در اولین گفتگوی ایران و اروپا بعد از جنگ چه گذشت؟/ احتمال تمدید ضرب‌الاجل فعال‌سازی «مکانیسم ماشه»

در اولین گفتگوی ایران و اروپا از تهران خواسته شد گفت‌و‌گو‌های هسته‌ای با آمریکا و کشور‌های اروپایی را از سر بگیرد و همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را نیز دوباره آغاز کند.

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، «لارنس نورمن» خبرنگار وال استریت ژورنال روز جمعه در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «به گفته منابع، در تماس شب گذشته میان وزرای خارجه سه کشور اروپایی و کایا کالاس (مسئول روابط خارجی اتحادیه اروپا) با سید عباس عراقچی (وزیر خارجه ایران)، موضوع تمدید ضرب‌الاجل فعال‌سازی مکانیسم ماشه ذیل برنامه هسته‌ای مطرح شد.»

به نوشته وی: «در این پیشنهاد از ایران خواسته شد گفت‌و‌گو‌های هسته‌ای با آمریکا و کشور‌های اروپایی را از سر بگیرد و همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را نیز دوباره آغاز کند. پیشنهاداتی هم در رابطه با محدودسازی ذخایر اورانیوم غنی‌شده مطرح شد، هرچند جزئیات خاصی ارائه نشده است. منابع می‌گویند باید بر روی شرایط دقیق کار شود.»

وی ادامه داد: «پیشنهاد مطرح شده، تمدید یک‌باره ضرب‌الاجل فعال‌سازی مکانیسم ماشه است. ضرب‌الاجل فعلی تا ماه اکتبر ادامه دارد، اما در صورت موافقت ایران - و متحدانش در شورای امنیت یعنی روسیه و چین - احتمال تمدید بیشتر آن وجود خواهد داشت.»

سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه در روایتی از کنفرانس ویدئویی مشترک با اروپایی‌ها در شبکه ایکس نوشت: اگر اتحادیه اروپا و سه کشور اروپایی می‌خواهند نقشی ایفا کنند، باید مسئولانه رفتار کنند.

متن پیام به این شرح است: «دیشب یک کنفرانس ویدئویی مشترک با وزرای خارجه سه کشور اروپایی (E۳) و مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا داشتم و در آن نکات زیر را به‌روشنی بیان کردم:

این ایالات متحده بود که از توافقی که طی دو سال و با هماهنگی اتحادیه اروپا در سال ۲۰۱۵ حاصل شده بود، خارج شد — نه ایران؛ و این آمریکا بود که در ژوئن امسال میز مذاکره را ترک کرد و به‌جای آن گزینه نظامی را برگزید — نه ایران.

هر دور جدیدی از مذاکرات فقط زمانی ممکن خواهد بود که طرف مقابل برای یک توافق هسته‌ای عادلانه، متوازن و مبتنی بر منافع متقابل آمادگی داشته باشد.

اگر اتحادیه اروپا و سه کشور اروپایی می‌خواهند نقشی ایفا کنند، باید مسئولانه رفتار کنند و از سیاست فرسوده تهدید و فشار، از جمله تهدید به اجرای سازوکار «اسنپ بک» که فاقد هرگونه مبنای اخلاقی و حقوقی برای آن هستند، دست بردارند.»

شروع دور جدید مذاکرات ایران و اروپا

همزمان آکسیوس نیز گزارش داد که دیپلمات‌های ارشد تروئیکای اروپایی و ایران هفته آینده برای یک توافق هسته‌ای احتمالی در وین یا ژنو با یکدیگر دیدار می‌کنند.

مکان‌های احتمالی این نشست وین یا ژنو مطرح شده است. طبق این گزارش، از ایران قرار است کاظم غریب آبادی و مجید تخت روانچی به عنوان نمایندگان تهران به این گفت‌و‌گو‌ها اعزام شوند.

این ادعا‌ها در حالی است که تهران از ابتدا به روند دیپلماسی و مذاکره پایبند بوده است. عباس عراقچی روز جمعه بعد از رایزنی تلفنی با دیپلمات‌های ارشد اروپایی تاکید کرد هر دور جدیدی از مذاکرات تنها زمانی ممکن خواهد بود که طرف مقابل برای یک توافق هسته‌ای عادلانه، متوازن و مبتنی بر منافع متقابل آمادگی داشته باشد.

هم‌راستا با فشار‌های آمریکا، سه کشور اروپایی بریتانیا، فرانسه و آلمان همراه با مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به دنبال آن هستند که تا پایان ماه اوت (دهم شهریورماه) یعنی کمتر از دو ماه دیگر، تهران را متقاعد کنند که به یک توافق قوی و پایدار در خصوص برنامه هسته‌ای اش دست پیدا کند؛ موضوعی که در تماس تلفنی مشترک سه پایتخت اروپایی با سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، مطرح شده است. این در حالی است که تهران از ابتدا به روند دیپلماسی و مذاکره پایبند بوده است.

این در حالی است که کمیسیون اروپا روز جمعه ۲۷ تیرماه با صدور بیانیه‌ای بی اشاره به ماهیت صلح آمیز برنامه هسته‌ای ایران، همسو با متجاوزان آمریکایی و صهیونیستی مدعی شد: ایران نباید اجازه در اختیار داشتن سلاح هسته‌ای داشته باشد!

ترامپ: قابلیت هسته‌ای ایران را کاملاً نابود کردیم!

از طرف دیگر، دونالد ترامپ که در ضیافت شام با سناتور‌های جمهوری‌خواهان سخن می‌گفت، بار دیگر ادعا‌های خود را درباره وارد شدن آسیب به توانایی‌های هسته‌ای ایران تکرار کرد و مدعی شد که ما قابلیت هسته‌ای آنها را کاملاً نابود کردیم.

ارزیابی جدید آمریکا از میزان خسارت به تاسیسات هسته‌ای ایران

این در حالی است که در ارزیابی جدید آمریکا از حمله اخیر این کشور به تاسیسات هسته‌ای ایران، میزان خسارت «شدید»، به تنها یک مورد از سه تاسیسات مورد تجاوز، محدود شده است.

ان‌بی‌سی به نقل از پنج مقام کنونی و اسبق آمریکایی آگاه به این ارزیابی مدعی شد که تنها یکی از سه سایت غنی‌سازی اورانیوم در ایران در حملات ماه گذشته آمریکا بیشترین خسارت را متحمل شده و در نتیجه فعالیت در آن را به طور چشمگیری به عقب انداخته است.

به ادعای این شبکه، «اما دو سایت دیگر به آن شکل خسارت جدی ندیده‌اند و ممکن است که به اندازه‌ای متحمل خسارت شده باشند که غنی‌سازی هسته‌ای را بتوان ظرف چند ماه آینده در آنها از سر گرفت؛ البته در صورتی که ایران خواستار چنین کاری باشد.»

ان‌بی‌سی به نقل از چهار تن از منابع مذکور نوشت که این ارزیابی که بخشی از تلاش‌های جاری آمریکا برای تعیین وضعیت برنامه هسته‌ای ایران پس از حمله به تاسیسات مذکور است، طی روز‌های اخیر به اطلاع تعدادی از قانونگذاران آمریکایی، مقامات وزارت دفاع و همچنین متحدان واشنگتن رسیده است.

به ادعای این رسانه به نقل از یک مقام کنونی و دو مقام اسبق آمریکایی، ستاد فرماندهی نیرو‌های تروریستی آمریکا در منطقه (سنتکام) نقشه‌ای به مراتب جامع‌تر برای حمله به ایران تدوین کرده بود که شامل سه سایت دیگر بود و این عملیات به جای یک شب، چندین هفته طول می‌کشید

طرح این عملیات در اختیار دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا نیز قرار گرفت، اما او آن را رد کرد، زیرا به نوشته ان‌بی‌سی، چنین اقدامی با «ماهیت سیاست خارجی وی مبنی بر خارج کردن آمریکا از جنگ‌های خارجی، عدم مداخله بیشتر در آنها و همچنین احتمال تلفات بالای هر دو طرف» منافات داشته است.

یکی از منابع مطلع از این نقشه مدعی شد که «ما تمایل داشتیم که تا پایان نقشه پیش برویم، اما رئیس جمهور نمی‌خواست.» ترامپ پس از حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران، در نطقی آن را یک «موفقیت نظامی چشمگیر» توصیف کرد و مدعی شد که تاسیسات غنی‌سازی اصلی ایران «کاملا نابود شده‌اند»!

به ادعای ان‌بی‌سی، ارزیابی اخیر تصویری کلی از میزان خسارت ناشی از حملات آمریکا علیه تاسیسات هسته‌ای ایران است که همزمان با فرآیند جاری جمع‌آوری اطلاعات دراین‌باره منتشر شده که به گفته مقامات واشنگتن، احتمالا چند ماه دیگر طول خواهد کشید. به گفته دو مقام کنونی آمریکایی، انتظار می‌رود که ارزیابی‌ها درباره وضعیت برنامه هسته‌ای ایران پس از حملات آمریکا در طول زمان تغییر کند و همزمان با پیشرفت فرآیند، یافته‌های جدید بر وارد شدن خسارتی بیشتر نسبت به ارزیابی‌های قبلی دلالت دارد.

آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید با اشاره به ارزیابی جدید، در بیانیه‌ای به ان‌بی‌سی نیوز گفت که «همانطور که رئیس جمهور گفته است و کارشناسان تایید کرده‌اند، عملیات آمریکا به طور کامل توانمندی‌های هسته‌ای ایران را نابود کرده است.»

در این راستا جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی رئیس جمهور سابق آمریکا می‌گوید که نیازی نبود دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهور کنونی این کشور رویکرد حمله نظامی به ایران را در پیش بگیرد.

سالیوان گفت: نیازی نبود که دولت ترامپ رویکرد حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران را در پیش بگیرد.

وی ادامه داد: یک ایران ضعیف و آسیب‌پذیر آماده توافقی خیلی خوب بود که برنامه (هسته‌ای) آنها را دهه‌ها مهار می‌کرد نه اینکه آن را تنها برای چند سال عقب بیندازد.

مشاور سابق امنیت ملی کاخ سفید با اشاره به اینکه واشنگتن همچنان به مذاکره با جمهوری اسلامی ایران نیازمند است، تاکید کرد: به‌نظر من، این همان چیزی است که ترامپ هم به دنبالش خواهد رفت، چون به باور من تنها راه پایان دائمی تهدید هسته‌ای ایران دیپلماسی است.

سالیوان پیش‌تر در گفت‌و‌گو با سی‌ان‌ان درباره نخستین واکنشش به تصمیم ترامپ برای استفاده از قدرت نظامی علیه ایران، گفته بود که «واکنش اصلی من همان پرسشی است که اغلب در حوزه سیاست خارجی مطرح می‌شود؛ بعدش چه می‌شود؟ بعد از آنکه خلبانان آمریکایی با مهارت و کارآمدی این عملیات را انجام دادند، ما همچنان به یک توافق نیاز داریم، زیرا آنطور که پیداست، ایران هنوز ذخایر اورانیوم غنی‌شده و ظرفیت سانتریفیوژی دارد حتی اگر سانتریفیوژ‌های نصب‌شده از بین رفته با تخریب شده باشند که البته هیچ‌کس خبر ندارد. آنها هنوز هم توانایی بازسازی برنامه خود را دارند.»

وی همچنین اضافه کرد که «علاوه بر این، ایران هم‌اکنون اجازه حضور بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را در هیچکدام از این سایت‌ها نمی‌دهد. در نتیجه، راستی‌آزمایی که قبلا یا ذیل یک توافق هسته‌ای داشتیم را دیگر نداریم.»