ایران و آمریکا در آستانه توافق هستند؟

منابع آگاه از این مذاکرات در گفت‌و‌گو با شبکه سی‌ان‌ان، خوش‌بینی ترامپ را تکرار و خاطر نشان کردند که آنها به توافقی کلی نزدیک شده‌اند که می‌تواند در دیدار بعدی آمریکا و ایران که به احتمال زیاد در خاورمیانه خواهد بود، قطعی شود.

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، «سی ان ان» در گزارشی به نقل از منابع آگاه از مذاکرات هسته‌ای تهران و واشنگتن نوشته است که دو طرف به حصول توافقی کلی نزدیک شده‌اند که می‌تواند در دور بعدی گفت‌وگوها، احتمالا در خاورمیانه قطعی شود.

«دونالد ترامپ» رئیس جمهور آمریکا گفت که معتقد است دولتش به دستیابی به یک راه‌حل در مورد توافق هسته‌ای با ایران «بسیار نزدیک» است و شخصاً در تماس تلفنی با «بنیامین نتانیاهو» نخست وزیر اسرائیل به او هشدار داده است که مذاکرات را مختل نکند.

ترامپ هفته گذشته به متحد نزدیک خود هشدار داد که هرگونه اقدامی برای برهم زدن مذاکرات با ایران «نامناسب» خواهد بود.

منابع آگاه از این مذاکرات در گفت‌و‌گو با شبکه سی‌ان‌ان، خوش‌بینی ترامپ را تکرار و خاطر نشان کردند که آنها به توافقی کلی نزدیک شده‌اند که می‌تواند در دیدار بعدی آمریکا و ایران که به احتمال زیاد در خاورمیانه خواهد بود، قطعی شود.

اظهارات ترامپ پس از آن مطرح شد که «اسماعیل بقائی» سخنگوی وزارت امور خارجه ایران روز دوشنبه در مصاحبه با سی‌ان‌ان با ابراز تمایل به مصالحه گفت که «راه‌های بسیار زیادی» برای دستیابی به توافق در مورد برنامه هسته‌ای ایران وجود دارد.

غنی‌سازی، محور اصلی مذاکرات 

با این حال، این موضوع که آیا به ایران اجازه غنی‌سازی اورانیوم داده می‌شود یا خیر، همچنان نقطه اختلاف اصلی است. خود ترامپ نیز اذعان کرد که «ایران هنوز (باید) با مراحل نهایی یک سند موافقت کند.»

پنجمین دور مذاکرات تهران و واشنگتن روز جمعه با میانجی‌گری عمان در رم، پایتخت ایتالیا برگزار شد و مساله غنی‌سازی اصلی‌ترین موضوعی بود که به آن پرداخته شد.

یک مقام دولت ترامپ پس از مذاکرات در رم گفت: همه احساس خوبی دارند. ما اکنون درک بسیار بهتری از مواضع همه داریم.

این در جالی است که رسانه صهیونیستی «اسرائیل هیوم» در گزارشی نوشته است مقام آمریکایی با اشاره به آخرین دور مذاکرات (دور پنجم) گفت که ایالات متحده در این گفت‌و‌گو‌ها از خواسته خود مبنی بر توقف کامل غنی‌سازی اورانیوم توسط ایران کوتاه نیامده است.

به گزارش اسرائیل هیوم، این منبع دیپلماتیک افزود که در مذاکرات رم این موضوع به عنوان یک اختلاف اساسی مشخص شده، اما همزمان مسائل دیگر نیز مورد بحث قرار گرفته است. به ادعای روزنامه صهیونیستی، در گفت‌و‌گو‌های اخیر امکان دستیابی به یک توافق مقدماتی مطرح شده و طرف ایرانی گام‌هایی را خواهد برداشت که نشان‌دهنده تمایل تهران به «چشم‌پوشی کامل از تسلیحات هسته‌ای» باشد. این در حالی است که مقامات ایرانی بار‌ها تأکید کرده‌اند که به دنبال سلاح اتمی نیستند و برنامه هسته‌ای کشور ماهیتی کاملاً صلح‌آمیز دارد.

مقام آمریکایی در ادامه افزود که واشنگتن در حال بررسی «امکان تعلیق برخی از تحریم‌ها علیه ایران» در چارچوب توافق موقت است. دور پنجم مذاکرات غیرمستقیم هسته‌ای روز جمعه در شرایطی برگزار شد که واشنگتن در پس از دور قبلی خواستار برچیده شدن کامل برنامه غنی‌سازی ایران شده است. این در حالی است که مقامات ایرانی قاطعانه تأکید کرده‌اند تهران فارغ از نتیجه مذاکرات به غنی‌سازی ادامه می‌دهد و در این باره مذاکره نخواهد کرد.

عباس عراقچی وزیر خارجه ایران نیز پس از پایان مذاکرات دور پنجم گفت: دور پنجم مذاکرات یکی از حرفه‌ای‌ترین ادوار مذاکراتی بود. مواضع ما کاملا روشن است و بر آنها ایستادگی داریم. الان طرف آمریکایی درک بهتری از مواضع ما دارد. وزیر خارجۀ عمان ایده‌هایی داشت و قرار شد کار کارشناسی بیشتری در پایتخت‌ها روی آنها صورت بگیرد. این راهکار‌ها می‌تواند احتمالا راهگشا باشد.

وزیر خارجه افزود: قرار است دو طرف دیدگاه‌های خود را نسبت به این پیشنهادات و راهکار‌ها ارائه دهند و سپس دور بعدی مذاکرات تنظیم و اجرا شود. امیدوارم که در دور بعدی، اگر این راهکار‌ها در پایتخت‌ها مورد توجه قرار گیرند، بتوانیم وارد جزئیات بیشتری شویم.

عراقچی در ادامه گفت: مذاکرات به‌مراتب پیچیده‌تر از آن هستند که بتوان در دو یا سه جلسه به نتیجه نهایی رسید. اما همین که اکنون گفت‌و‌گو‌ها در مسیر معقولی قرار گرفته‌اند، خود نشانه‌ای از پیشرفت است.

به اعتقاد عراقچی با توجه به برداشت روشن‌تری که اکنون از مواضع جمهوری اسلامی ایران در طرف مقابل وجود دارد، امیدواریم در یکی دو جلسه آینده بتوان به راهکار‌هایی دست یافت که زمینه‌ساز پیشرفت مذاکرات باشد. هرچند هنوز به مرحله توافق نهایی نرسیده‌ایم، اما فضای حاکم بر مذاکرات امروز، به‌ویژه با توجه به پیشنهاد‌هایی که از سوی عمان برای رفع موانع ارائه شد، احتمال دستیابی به پیشرفت را تقویت کرده است.

مقامات جمهوری اسلامی ایران بار‌ها تاکید کرده‌اند که غنی‌سازی صفر را در توافق جدید هسته‌ای نخواهند پذیرفت، زیرا ایران طبق معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی) که از امضاکنندگان آن است، حق دارد از غنی‌سازی بهره‌مند باشد.

رئیس‌جمهور آمریکا ظاهراً در صحبت‌های روز چهارشنبه خود اشاره کرد که مذاکرات فعلی شامل بحث‌هایی در مورد افزایش بازرسی‌ها در داخل ایران و توقف دست‌کم بخشی از برنامه هسته‌ای ایران بوده است.

مقامات دولت ترامپ، از جمله «استیو ویتکاف» که سرپرستی مذاکرات با ایران را بر عهده دارد، به‌طور علنی گفته‌اند که خط قرمز ایالات متحده هرگونه غنی‌سازی توسط ایران است، اما اظهارات ترامپ در روز چهارشنبه نشان داد که او ممکن است با اجازه غنی‌سازی محدود با بازرسان به عنوان راه‌حلی برای این بن‌بست موافق باشد.

بنابر گزارش سی‌ان‌ان، پیش از این، مقامات آمریکایی همچنین ایده واردات اورانیوم غنی‌شده توسط ایران به جای انجام این کار در داخل کشور را مطرح کرده‌اند، ایده‌ای که ایران بار‌ها آن را رد کرده است.

آمریکا می‌تواند در برنامه هسته‌ای ایران سرمایه‌گذاری کند

یکی از منابع به «سی ان ان» توضیح داد که بحث فعلی شامل سرمایه‌گذاری احتمالی آمریکا در برنامه انرژی هسته‌ای ایران و ایجاد یک کنسرسیوم که انتظار می‌رود شامل کشور‌های خاورمیانه و آژانس بین‌المللی انرژی باشد، است که اورانیوم غنی‌شده را برای راکتور‌های ایران تولید خواهد کرد.

ایران گفته است، موضوع کنسرسیوم، نمی‌تواند جایگزین غنی‌سازی در ایران باشد و تهران بر حق خود بر حفظ غنی‌سازی در ایران تاکید دارد.

اما یک مقام کاخ سفید گفت که هیچ توافقی در مورد برنامه هسته‌ای غیرنظامی ایران حاصل نشده است.

همچنین برنامه موشک‌های بالستیک ایران، به‌رغم اصرار اولیه برخی از مقامات دولتی آمریکا برای گنجاندن آن در گفت‌وگوها، بخشی از بحث فعلی نیست. با توجه به پیشرفت مذاکرات در این مرحله، منابع انتظار گسترش موضوعات مورد بحث را نداشتند. ویتکاف نیز در اوایل ماه مه اظهار داشت که موضوعاتی غیر از هسته‌ای، مسائل «فرعی» هستند.

او در آن زمان به وب‌سایت بریتبارت گفت: ما نمی‌خواهیم بحث هسته‌ای را مغشوش کنیم، زیرا این برای ما مساله حیاتی است.

به گزارش سی‌ان‌ان، پس از مذاکرات رم، دو طرف آخرین پیشنهادات را برای مشورت به سران کشور‌های خود ارائه کردند و قصد دارند به زودی دوباره، به احتمال زیاد در خاورمیانه دیدار کنند.

مقامات کاخ سفید و منابع آگاه از مذاکرات جاری گفتند که هدف، دستیابی به یک توافق کلی در جلسه بعدی بین دو طرف است که نشانگر‌های خاصی را برای اجرا مشخص می‌کند، اما علاوه‌براین، منجر به بحث‌های بعدی در مورد جزئیات فنی می‌شود.

موانع موجود در مسیر مذاکرات

شبکه آمریکایی افزود: با این حال، اگرچه ترامپ از انتظار «خبر‌های خوب» در آینده نزدیک سخن می‌گوید، پیشرفت در مذاکرات گاهی اوقات با موانعی همراه بوده است.

در دور چهارم مذاکرات، ایالات متحده پیشنهادی را با ایران در میان گذاشت که برخی از الزامات کلیدی مورد نظر دولت ترامپ در یک توافق را تشریح می‌کرد، اما یک منبع آگاه گفت که در یک مقطع، ایده‌ای که مورد بحث بود و به نظر می‌رسید مذاکره‌کنندگان هر دو طرف از آن حمایت می‌کنند، توسط خود ترامپ رد شد؛ و در حالی که ترامپ اطمینان می‌دهد که توافق در دسترس است، روز چهارشنبه همچنین ادعا کرد که «وضعیت هر لحظه می‌تواند تغییر کند، می‌تواند با یک تماس تلفنی تغییر کند».

گزارش «سی ان ان» در حالی است که عباس عراقچی وزیر خارجه ایران روز پنجشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: رسانه‌ها همچنان در حال گمانه‌زنی درباره توافقی قریب‌الوقوع میان ایران و آمریکا هستند. مطمئن نیستم که واقعاً در چنین نقطه‌ای قرار داشته باشیم.

وزیر خارجه ایران با تاکید بر این نکته که «جمهوری اسلامی ایران با صداقت به‌دنبال راه‌حل دیپلماتیکی است که منافع همه طرف‌ها را تأمین کند»، نوشت:، اما این مستلزم توافقی است که همه تحریم‌ها را لغو و حقوق هسته‌ای ایران، از جمله غنی‌سازی، را محقق کند.

او بیان کرد که «مسیر توافق از میز مذاکره می‌گذرد، نه از طریق رسانه‌ها».

عراقچی در پایان نوشت: و، اما درباره آخرین خبر جعلی علیه دیپلماسی ایران و آمریکا: استفاده ابزاری از نام ایران برای حمله به منتقدان داخلی در آمریکا، حتی برای اسرائیل نیز اقدامی بی‌ارزش است.

وزیر خارجه ایران در پیام خود بخشی از اظهارات «تولسی گابارد» مدیر اطلاعات ملی آمریکا در یک نشست استماع در کنگره را آورده که می‌گوید «جامعه اطلاعاتی آمریکا برآورد کرده که ایران در حال ساخت سلاح هسته‌ای نیست».