چرا طرح جدید ۱۴ ماده‌ای ایران از سوی آمریکا رد شد؟

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، جمهوری اسلامی ایران متن تازه‌ترین طرح مذاکراتی خود را شامگاه پنجشنبه ۱۰ اردیبهشت به پاکستان به عنوان میانجی مذاکره با ایالات متحده، تحویل داده است.

در این راستا، شبکه خبری الجزیره از ارسال پیشنهاد جدید ایران به پاکستان در مورد مذاکرات با آمریکا در روز پنجشنبه خبر داده بود.

وال‌استریت ژورنال در این خصوص نوشته است: این پیشنهاد حاکی از آن است که بحث درباره بازگشایی تنگه هرمز به موازات تضمین‌های آمریکا برای توقف حملات و رفع محاصره بنادر ایران انجام شود.

این پیشنهاد همچنین شامل مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای ایران در ازای لغو تحریم‌ها می‌شود. پیشنهاد ایران ۱۴ ماده دارد.

ایران اکنون یک فرآیند دو مرحله‌ای را پیشنهاد می‌کند. مرحله اول: رسیدگی مستقیم به موضوع تنگه هرمز و آینده آن در کنار شروطی برای پایان جنگ و تعهدات آمریکا برای توقف حملات. مرحله دوم: برنامه هسته‌ای و تحریم‌ها.

ایران به میانجی‌گران اعلام کرده است که اگر واشنگتن نسبت به این پیشنهاد جدید آمادگی داشته باشد، آمادگی دارد مذاکرات را هفته آینده در پاکستان برگزار کند.

با این حال، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا روز جمعه پیش از سفر به فلوریدا گفت که از پیشنهاد جدید ایران راضی نیست و افزود: «آن‌ها چیز‌هایی می‌خواهند که من نمی‌توانم با آنها موافقت کنم.»

 ترامپ همچنین ساعتی بعد طی سخنرانی در فلوریدا گفت: «آن‌ها به توافقی که ما می‌خواهیم تن نمی‌دهند و ما باید کار را به درستی تمام کنیم. قرار نیست زود کنار بکشیم و ببینیم مشکل سه سال دیگر دوباره سر برآورده است.»

ریچارد نفیو، مذاکره‌کننده ارشد پیشین آمریکا با تهران که اکنون در دانشگاه کلمبیا فعالیت می‌کند، درباره پیشنهاد ایران گفت: «فکر می‌کنم این پیشنهاد انگیزه‌های همه طرف‌ها را همسو می‌کند، زیرا هم آمریکا و هم ایران به نوعی کاهش محدود فشار اقتصادی دست پیدا می‌کنند و در عین حال، رسیدگی به مسائلی را به تعویق می‌اندازند که ثابت شده بسیار دشوارتر و زمان‌برتر هستند.»

پیش از این نیز در روز دوشنبه ۷ اردیبهشت رسانه‌های آمریکایی مدعی شدند که ایران طرح جدید (قبل از طرح جدید روز جمعه 11 اردیبهشت) خود برای اتمام جنگ را از طریق پاکستان به آمریکا منتقل کرده است.

طبق این گزارش‌ها، ایران پیشنهاد داده است در صورت لغو محاصره دریایی ایالات متحده و پایان جنگ، تنگه هرمز را بازگشایی خواهد کرد.

خبرگزاری آسوشیتد پرس در این زمینه گزارش داده بود دو مقام منطقه‌ای گفته‌اند، ایران پیشنهاد کرده است در صورت لغو محاصره این کشور توسط آمریکا و پایان جنگ، کنترل خود بر تنگه هرمز را پایان دهد؛ پیشنهادی که بحث‌ها درباره برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی را به تعویق می‌اندازد.

پیشنهاد ایران، مذاکرات در مورد برنامه هسته‌ای این کشور را به تاریخ دیگری موکول می‌کند. ترامپ گفته است یکی از دلایل اصلی برای شروع جنگ، جلوگیری از توانایی ایران برای توسعه سلاح‌های هسته‌ای بود.

«مارکو روبیو»، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز به نظر می‌رسید هرگونه توافقی را که برنامه هسته‌ای ایران را حذف کند، رد کند.

روبیو در مصاحبه‌ای با فاکس نیوز در روز دوشنبه گفت: «ما نمی‌توانیم به آنها اجازه دهیم از این موضوع فرار کنند. ما باید اطمینان حاصل کنیم که هر توافقی که انجام می‌شود، توافقی است که به طور قطعی از تلاش آنها برای دستیابی به سلاح هسته‌ای در هر مقطع زمانی جلوگیری کند.»

روبیو همچنین ضمن مخالفت با تسلط ایران بر تنگه هرمز گفت: «این باز کردن تنگه نیست. آنجا آبراه بین‌المللی است. آنها نمی‌توانند سیستمی را جا بیندازند که ایرانی‌ها استفاده از این تنگه را مشخص کنند. ما هم این را تحمل نخواهیم کرد.»

دونالد ترامپ بار‌ها اعلام کرده که یکی از اهداف اصلی حملات آمریکا به ایران جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هسته‌ای بوده است. او همچنین تاکید کرده که هر توافق با ایران باید شامل برنامه هسته‌ای ایران نیز باشد. با این حال، اگرچه پیشنهاد جدید ایران شامل عقب‌نشینی تهران در برخی مواضع خود از جمله در مورد محاصره و بازگشایی تنگه هرمز است، اما همچنان، مانند پیشنهاد پیشین مذاکرات هسته‌ای را به مرحله بعد موکول کرده است.

 ترامپ پیش‌تر به اکسیوس گفته بود محاصره بنادر ایران را لغو نخواهد کرد، زیرا در این صورت اهرم فشار اصلی خود را برای وادار کردن ایران به تسلیم ذخایر اورانیوم غنی‌شده و کنار گذاشتن غنی‌سازی اورانیوم از دست می‌دهد.

ترامپ روز جمعه طی سخنرانی در فلوریدا گفت: «ما به این دلیل در جنگ هستیم که فکر می‌کنم که شما هم با من موافق باشید که ما نمی‌توانیم بگذاریم ... [آنها]به سلاح هسته‌ای دست یابند.»

آمریکا در جریان مذاکرات اسلام‌آباد از ایران خواست که غنی‌سازی اورانیوم را برای ۲۰ سال کنار بگذارد و ذخایر اورانیوم غنی‌شده خود را تحویل دهد. با این حال، تهران می‌گوید پیش از حل شدن باقی مسائل از جمله تنگه هرمز، محاصره و تضمین آمریکا مبنی بر عدم ازسرگیری حملات، حاضر به گفت‌و‌گو بر سر برنامه هسته‌ای نیست.

باراک راوید، خبرنگار اکسیوس روز جمعه گفت: «به نظر من موضوع اصلی که ترامپ می‌خواهد در پیشنهاد ایران ببیند، تمایل به امتیازدهی در برنامه هسته‌ای است. این موضوع در این پیشنهاد نبود. ایران در حال حاضر از تعامل در این موضوع خودداری می‌کند و نمی‌خواهد هیچ امتیازی در این رابطه بدهد. آنها در مرحله کنونی فقط می‌خواهند این موضوع را به آینده موکول کنند.»

پیش از ارائه طرح جدید ایران، موسسه مطالعات جنگ واشنگتن در مقاله‌ای به پیش بینی در مورد محتوای طرح جدید ایران پرداخته و استدلال کرده بود: «ایران به احتمال زیاد در پیشنهاد بعدی خود به آمریکا، امتیاز معناداری نخواهد داد. ایران حاضر به عقب‌نشینی در مورد کنترل ایران بر تنگه هرمز و برنامه هسته‌ای ایران نیست. سیاستمداران جریان اصلی ایران حول تصمیم به اجتناب از بحث درباره مسئله هسته‌ای پیش از لغو محاصره دریایی آمریکا علیه بنادر ایران متحد می‌شوند.»

به ادعای این موسسه آمریکایی: ایران احتمالاً در تلاش است با مشارکت دادن عمان در طرحی برای دریافت عوارض از کشتیرانی در تنگه هرمز، برنامه خود برای اعمال حاکمیت بر این تنگه را تعدیل و مشروع جلوه دهد. این امر ایران را قادر می‌سازد بدون عقب‌نشینی از هیچ خط قرمز ایرانی، «پیشنهاد جدیدی» به آمریکا ارائه دهد. با این حال، عمان این پیشنهاد ایران را رد کرده است.

به گزارش تابناک، این در حالی است که باز شدن تنگه هرمز در ازای پایان محاصره دریایی و اتمام جنگ موضوعی است که ایران در حال حاضر متمرکز بر آن است.

همچنین از دید ایران پیوندی میان موضوع تنگه هرمز با موضوع هسته‌ای صورت نمی‌گیرد.

از دید ایران، تجربه دو دور مذاکره در خصوص موضوع هسته‌ای در مقابل رفع تحریم‌ها نشان داده، زیاده خواهی دولت ترامپ حصول چنین توافق را بسیار بعید ساخته است.

به طور کلی، ایران خواستار بحث درباره بازگشایی تنگه هرمز و پایان محاصره پیش از گفت‌و‌گو درباره برنامه هسته‌ای بود، اما آمریکا حل مسئله هسته‌ای را پیش‌شرط می‌داند. این در حالی است که آمریکا خواهان برچیدن کامل تأسیسات هسته‌ای ایران و تحویل همه اورانیوم غنی‌شده است، در حالی که ایران بر حق غنی‌سازی در خاک خود پافشاری می‌کند.