دو پدیده مردمی جنگ، از نگاه تحلیلگران بین المللی

در هفته‌های اخیر جنگ، رسانه‌های جهانی از دو پدیده برجسته در میان شهروندان ایرانی گزارش داده‌اند: بیداری میهن‌پرستانه‌ای که شکاف‌های سیاسی را موقتاً و یا برای طولانی مدت پر کرده و تغییر سریع نظرات عمده مخالفان حکومت، از  رژیم‌چنج به نگرانی عمیق از ویرانی و تلفات غیرنظامی. این دو روند، تصویر پیچیده‌ای از تاب‌آوری و واقع‌بینی مردم ایران را در برابر بمباران‌های گسترده نشان می‌دهد.

 

به گزارش سرویس اجتماعی تابناک، تحلیلگران معتقدند پس از آغاز حملات مستقیم آمریکا و اسرائیل  حس رالی دور پرچم در ایران به شدت مشاهده شده است. این پدیده معمولا در زمان‌هایی اتفاق میفتد که کشوری درگیر یک مناقشه نظامی یا تروریستی شود و این به سرعت باعث فوران احساسات حمایتی تعداد زیادی از افراد نسبت به حکومت وقت می‌شود، فارغ از اینکه نسبت به آن حکومت موافق یا مخالف باشند.

 

گزارش مرکز مطالعات امنیت بین‌المللی مریلند (CISSM) و نظرسنجی‌های داخلی نشان می‌دهد که اکثریت ایرانیان، حتی منتقدان رژیم، حملات خارجی را تهدیدی علیه «تمامیت ارضی و حاکمیت ملی» تلقی کردهند. در تهران و شهرهای بزرگ، شهروندان از طیف‌های مختلف – از اصولگرایان و اصلاح‌طلبان گرفته تا مخالفان سرسخت – در شبکه‌های اجتماعی و عمدتا در خیابان‌ها بر «حفظ ایران» تأکید کردند.   در .اقع همان پدیده رالی دور پرچم، خود را به خوبی در ایران نشان داده است.

 

 شهروندان داوطلبانه پرچم ایران توزیع کرده‌اند، در برابر نیروگاه‌ها و زیرساخت‌های حیاتی تحصن کرده‌اند و با اقدامات شهروندی مانند کمک به سالمندان، مراقبت از حیوانات بی‌سرپناه و پناه دادن به آوارگان، انسجام اجتماعی را نشان داده‌اند. نیویورک تایمز گزارش داده که حتی منتقدان رژیم ، دفاع از «ایران به عنوان خانه» را «وظیفه مدنی فراتر از سیاست» خوانده‌اند. 

 

تحلیلگران معتقدند در روزهای نخست، پس از ترورهای اولیه، مخالفان نظام جمهوری اسلامی، با کوبیدن بر طبل جنگ، از در آستانه سق.ط قرار گرفتن آن شادمان بودند، اما با افزایش حملات به زیرساخت‌ها، مدارس و مناطق مسکونی و رشد تلفات غیرنظامی، و با اقتدار ایران، نظرات به سرعت تغییر کرد. نظرسنجی NIAC/Zogby Analytics (مارس ۲۰۲۶) از ایرانیان آمریکایی نشان می‌دهد که دوسوم اکنون با جنگ مخالف‌اند – در حالی که در آغاز نظرات تقریباً تقسیم شده بود. شادمانی بیهوده  اولیه جای خود را به «بیداری تلخ و عبرت آموز» داده است.  

گزارش‌های CBS News و NPR نقل می‌کنند که برخی از ایرانیان داخل و خارج که ابتدا جنگ را «فرصت رژیم‌چنج» می‌دیدند، حالا آن را «ویرانه‌سازی تمدن» و تهدیدی برای زندگی روزمره توصیف می‌کنند. یک شهروند ایرانی در لندن به CBS گفت: «امیدمان به تغییر مثبت بود، اما حالا احساس می‌کنیم محکوم به نابودی هستیم».

 

این دو پدیده – اتحاد دفاعی در برابر تهدید خارجی و تردید فزاینده نسبت به هزینه‌های انسانی – در گزارش‌های BBC، NPR، نیویورک تایمز و الجزیره بیشترین بازتاب را داشته و نشان می‌دهد که افکار عمومی ایرانی بیش از هر زمان دیگری بر «ایران به عنوان خانه» متمرکز شده، همین موضوع نیزکمک شایانی به نظام جمهوری اسلامی بود تا با خیالی آسوده تر جنگ را مدیریت کند.