مانع از فروش دارو به ایران شود؟ مردم می‌فهمند که او دشمن است. چرا با ما این بازی را می‌کند؟ ما چه کردیم؟ چه گناهی داریم؟ مردم ما فهیم هستند و این فهم، قدرت تحمل و مقاومت و تاب آوری ما را بالا می‌برد. آنچه مردم را اذیت می‌کند اتفاقات داخلی ماست. چرا باید در فروش سکه اشکال باشد؟ چرا در ارز ٤ هزار و ٢٠٠ تومانی اشکال باشد؟ چرا خودرو اینطور وارد شود؟

این، اعتراض مردم است و درست است و همه ما این اعتراض را داریم، آقای رییس‌جمهوری هم اعتراض دارد و رهبر عزیزمان هم معترض است. این بی‌عدالتی‌ها و بعضی سوءاستفاده‌ها روحیه مردم را جریحه‌دار می‌کند و طبیعی است که باید از مردم بپذیریم. این هم صداقت مردم را نشان می‌دهد. مردم عدالت و انصاف و صداقت و راستی مسوولان را می‌خواهند و بسیار خوب است که مردم چنین مطالبه‌ای داشته باشند. من همیشه گفته‌ام که باید به مطالبات مردم احترام بگذاریم. چطور ما تصاویر مطالبات مردم فرانسه را پخش می‌کنیم؟ مردم فرانسه دو شب قبل بعد از مسابقه فوتبال چه کردند؟ آیا شورش مدنی کردند؟ جوان بودند و به هیجان آمدند و چند هزار ماشین را هم تخریب کردند. آیا این شورش فقرا بود؟ ما باید مطالبات مردمی را به درستی بفهمیم و این مطالبات را با منطق و عقلانیت بپذیریم. این حق مردم است که حرف‌های‌شان را بیان کنند.

**شرایط اقلیمی جغرافیایی ایران و دنیا به سمت بدتر شدن می‌رود. دنیا با خشکسالی و کم‌آبی و کاهش منابع طبیعی مواجه است و در ایران، تمام آنچه می‌توانسته کشور را از سقوط به فقر و مشکلات اقتصادی نجات دهد در حال بدتر شدن است. چند روز قبل، عدد نگران‌کننده‌ای از خالی شدن روستاهای کشور منتشر شد. شرایط جدید تا چه حد می‌تواند کار کمیته امداد را در حوزه حمایت‌ها و پوشش مددجویی سخت‌تر کند؟
یکی از عوامل بسیار مهم در ایجاد فقر، حاشیه‌نشینی و مهاجرت، همین موضوعی است که شما اشاره کردید. شاید علت اصلی تخلیه بسیاری از روستاها این بوده که منابع آبی و چشمه‌ها را از دست دادند. چون روستا متکی به دامپروری و دامداری و کشاورزی است و صنعت در روستا، چندان معنا پیدا نمی‌کند. آینده به راهبرد مدیریت منابع آبی کشور بستگی دارد و تدابیر آبی بسیار مهم است. امروز بسیاری از کشورهای دنیا؛ به خصوص منطقه ما و کشورهای اطراف ما، درگیر کاهش منابع آبی هستند.

خداوند وقتی زمین را آفرید، رودخانه‌ها به این شکل خط کشی نشده بود. امروز، یک رود از کشور ما به کشور دیگری می‌رود و یک رود از کشور دیگری وارد ایران می‌شود. هر کشوری هم بخواهد تقسیم‌بندی جدیدی داشته باشد، اکوسیستم و محیط زیست به هم می‌ریزد. ما حتی با این شرایط در داخل کشور هم مواجهیم. آب از این استان به آن استان می‌رود و این استان، بالادست و آن استان، پایین دست است و این اتفاقات، تبعات خواهد داشت چنانکه بعضی اوقات هم در رسانه‌ها شاهد انتشار این تبعات هستیم. اما این تبعات اجتماعی باید کنترل شود. البته معتقدم افرادی که در سند آب در وزارت نیرو و سایر بخش‌ها هستند، آنقدر تدبیر و علم و دانش دارند که بتوانند برنامه‌ریزی کنند منتها، قوانین ما هم باید با این افراد همراهی کند.

گاهی اوقات، آنها می‌خواهند کاری انجام دهند که کمی سخت‌گیرانه است اما قانون اجازه نمی‌دهد و این درست نیست چرا که در بحث آب، سخت‌گیری لازم است. لازمه حکومت داری در کشور کم آب ایران، این است که ما قوانین سخت‌گیرانه داشته باشیم و آب را هدر ندهیم. امروز ارزان‌ترین کالایی که این همه اسراف می‌شود، آب است در حالی که ارزشمندترین کالا هم آب است و این رویه واقعا درست نیست. کشورهای دنیا درباره این قوانین و این روش‌ها و اصلاح عادات مصرف و توزیع آب و جدا کردن آب شرب از آب بهداشتی خیلی کار کرده‌اند و ما هم باید به سمتی برویم که از تبعات تغییرات اکوسیستم و شرایط آب و هوایی کاسته شود.

**در طول مدتی که در کمیته امداد بودید، آیا مسوولان وزارت نیرو با توجه به تخصص و سابقه مدیریتی شما – مدیریت منابع آب – راهنمایی از شما خواسته‌اند؟
من با وزارت نیرو، امروز هم ارتباط دارم و جمعه گذشته با وزیر نیرو و معاون آب وزارتخانه؛ دکتر سروش درباره موضوع آب صحبت کردم. طی این مدت هم، هم من به وزیر نیرو تلفن زدم و هم آقای وزیر با من تماس گرفته. گاهی مراجعاتی هم بوده و حتما تدابیری برای مدیریت منابع آب دارند و اعمال می‌کنند اما مجموعه نظام هم باید با آنها همراهی کنند.