گمانه زنی در مورد نتیجه دور سوم مذاکرات ایران و آمریکا؛ «توافق کلی» و بدون جزئیات حاصل می‌شود؟

اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت خارجه ایران روز دوشنبه چهارم اسفندماه ۱۴۰۴ در نشست خبری هفتگی خود با خبرنگاران درباره احتمال توافق موقت گفت: گمانه‌زنی درباره نحوه و محتوای مذاکرات زیاد است، اما هیچ کدام از اینها را ما تایید نمی‌کنیم و جزییات مذاکرات از جمله درباره توافق موقت هیچ مبنایی ندارد.

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، دور سوم مذاکرات ایران و آمریکا روز پنجشنبه هفتم اسفندماه در ژنو سوئیس برگزار خواهد شد و برخی ناظران احتمال رسیدن به توافقی موقت را پیش بینی می‌کنند.

سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در گفت‌و‌گو با شبکه سی‌بی‌اس، در پاسخ به پرسش مجری مبنی بر اینکه آیا برای پیش‌نویس پیشنهادی که قرار است ظرف دو تا سه روز ارائه شود، تأیید رهبر معظم انقلاب اخذ شده است و این پیشنهاد چه زمانی به استیو ویتکاف ارائه خواهد شد، اظهار کرد: ما هنوز در حال کار روی آن هستیم و تلاش می‌کنیم آن را به‌گونه‌ای تنظیم کنیم که شامل عناصری باشد که بتواند نگرانی‌ها و منافع هر دو طرف را در نظر بگیرد.

عراقچی افزود: روی این عناصر کار می‌کنیم و معتقدم وقتی احتمالاً این پنجشنبه دوباره در ژنو دیدار کنیم، بتوانیم روی آن عناصر کار کرده، متن خوبی آماده کنیم و به یک توافق سریع برسیم. این برداشت من است. آن را کاملاً ممکن می‌دانم.

عراقچی در پاسخ به پرسش مجری مبنی بر اینکه دیدار با استیو ویتکاف برای پنجشنبه در ژنو تأیید شده، اما هنوز تأیید نهایی از سوی رهبری برای این پیشنهاد صورت نگرفته است، گفت: این دو موضوع جداگانه هستند. ما البته به مذاکرات خود ادامه می‌دهیم. هم‌زمان روی عناصر یک توافق و پیش‌نویس متن نیز کار می‌کنیم؛ بنابراین امیدوارم وقتی به آنجا برسیم، آماده گفت‌و‌گو و مذاکره بر اساس آن پیش‌نویس‌ها باشیم.

وی افزود: معتقدم توافقی بهتر از برجام یا توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ امکان‌پذیر است و می‌تواند عناصری داشته باشد که بسیار بهتر از توافق قبلی باشد.

آکسیوس به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی نوشته است که دولت ترامپ و ایران ممکن است همچنین درباره امکان دستیابی به یک توافق موقت پیش از توافق کامل هسته‌ای بحث کنند.

این در حالی است که اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت خارجه ایران روز دوشنبه چهارم اسفندماه ۱۴۰۴ در نشست خبری هفتگی خود با خبرنگاران درباره احتمال توافق موقت گفت: گمانه‌زنی درباره نحوه و محتوای مذاکرات زیاد است، اما هیچ کدام از اینها را ما تایید نمی‌کنیم و جزییات مذاکرات از جمله درباره توافق موقت هیچ مبنایی ندارد. تدوین هر متن مذاکراتی یک کار مشترک است. دیدگاه ما درباره خاتمه تحریم‌های آمریکا و مباحث هسته‌ای روشن است و از دیدگاه طرف آمریکایی هم مطلع هستیم.

در آخرین دور مذاکرات در ژنو که سه‌شنبه گذشته برگزار شد، ویتکوف و کوشنر از وزیر خارجه ایران، عباس عراقچی، خواستند تا طی چند روز یک پیشنهاد مکتوب و دقیق از سوی ایران ارائه شود.
 
به نوشته آکسیوس، ویتکاف و کوشنر به عراقچی گفته‌اند که موضع ترامپ «غنی‌سازی صفر» اورانیوم در خاک ایران است، اما در عین حال اعلام کردند که آمریکا حاضر است پیشنهادی از ایران که شامل «مقدار نمادین غنی‌سازی» باشد را بررسی کند، به شرطی که ایران بتواند ثابت کند این طرح هر مسیر رسیدن به سلاح هسته‌ای را مسدود می‌کند.

این در حالی است که  عراقچی در مصاحبه با شبکه MSNBC و در پاسخ به مجری این شبکه که پرسید بدیهی است که گزارش‌هایی از هیئت آمریکایی و همچنین از هیئت ایران در برخی از مصاحبه‌های شما نیز نشان می‌دهد که شما در برخی موضوعات در مسیر مثبتی پیش رفته‌اید، اما یک موضوع همچنان محل اختلاف است. ایالات متحده خواهان تعلیق دائمی برنامه غنی‌سازی شماست. می‌دانم که ایران تعلیق چندساله پیشنهاد کرده بود. اما آمریکا خواهان توقف دائمی غنی‌سازی از سوی ایران است. آیا ممکن است ایران هرگز به چنین موضعی برسد، یعنی پذیرش آن موضع حداکثریِ تعلیق دائمی برنامه‌های غنی‌سازی خود؟ اظهار کرد: فکر می‌کنم این گمانه‌زنی‌هایی که مطرح کردید درست نیست. ما اکنون با یکدیگر در حال کار هستیم. ما هیچ تعلیقی پیشنهاد نکرده‌ایم، طرف آمریکایی هم درخواست غنی‌سازی صفر مطرح نکرده است.

در خصوص گمانه زنی‌ها در خصوص مذاکرات روز پنجشنبه هفتم اسفند در ژنو سوئیس، روزنامه نیویورک تایمز نیز در گزارشی مدعی است: در پشت صحنه، پیشنهادی جدید از سوی هر دو طرف در حال بررسی است که می‌تواند راهی برای خروج از بحران نظامی ایجاد کند: برنامه غنی‌سازی هسته‌ای بسیار محدود که ایران صرفاً برای اهداف پژوهش‌ها و درمان‌های پزشکی انجام دهد.

به نوشته این روزنامه هنوز مشخص نیست که آیا هر یک از طرف‌ها با آن موافقت خواهد کرد یا خیر.

دنیس سیترونوویچ عضو اندیشکده آمریکایی شورای آتلانتیک نیز درمورد برگزاری دور سوم مذاکرات عراقچی و ویتکاف در روز پنج‌شنبه نوشت: با فرض اینکه چنین دیداری واقعاً برگزار شود، پرهیز از استفاده از دو کلمه «دیدار سرنوشت‌ساز» دشوار خواهد بود.

در ادامه این مطلب آمده است: «با پایان یافتن استقرار گسترده‌تر نیرو‌های آمریکایی در منطقه، و در بحبوحه فشاری که ترامپ برای دستیابی به توافق یا در مقابل، رویارویی اعمال می‌کند، آنچه روز پنج‌شنبه در ژنو رخ خواهد داد ممکن است میان توافق و تشدید تنش، یکی را نهایی کند.

به نظر می‌رسد ایرانی‌ها با پیشنهادی در حوزه هسته‌ای می‌آیند که ظاهراً منعکس‌کننده خطوط قرمز نظام در تهران است: آمادگی برای محدودیت‌های مشخص صرفاً در حوزه هسته‌ای در کنار ارائه شیرینی‌هایی به ترامپ در سطح اقتصادی. سوال این است که آیا این پیشنهاد برای کاخ سفید کافی خواهد بود؟

اگر ترامپ از این پیشنهاد ناامید شود، و با توجه به تمرکز نیرو‌های آمریکایی در منطقه، ممکن است راه بازگشتی از یک نبرد دیگر وجود نداشته باشد. اما حتی در آن صورت نیز باید پاسخی روشن به این سوال اساسی داد: هدف از آن نبرد چیست؟ آیا اقدامی برای بهبود مواضع چانه‌زنی، به تأخیر انداختن برنامه هسته‌ای یا موشکی است، یا تغییر بنیادین واقعیت راهبردی از طریق مقابله با حکومت؟

هر چه به روز پنج‌شنبه نزدیک‌تر می‌شویم، به نظر می‌رسد دو طرف درک می‌کنند که به لحظه حقیقت نزدیک می‌شوند — لحظه‌ای که تعیین خواهد کرد منطقه به سمت یک توافق جدید حرکت خواهد کرد یا به دور دیگری از تنش سقوط خواهد کرد که پایانش نامشخص است.

در ظاهر، شکاف مواضع و انتظارات، آن‌گونه که استیو ویتکاف در مصاحبه دیشب به خوبی توصیف کرد، دستیابی به توافق را بسیار دشوار می‌کند. حداقل انتظار دولت آمریکا به حداکثر چیزی که ایران آماده ارائه آن است، نزدیک نمی‌شود. وقتی نقطه شروع اینقدر دور باشد، فضای مصالحه به طور قابل توجهی کاهش می‌یابد.

با این حال، ممکن است هنوز یک پنجره فرصت وجود داشته باشد. اگر دولت مذاکرات را صرفاً بر موضوع هسته‌ای متمرکز کند — و از گسترش آن به مسائل موشکی و نفوذ منطقه‌ای خودداری ورزد، ممکن است مبنای واقعی‌تری برای گفت‌و‌گو ایجاد شود.

تلاش برای حل همه چیز در یک چارچوب واحد می‌تواند شکست را تضمین کند؛ تمرکز محدودتر ممکن است در عوض شانس پیشرفت را افزایش دهد.

سوال این است که آیا در واشنگتن آمادگی کاهش انتظارات برای دستیابی به توافق ابتدا در زمینه هسته‌ای وجود دارد، یا اینکه بر خواسته‌های گسترده‌تر پافشاری خواهند کرد، حتی به بهای عدم توافق و ادامه تشدید تنش.»

در خصوص نتیجه مذاکرات ایران و آمریکا، پروفسور «پل پیلار» عضو پیشین شورای اطلاعات ملی آمریکا به خبرنگار تابناک می‌گوید: رسیدن به یک چارچوب برای توافق ممکن است، هرچند هنوز فاصله قابل توجهی میان دو طرف وجود دارد که باید در موضوعاتی مانند غنی‌سازی اورانیوم، موشک‌های بالستیک و روابط ایران با گروه‌های غیردولتی در منطقه برطرف شود.

پیلار در خصوص احتمال توافق میان دو طرف نیز گفت: فکر می‌کنم احتمال رسیدن به نوعی تفاهم یا توافق، اندکی بیش از پنجاه درصد است، هرچند نه در کوتاه‌مدت. ترامپ در موضوعات مختلف و در تعامل با کشور‌های گوناگون سابقه این را دارد که حتی زمانی که نتیجه مذاکرات صرفاً یک تفاهم مبهم و بدون تعهدات محکم بوده، آن را به‌عنوان یک مذاکره موفق معرفی کند.

وی افزود: به نظر من، چیزی هم‌سطح از نظر جزئیات و میزان تعهد مانند برجام نخواهیم دید. در عوض، ممکن است توافقی شبیه به برخی «توافق‌های» تجاری دوران ترامپ شکل بگیرد که دارای مفاد کلی و مبهم است و هر طرف آن را به‌گونه‌ای متفاوت تفسیر می‌کند. چنین ابهامی شاید برای ایجاد این تصور که برخی از شکاف‌های اساسی باقی‌مانده پر شده‌اند، کافی باشد.

به گزارش تابناک، به نظر می‌رسد در صورت نتیجه بخش بودن مذاکرات روز پنجشنبه میان ایران و آمریکا در ژنو، شاهد توافق بر سر یک چارچوب کلی باشیم و جزئیات این توافق در مراحل بعدی توسط کارشناسان مورد بررسی قرار گیرد.