چگونه می‌توان ربوی بودن چک را اثبات کرد؟

نحوه‌ی اثبات ربوی بودن چک

صدور چک‌های متعدد با سریال‌های پشت سر هم

چنانچه در یک تاریخ مبلغی از حساب شخصی به حساب شخص دیگری کارت به کارت و یا از طریق سیستم شبا منتقل شده است، مدتی بعد از این انتقال تعدادی چک‌ها با سریال‌های پشت سر هم و با مبالغ یکسان قرار می‌گیرد؛ مثلاً از یک ماه بعد از انتقال وجه، چک‌های دو میلیون تومانی به صورت سری و پشت سر هم صادر می‌شود. زمانی که کارشناس مبلغ این چک‌ها را جمع می‌کند، متوجه می‌شود که مجموع مبلغ چک‌ها برابر با مجموع مبلغی است که شخص نخست به حساب شخص ثانی انتقال داده است؛ به علاوه اسکنت عرفی آن. در چنین شرایطی، نظر کارشناس یک اماره محکم در خصوص ربوی بودن چک‌ها به حساب خواهد آمد.

صدور چک ضمانت و صدور چک با سریال‌های پشت سر هم و مبالغ یکسان

اگر شخص الف در یک تاریخ مبلغی مثلا معادل صد میلیون تومان به حساب شخص ب واریز کند و بابت آن یک چک صد میلیون تومانی برای یک سال بعد و همین طور دوازده عدد چک دو میلیون تومانی دریافت کند (معمولا چک‌ها برای اول هر ماه تعریف می‌شوند) در این جا این چک‌های دو میلیون تومانی به خودی خود نشان دهنده‌ی ربوی بودن بوده، چون مقرر است مبلغی مازاد بر اصل پول به شخص اول داده شود.

قرارداد‌های پوششی

مثلاً ممکن است دو نفر قرارداد «اجاره طلا» بنویسند، در حالی که اجاره طلا اصلا معنا ندارد طلا قابل اجاره نیست، چون عین مال باقی نمی‌ماند و فروخته می‌شود. چنین قرارداد‌هایی هم نشان می‌دهد که دو طرف معامله جهت پوشش ربا صورت سازی ظاهری کرده اند. حال سوال این است که اثبات ربوی بودن معامله اجاره طلا از چه راهی ممکن است و آیا نفس این معامله اماره و دلیل اثبات دعوی است؟ خود این قرارداد نشان دهنده ربوی بودن معامله است، چون اجاره طلا به طلافروش اصلا معنا ندارد در قرارداد‌های اجاره. مستاجر می‌تواند عین مستاجره را استفاده کند و بعد آن را به موجر برگرداند، ولی در قرارداد اجاره طلا، طلافروش در پایان مدت اجاره می‌خواهد سعی کند، معادل طلا را به اجاره دهنده برگرداند و این غیرقانونی است، چون اجاره بهایی که به جهت آن چک صادر و پرداخت شده، همان سود پول است. برای چنین معامله‌ای از بحث ادله عمومی نظیر شهادت شهود می توان بهره برد.