اقتصادی

زمانی که فرد احساس می‌کند، بهای کالا‌ها در بازار رسمی نا‌عادلانه افزایش یافته و نوعی ظلم در خرید این کالا‌ها به خریدار بار می‌شود، ناگزیر برای فرار از این ظلم و حتی اقدام به نوعی انتقام‌کشی از وضعیت به بازار قاچاق مراجعه می‌کند و از این کار احساس رضایت و خشنودی تام دارد.

در حالی که استقلال عمل بانک مرکزی، یکی از مهمترین فاکتورهای یک اقتصاد مدرن است، در کشور ما بنا به قانون ساختار بانک مرکزی به گونه‌ای تعریف شده که آن را به عنوان برده دولت و زیر سیطره آن قرار داده است. بی‌گمان، معضلاتی مانند تورم و بی‌سامانی اقتصادی کشور، اول از همه ناشی از عدم استقلال بانک مرکزی از دولت است.

در حالی که طرح دولت برای ساماندهی بازار ارز شامل نکات و جزییات پررنگی است، توجه به نکات اساسی آن، نشان می‌دهد که خلل و فرج این طرح، در آن ابهام‌آفرینی می‌کند. اکنون پرسش این است که چرا دولت به جای این طرح به یک نظام سه نرخی تن نداد و به یک سیستم شناور ۲ درصد مدیریت شده توجه کرد؟! پاسخ کاملاً مشخص است.

امروز اخبار رسانه‌ها بیش ‌از هر چیز، درگیر جزییات و موارد مربوط با نشست غیر علنی صبح مجلس بود. طرح‌های دولت برای ورود به بازار ارز بسیار مبهم بود و جزییات آنها، هنوز دقیق مشخص نیست و همین کافی است تا بازار سرمایه نیز وضعیتی سردرگم در قبال سهام شرکت‌ها به خود ببیند.

در حالی که گویا اعلام نرخ تورم برای برخی از مسئولان، تبدل به بازیچه‌ای شده که تنها شامل عدد و رقم محض است، همین اعداد و ارقام می‌رود تا فقر، فحشا، فساد، دزدی، دروغ و قتل و جنایت را برای همیشه در درون جامعه نهادینه سازد.

نشست غیر علنی امروز مجلس شورای اسلامی، با حضور وزرای اقتصاد و نفت در حالی تشکیل شد که در دو روز گذشته، اخبار گوناگونی از تصمیمات دولت برای سازماندهی بازار ارز منتشر شده است. از جمله تصمیمات امروز نشست مجلس، عرضه ارز با یک نرخ میانگین از بهای بازار آزاد در ماه‌های اخیر بوده است.

تفاوت‌ها کاملاً آشکار است. نگاهی به آنچه در پیرامون و فضای اقتصاد بین‌الملل روی می‌دهد، به خوبی نشان می‌دهد که چرا بازار و اقتصاد ایران به این شدت سردرگم و کلافه عمل می‌کند؛ جایی که دولت و مسئولان نمی‌دانند چه می‌خواهند و چه می‌کند، آیا سخن گفتن از مدیریت شبیه به طنزی تلخ و گزنده نیست؟

در هفته‌ای که گذشت، تصمیم نهایی فدرال رزرو موجب افزایش دوباره بهای طلا در بازار جهانی شد که همین امر با دیرکرد، تأثیر خود را بر افزایش بهای طلا و ارز در بازار تهران گذاشت. این در حالی است که امروز بهای جهانی اونس طلا در مرز ۱۷۷۰ دلار در نوسان بود و گویا در روزهای آینده بهای طلا در مرز کنونی به ثبات برسد.

واشنگتن تایمز در مطلبی با استناد به گزارش‌های کنگره آمریکا اعلام کرده است که ایران از راه فعالیت قاچاق در مرز‌هایش با کشورهای همسایه به ویژه عراق، تحریم‌ها را دور می‌زند. در همین حال، سفیر عراق در آمریکا هر گونه فعالیت غیر قانونی در مرزهای عراق را تکذیب کرده است.

پس از شدت‌گیری موج انتقادات از راه‌اندازی بورس ارز و راهکارهای آن برای کنترل بازار ارز، امروز بخش خصوصی کشور پس از نشست شورای گفت‌وگو عنوان کرد که راه‌اندازی بورس ارز منتفی شده و این در حالی است که رئیس اداره امور بورس‌ها از این امر اظهار ناآگاهی کرده و از آمادگی برای راه‌اندازی بورس ارز خبر داده است.

گرانی ارز و دلار، تنها موضوعی نیست که مسئولان در قبال آن توضیح ندارند و تنها وعده می‌دهند. وزیر اقتصاد دیروز در مجلس از پاسخ به پرسش‌ها سلب مسئولیت کرد و به صندلی خود بازگشت و نمایندگان جلسه را تعطیل کردند؛ اما این موضوع و گرانی ارز و دلار را فراموش کنید، زیرا گویا اکنون باید به موضوعی مهمتر از آن بیندیشیم.

بازار سرمایه تهران، این روز‌ها از تحریک خوبی برخوردار است و رسیدن شاخص کل بازار به کانال ۲۶ هزار واحدی ـ که یک رکورد در سال جاری قلمداد می‌شود ـ در نظر اتفاقی مبارک برای بازار سهام و سهامداران است؛ اما آیا این رشد، رشدی ذاتی برای بازار سرمایه است یا اینکه باید منتظر سقوط دوباره بازار بود؟

کاهش اضافه‌کار کارمندان در راستای مدیریت منابع دولت ـ که با توجیه جلوگیری از هدر رفت منابع انجام گرفته ـ نشان از آن دارد که دولت همچون همیشه، محدودیت‌های خود را با دم‌دستی‌ترین راهکار‌ها و از دم‌دست‌ترین قشر جبران می‌کند؛ چیزی که بیش از پیش اقتصاد مقاومتی را به غلط، با اقتصاد ریاضتی برابر می‌کند.

دیروز ایالات متحده اعلام کرد که ژاپن و ده کشور اروپایی به دلیل کاهش واردات نفت از ایران از تحریم‌های مالی این کشور معاف شده‌اند. این کشورها یک فرصت 180 روزه برای کاهش واردات نفت از ایران دریافت کرده‌اند.

افزایش بهای دلار در هفته‌ای که گذشت، بیشتر اخبار اقتصادی کشور را تحت‌الشعاع خود قرار داد و منجر به آن شد که مجلس شورای اسلامی در نشستی غیر علنی، اقدام به بررسی افزایش بهای دلار در بازار به همراه مسئولان اقتصادی دولت کند. انتقادات از بانک مرکزی در این نشست ـ که بسیار دیر برگزار شد ـ نمود بارزی داشت.

آژانس بین‌المللی انرژی در آخرین گزارش خود اعلام کرد، به رغم تحریم‌های غرب علیه ایران، صادرات نفت در ماه گذشته تا اندازه‌ای افزایش یافته است. گزارش ماهیانه آژانس بین‌المللی انرژی عنوان کرده که در ماه آگوست، صادرات نفت ایران به میزان صد هزار بشکه در روز افزایش داشته است.