معادله چندمجهولی حضور تیم ملی در جام جهانی؛ مواجهه «عقل سلیم» با قوانین فیفا

در حال حاضر نه تنها همان برنامه‌های نصف‌ونیمه فدراسیون برای انجام بازی‌های دوستانه و تدارک تیم ملی منتفی شده، بلکه حالا مسئله حضور یا عدم حضور در جام جهانی است.

به گزارش سرویس ورزشی تابناک، تیم ملی فوتبال ایران تحت هدایت امیر قلعه‌نویی در اوایل سال جاری موفق شد جواز حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ کانادا، مکزیک و ایالات متحده آمریکا را کسب کند. در واقع شاگردان قلعه‌نویی جزو آن دسته از مسافران مهیج‌ترین تورنمنت فوتبال دنیا محسوب می‌شوند که خیلی زود بلیت خود را رزرو کردند؛ حتی پیش از اتمام مسابقات انتخابی در قاره آسیا. اما هرچه به روزهای پایانی سال و البته به زمان آغاز جام جهانی نزدیک‌تر شدیم، تیم ملی از این تورنمنت دورتر شد و حالا کار به جایی رسیده که رئیس فدراسیون می‌گوید: «هیچ عقل سلیمی قبول نخواهد کرد که تیم ملی فوتبال ایران به آمریکا اعزام شود».

حقیقت آن است که از ابتدای سال ۱۴۰۴ و زمانی که تیم ملی سرخوش از هفتمین صعود به جام جهانی بود تا روزهای پایانی سال، اتفاقاتی بزرگ و مهم در همین چند ماه افتاده که اوضاع را برای مسئولان ورزش به خصوص فوتبال، سخت و پیچیده کرده است. در حال حاضر نه تنها همان برنامه‌های نصف‌ونیمه فدراسیون برای انجام بازی‌های دوستانه و تدارک تیم ملی منتفی شده، بلکه حالا مسئله حضور یا عدم حضور در جام جهانی است.

فرمان اجرایی دونالد ترامپ مبنی بر ممنوعیت سفر اتباع چند کشور از جمله ایران به ایالات متحده آمریکا، جنگ ۱۲ روزه در خردادماه، ندادن ویزا به تمام اعضای هیئت ۹ نفره ایران برای حضور در مراسم قرعه‌کشی جام جهانی، به تبع آن افزایش احتمال عدم صدور ویزای بازیکنانی که خدمت سربازی خود را در تیم‌ها یا مجموعه‌های منتسب به سپاه گذرانده‌اند، جنگ تحمیلی فعلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، پناهنده شدن چند بازیکن تیم ملی فوتبال زنان در استرالیا و اظهارات مداخله‌جویانه ترامپ؛ اینها مجموعه‌ای از اتفاقات مهم و اثرگذار است که باعث شده تیم ملی گرفتار سردرگمی و بلاتکلیفی عجیبی شود.

جام جهانی ۲۰۲۶ حدود سه ماه دیگر به میزبانی کانادا، مکزیک و ایالات متحده آمریکا برگزار می‌شود و براساس قرعه‌کشی، تیم ملی باید در شهرهای لس‌آنجلس و سیاتل به مصاف حریفان خود در گروه G یعنی بلژیک، مصر و نیوزیلند برود. در این شرایط رئیس فدراسیون فوتبال، اظهارنظرهایی قابل اعتنا و البته شفاف داشته‌ است؛ مواضعی که نشان از احتمال زیاد انصراف از جام جهانی دارد. مهدی تاج در روزهای ابتدایی تجاوز آمریکا و اسرائیل به خاک ایران، با حضور در یکی از برنامه‌های تلویزیونی، گفت: «آنچه مسلم است اینکه با این حمله، دور از انتظار است که به جام جهانی امیدوارانه نگاه کنیم.»

اتفاقات اخیر پیرامون تیم ملی فوتبال زنان در کشور استرالیا و اعلام پناهندگی تعدادی از اعضای تیم، سبب شد مهدی تاج در مصاحبه‌ای وضعیت را به شکل واضح‌تری تشریح کند: «تیم ملی بانوان ما هم سرود خواند و هم سلام نظامی داد، بعد از بازی پلیس استرالیا متأسفانه آمده و دخالت کرده و چند بازیکن را از هتل خارج کرده است. رئيس جمهور آمریکا برای تیم ملی بانوان دو توئیت زد که استقبال می‌کنیم و پناهنده شوند. این کشور دختران ما را در میناب شهید می‌کند و بعد در این ماجرا دختران ما را به گروگان می‌گیرد. در گیت خروجی جلوی تیم ملی بانوان را گرفته‌اند و به همه گفته‌اند که بیایید پناهنده شوید. کارهای بین‌المللی آن را انجام می‌دهیم.» رئیس فدراسیون فوتبال ادامه داد: «رئیس جمهور آمریکا پیگیر بود که تعداد پناهندگان تیم ملی بانوان را افزایش دهد. قافیه را در میدان جنگ باخته‌اند و قدرت نظامی آنها عقب زده شده است. چگونه می‌شود به جام جهانی آمریکا خوش‌بین بود؟ دورنمای جام جهانی هم اگر اینگونه باشد، کدام عقل سلیمی تیم ملی خود را به چنین مکانی می‌فرستد. فکر می‌کنم برای تیم ملی بزرگسالان هم سناریوهای مشابهی وجود دارد.»

از سویی ماجرا به همین سادگی هم نیست و ابعاد دیگری هم دارد؛ از جمله قوانین فیفا. طبق اساسنامه فیفا، انجمن‌های عضو مجاز به انصراف از مسابقات نیستند. فیفا در قوانین مسابقات خود، تمهیداتی اندیشیده و در این مقررات آمده که انصراف قبل از مسابقات، بسته به تاریخ انصراف، جریمه‌ای بین ۲۷۵ هزار یورو تا ۵۵۵ هزار یورو در پی خواهد داشت و منجر به ارجاع به کمیته انضباطی فیفا می‌شود که می‌تواند مجازات‌های ورزشی را اعمال کند. در این مقررات آمده است: «فدراسیون‌های شرکت‌کننده‌ای که در هر مرحله‌ای از جام جهانی ۲۰۲۶ انصراف دهند، ملزم به بازپرداخت تمام وجوه دریافتی از فیفا برای آماده‌سازی تیم ملی خود و همچنین هرگونه کمک مالی مرتبط با مسابقات از فیفا خواهند بود.» ضمن اینکه کمیته انضباطی فیفا ممکن است با در نظر گرفتن زمان انصراف یا عوامل دیگر، اقدامات انضباطی بیشتری اعمال کند که می‌تواند شامل محرومیت فدراسیون مربوطه از مسابقات آینده فیفا باشد.

با تمام این اوصاف، شاید اینطور به نظر برسد که فدراسیون فوتبال تا حدود زیادی تصمیم خود را گرفته،  اما مطمئناً انصراف احتمالی تیم ملی از حضور در جام جهانی، مسئله‌ای نیست که مهدی تاج بتواند به تنهایی درباره آن تصمیم بگیرد و نیازمند بررسی و ارزیابی در سطوح بالاتر است.