مذاکرات قریب الوقوع ایران و آمریکا؛ میانجی سوئیس است یا پاکستان؟

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، مقام‌های آمریکایی به خبرگزاری «آسوشیتدپرس» گفتند که اسلام‌آباد و ژنو به عنوان مکان‌های احتمالی دور جدید مذاکرات آمریکا و ایران در نظر گرفته شده‌اند.

بنا بر گزارش جدید سی‌ان‌ان، مقامات دولت ترامپ در حال بررسی احتمال دومین جلسه مذاکره با ایران قبل از انقضای آتش‌بس هستند، هرچند برنامه‌ها هنوز مقدماتی و نامشخص هستند.

براساس گزارش سی ان ان، آنها در حال بررسی تاریخ‌ها و مکان‌های احتمالی، از جمله ژنو و اسلام‌آباد هستند، زیرا مذاکرات با میانجیگران منطقه‌ای ادامه دارد و ترکیه نیز برای کاهش اختلافات تلاش می‌کند.

مقامات دولت ترامپ می‌گویند که می‌خواهند همچنان امیدوار باشند که یک راه‌حل دیپلماتیک امکان‌پذیر باشد و احتمالاً آتش‌بس را تمدید کنند تا زمان بیشتری برای مذاکرات فراهم شود.

شایعاتی مبنی بر برگزاری مذاکرات در روز پنجشنبه نیز مطرح شده است.

دو مقام پاکستانی گفتند که پاکستان پیشنهاد میزبانی دور دوم مذاکرات بین ایالات متحده و ایران را در اسلام‌آباد در روز‌های آینده، قبل از پایان آتش‌بس، داده است.

این مقامات که به دلیل مجاز نبودن به گفت‌و‌گو با مطبوعات، نخواستند نامشان فاش شود، به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفتند که این پیشنهاد به این بستگی دارد که آیا طرفین درخواست مکان دیگری را برای گفت‌و‌گو دارند یا خیر.

یکی از مقامات گفت که علی‌رغم پایان بدون توافق، مذاکرات دور اول بخشی از یک روند دیپلماتیک مداوم بود، نه یک تلاش یک باره.

مذاکرات آتش‌بس بین ایالات متحده و ایران که به میزبانی پاکستان برگزار می‌شد، در ساعات اولیه روز یکشنبه بدون توافق پایان یافت و این امر سوالاتی را در مورد اینکه پس از پایان آتش‌بس دو هفته‌ای فعلی در ۲۲ آوریل چه اتفاقی می‌افتد، مطرح کرد.

همزمان با پایان مذاکرات در اسلام‌آباد، ایران طرف مقابل را به زیاده‌خواهی متهم کرد و در همین راستا، اظهارات جدید «جی. دی ونس» معاون رئیس‌جمهور آمریکا که ریاست هیات آمریکایی را در مذاکرات بر عهده داشت، بار دیگر از نقش مطالبات زیاده‌خواهانه واشنگتن در توقف گفت‌و‌گو‌ها پرده برداشت.

به گزارش آسوشیتدپرس، کاخ سفید به سوالات مربوط به اینکه آیا مذاکرات جدیدی در حال بررسی است یا خیر، پاسخی نداد.

در همین حال، دو مقام آمریکایی و یک فرد آگاه از این تحولات به آسوشیتدپرس گفتند که طرفین در تلاش برای دستیابی به توافقی با هدف پایان دادن به جنگ شش هفته‌ای خود قبل از انقضای آتش‌بس در هفته آینده، در حال بررسی مذاکرات حضوری جدید هستند.

این سه نفر گفتند که بحث‌ها هنوز در مورد دور جدید مذاکرات در جریان است، در حالی که یک دیپلمات از یکی از کشور‌های میانجی فراتر رفت و مدعی شد که تهران و واشنگتن با آن موافقت کرده‌اند.

این دیپلمات و مقامات آمریکایی که به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند، گفتند که مشخص نیست آیا انتظار می‌رود همان سطح از هیئت در این مذاکرات شرکت کند یا خیر. این دیپلمات و مقامات آمریکایی گفتند که اسلام‌آباد پاکستان، بار دیگر به عنوان محل میزبانی مورد بحث قرار گرفته است. 

روزنامه داون پاکستان نوشت: مقامات می‌گویند تمدید آتش‌بس اولویت فوری است، از طرفین درگیر خواسته شده است که آتش‌بس را به مدت ۴۵ روز تمدید کنند.

از طرف دیگر، وزارت امور خارجه سوئیس در بیانیه‌ای رسمی بر آمادگی «برن» برای تسهیل گفت‌و‌گو بین ایران و آمریکا، با تکیه بر نقش سنتی خود در میانجی‌گری دیپلماتیک، به ویژه با توجه به عدم وجود روابط مستقیم میان تهران و واشنگتن تاکید کرد.

در این بیانیه آمده است سوئیس که دهه‌هاست نماینده منافع ایالات متحده در ایران بوده، تجربه گسترده‌ای در مدیریت ارتباطات غیرمستقیم دارد. بنابراین، این کشور در موقعیت مناسبی برای ایفای نقش مؤثر در پر کردن شکاف‌ها و کاهش تنش‌ها قرار دارد.

در خصوص مذاکرات ایران و آمریکا در اسلام آباد، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا در جدیدترین موضع گیری در گفت‌و‌گو با شبکه فاکس‌نیوز ضمن اشاره به روند مذاکرات با ایران در اسلام‌آباد، گفت که این مذاکرات به‌رغم برخی پیشرفت‌ها، به نتیجه نهایی نرسیده است.

وی با عقب‌گرد از اظهارات قبلی درباره روند مذاکرات اسلام‌آباد گفت: «همه چیز در مذاکرات بد پیش نرفت، پیشرفت‌هایی حاصل شد، اما هنوز مسیر تا دستیابی به توافق نهایی کامل نشده است.» 

ونس همچنین مدعی شد که امکان دستیابی به یک «توافق بزرگ» وجود دارد، اما این موضوع را به تصمیم طرف ایرانی برای برداشتن «گام‌های بعدی» منوط دانست.

در عین حال، معاون ترامپ با اذعان به زیاده‌خواهی واشنگتن و شرط غیرقابل پذیرش آن، شرط اصلی آمریکا را «محروم‌سازی کامل ایران از هرگونه توانایی غنی‌سازی اورانیوم» عنوان کرد و افزود که واشنگتن خواهان خروج کامل ذخایر اورانیوم غنی‌شده از ایران است؛ شروطی که از سوی تهران به‌عنوان مطالباتی فراتر از چارچوب‌های پذیرفته‌شده تلقی می‌شود.

وی در ادامه با توصیف مذاکره‌کنندگان ایرانی به‌عنوان «سرسخت»، اظهار داشت که روز‌های آینده سرنوشت گفت‌و‌گو‌ها را مشخص خواهد کرد.

در حالی که پیامد‌های اقتصادی تنش‌ها به‌ویژه در حوزه انرژی برای واشنگتن و متحدانش در حال افزایش است، معاون رئیس‌جمهور آمریکا مدعی تمایل دولت این کشور برای دستیابی سریع به توافق و کاهش فشار‌ها شد.

وی در ادامه با اذعان به تبعات اقتصادی شرایط کنونی، به‌ویژه در حوزه انرژی، تصریح کرد که افزایش قیمت‌ها فشار قابل توجهی بر شهروندان آمریکایی وارد کرده است.

ونس با بیان اینکه «آمریکایی‌ها در حال تحمل سختی هستند»، افزود دولت آمریکا در حال انجام «تلاش‌های فشرده و جدی» در مسیر مذاکرات است تا در آینده نزدیک راه‌حلی برای این وضعیت پیدا شود.

اظهارات ونس در حالی مطرح می‌شود که عامل اصلی شکست مذاکرات اسلام‌آباد پافشاری آمریکا بر خواسته‌های حداکثری و زیاده‌خواهانه و نادیده گرفتن حقوق مشروع ایران بوده است؛ مسأله‌ای که چشم‌انداز ادامه مذاکرات را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است.

معاون رئیس‌جمهور آمریکا پیشتر نیز در اظهارات خود تلاش کرده بود ایران را عامل عدم دستیابی به توافق معرفی کند، اما شواهد و مواضع اعلامی نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی ایران در این مذاکرات فراتر از حقوق مشروع خود خواسته‌ای مطرح نکرده است. در مقابل، اصرار آمریکا بر شروط یک‌جانبه و زیاده‌خواهانه، که با اصول یک توافق متوازن و عادلانه همخوانی ندارد، به‌عنوان عامل اصلی بن‌بست در گفت‌و‌گو‌ها ارزیابی می‌شود.

جمهوری اسلامی ایران همواره بر ضرورت دستیابی به توافقی متوازن، عادلانه و به‌دور از فشار و تحمیل تأکید داشته و پذیرش هرگونه شروط یک‌جانبه را مغایر با منافع ملی خود می‌داند.

بر همین اساس، هیئت ایران با تکیه بر تجربه مذاکرات گذشته، در مذاکرات اسلام‌آباد بر حقوق خود پافشاری کرده و از پذیرش پیشنهاد‌هایی که تأمین‌کننده منافع کشور نبوده، خودداری کرده است.