57بازدید
۱۹
نشئه‌گی مرگ در مزارع معیشت/ ماجرای افزایش کشت خشخاش در ایران چیست؟
اخبار هفته های اخیر حکایت از افزایش کشت غیرقانونی خشخاش در کشورمان می کنند که این روند نگرانی هایی را برانگیخته است.
در هفته‌های اخیر، اخبار متعددی از کشف و امحای مزارع کشت خشخاش در نقاط مختلف ایران، از دشت‌های خوزستان تا ارتفاعات لرستان، منتشر شده است.
به گزارش سرویس اجتماعی تابناک، گزارش‌های کشف و امحای مزارع کشت خشخاش نه تنها حاکی از گسترش پدیده‌ای نگران‌کننده است، بلکه تصویری از تعارض میان نیازهای اقتصادی کشاورزان، سیاست‌های مبارزه با مواد مخدر و پیامد‌های اجتماعی-بهداشتی آن را ترسیم می‌کند.
بر اساس آمار‌های رسمی که یک نماینده مجلس مطرح کرده، سطح زیر کشت غیرقانونی خشخاش از حدود ۹ هزار و ۳۴۵ هکتار در سال‌های ۱۴۰۲-۱۴۰۳ به نزدیک ۳۲ هزار هکتار در دوره اخیر رسیده که رشدی ۲۴۶ درصدی را نشان می‌دهد. این ارقام، زنگ خطری جدی برای امنیت غذایی، سلامت عمومی و ثبات اجتماعی به شمار می‌رود.
حسین ذوالفقاری، دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر، صراحتاً شایعات «آزادسازی کشت خشخاش» را رد کرده و تأکید ورزیده که هرگونه کشت غیرمجاز با برخورد شدید مواجه خواهد شد. با این حال، بحث‌هایی پیرامون کشت کنترل‌شده گونه‌هایی مانند «شقایق ایرانی» برای مصارف دارویی مطرح شده که ریشه در کاهش واردات تریاک از افغانستان دارد. طالبان از سال ۱۴۰۱ ممنوعیت گسترده‌ای اعمال کردند و تولید افغانستان در ۲۰۲۵ حدود ۲۰ درصد کاهش یافت. این خلأ، ایران را که سالانه به صد‌ها تن تریاک دارویی نیاز دارد، با چالش مواجه کرده است. اما مقامات تأکید دارند که کشت خشخاش معمولی برای تریاک همچنان مطلقاً ممنوع است و هیچ مجوز رسمی صادر نشده.
از برنج تا خشخاش
تز نظر کارشناسات، دلایل این رواج چندبعدی است. نخست، انگیزه اقتصادی: خشخاش محصولی پربازده و کم‌آب‌برتر نسبت به برخی محصولات سنتی مانند برنج است. در شرایط تورم، خشکسالی و کاهش درآمد کشاورزی، سود آن برای کشاورزان کوچک‌مقیاس وسوسه‌انگیز است. محمد جمالیان نماینده عضو کمیسیون بهداشت مجلس، صراحتاً اشاره کرده که «در استانی که قبلاً برنج می‌کاشتند، امروز به کشت خشخاش روی آورده‌اند». این جابه‌جایی، امنیت غذایی را تهدید می‌کند و زنجیره تأمین مواد غذایی را مختل می‌سازد.
در این میان کاهش تولید افغانستان و نوسانات قیمتی، تقاضای داخلی برای مواد اولیه دارویی مانند شربت‌های اپیوم و مسکن‌ها را افزایش داده. برخی سودجویان این خلأ را با کشت غیرقانونی پر کرده‌اند. همچنین عوامل اجتماعی-ساختاری نیز در این داستان تاثیر دارد: فقر روستایی، بیکاری فصلی و دسترسی آسان به بذر از طریق شبکه‌های قاچاق، این بستر را فراهم کرده. هرچند گزارش‌ها حاکی است که این کشت محدود به مناطق مرزی یا فقیرنشین نیست و به استان‌های مرکزی و شمالی نیز نفوذ کرده است.
خشخاش خالص، زمینه ساز افزایش اعتیاد
واکنش‌ها قاطعانه بوده است. نیرو‌های انتظامی و قضایی در عملیات‌های متعدد، مزارع را شناسایی و معدوم کرده‌اند. در خوزستان، دادستان حمیدیه از کشف سه مزرعه بزرگ و دادستان دشت آزادگان از تخریب پنج مزرعه خبر داد. در لرستان، استاندار از برخورد انتظامی سخن گفت و موارد مشابه در لالی و الوار گرمسیری گزارش شد. قوه قضائیه هرگونه کشت را جرم دانسته و مجازات‌هایی مانند مصادره زمین، جریمه سنگین و حبس را اعمال می‌کند.
ستاد مبارزه با مواد مخدر نیز بر تشدید رصد ماهواره‌ای و اطلاعاتی تأکید دارد. با وجود این، حجم کشف‌شده نشان‌دهنده گستردگی پدیده است. جمالیان هشدار داده که این خشخاش‌های غیرقانونی «خالص‌تر» هستند و می‌توانند شدت اعتیاد را افزایش دهند. بخشی از کشفیات به کارخانه‌های داروسازی تحویل داده میشود، اما بخش عمده‌ای خطر مصرف محلی و قاچاق را به همراه دارد.
ابعاد بهداشتی، اجتماعی و امنیتی
از منظر بهداشتی، ایران پیش‌تر نیز با نرخ بالای اعتیاد به تریاک مواجه بوده است. کشت محلی می‌تواند عرضه را ارزان‌تر و در دسترس‌تر کند و الگوی مصرف را از مواد صنعتی به سنتی تغییر دهد یا تشدید نماید. اما جامعه‌شناسان هشدار می‌دهند که این پدیده، به ویژه در میان جوانان روستایی، خطر «ترویج مصرف» را افزایش می‌دهد.
از منظر امنیتی، افزایش کشت غیرقانونی شبکه‌های قاچاق را تقویت کرده و فشار بر مرزبانان را بیشتر می‌کند. ایران سالها پیش، با هزینه‌های هنگفت، دیوار و کانال مرزی ساخته تا ترانزیت از افغانستان را مهار کند؛ اکنون چالش داخلی اضافه شده است.
ابعاد بین‌المللی نیز قابل تأمل است. ایران طبق کنوانسیون‌های جهانی حق کشت محدود برای مصارف دارویی دارد، اما اجرای آن نیازمند نظارت دقیق، مجوز‌های جهاد کشاورزی و وزارت بهداشت است. از سالیان گذشته پیشنهاد‌هایی برای کشت «شقایق الی فرا» مطرح شده، اما هنوز به تصویب نهایی نرسیده. هرگونه شتاب در این مسیر بدون زیرساخت، خطر سوءاستفاده را افزایش می‌دهد.
ضرورت سیاست‌های هوشمندانه
به گفته کارشناسان مقابله صرفاً انتظامی کافی نیست. راهکار‌های پایدار باید شامل جایگزینی معیشتی (کشت جایگزین سودآور و کم‌آب)، حمایت اعتباری از کشاورزان، توسعه اشتغال روستایی و تقویت درمان اعتیاد باشد. مرکز پژوهش‌های مجلس گزارش‌هایی در این زمینه تهیه کرده که بر لزوم رویکرد جامع تأکید دارد. همچنین، دیپلماسی برای تأمین امن مواد دارویی از منابع بین‌المللی ضروری است.
رواج کشت خشخاش، به نوعی آینه‌ای از چالش‌های اجتماعی و اقتصادی نیز است: جایی که سود کوتاه‌مدت، بلندمدت سلامت و امنیت را تهدید می‌کند. مقامات با رد شایعات و تمرکز بر اجرای قانون، سیگنال روشنی ارسال کرده‌اند، اما برای ریشه‌کنی، نیاز به اقدامی فراتر از امحا — یعنی بازسازی معیشت روستایی — وجود دارد. تا آن زمان، هر هکتار کشف‌شده، هزینه‌ای پنهان بر جامعه تحمیل می‌کند: از دست رفتن زمین‌های حاصلخیز، افزایش معتادان و آسیب پذیری جامعه. پس حتی برای نیازهای دارویی و تصمبم مبتنی بر مدیریت مصرف معتادان، باید هوشمندانه گام برداشت.
افزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگلتابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
تریاک بهتر از مصرف روانگردان و مواد صنعتی و حتی متادونه .پدره من از وقتی متادون بهش دادن به عنوان نگهدارنده از پا افتاده . لااقل تریاکیهارو با شربت تریاک ترک بدن و یواش یواش کمش کنن براشون .وقتی تریاک نباشه معتادی که چندین ساله مصرف داره و سنش رفته بالا و یا درد مزمن شدید و کشنده داره میره سمت مصرف مخدرهای دیگه یا متادون رو اضافه میکنه چون توان خرید تریاک با این قیمت گزافو نداره دو مصرفه میشه.من کارشناس نیستم ولی نظرمو گفتم شاید مفید باشه
قیمت تریاک رفته بالا و آمار دزدی هم به تبع اون رفته بالا و هرکس دستش برسه تلاش می کنه حتی برای مصرف شخصی کشت کنه دولت هم هیچ طرحی برای رفع مشکل اعتیاد اجرا نکزده و دیگه شربت اپیوم و متادون ب۲ نمی فروشه ... بهره دولت با این قضیه کنار بیاد و برای ترک مواد طرح با مشوق اجرا کنه ...
بذارین مردم تصمیم بگیرند .بهترین کار کشت خشخاشه .ربط زیاریبه اعتیاد نداره .
باید در تولید خودکفا بشیم
نه اینکه بگیر ببند باعث ترک شد بدتر افراد سمت صنعتی مخرب رفتن راهش این نیست هر چی هست من کارشناس نیستم نظر بدم ولی محدودیتی که مصرف کننده سنتی بره سمت صنعتی راهش نیست
موافقم با شما
دولت سرش سلامت
وقتی معاش مردم هر روز بد و بدتر میشه از قدیم گفتن آدم گرسنه دین و ایمان نداره و به آن حرجی نیست
لااقل بزارید صادر کنیم اروپا و آمریکا ثروت مند بشیم آخه به شما چه مربوطه که خودتونو سپر بلای اونا کردین؟ چقدرم که اونا قدردان تون هستن
وقتی شربت اپیوم رو از مراکز جمع میکنید، نتیجه اش همین میشود.. شربت تریاک را به مراکز برگردانیدلطفا
در غرب کشور بخصوص کرمانشاه خیلی زیاد شده
یکی از مشکلات اینه که در ایران مسکن قوی و در دسترس برای بیماری‌های مزمنی مثه انواع آرتروز در دسترس عموم نیست و افراد برای مقابله با درد به مصرف تریاک روی می آرن که عواقب بدی برای جامعه داره
جلوی خروج ارز از کشور گرفته میشه
باید مثل زمان قدیم مصرف کننده کم بشه
طالبان دیگه بنزین ما رو هم پس می فرسته
چین حوزه نفتی آمو درا رو براش فعال کرده و و....
دلیل اصلیش اینه که به مراکز ترک اعتیاد قبلا وزارت بهداشت اپیوم میدادالان یا نمیده یا خیلی کم میده و درنتیجه مصرف تریاک بالا رفته و بالطبع کاشت و عرضه اش سود او‌ر شده.دولت پزشکیان هم بجا اینکه مدیریت کنه این موضوع رو اومده گیر داده به سامانه ثبت بیمار که چون به ثبت احوال وصله و برا مریض معتاد سابقه حساب میشه و درنتیجه بیماران رغبت نمیکنن ثبت نام کنن و سیکل معیوب ایجاد میشه
خرج ومخارج سربه فلک گذاشته خب کشاورزهم بایدهزینه های خانواده اش روتامین کنه
حتی مصرف یکبار افیون تا سالها اثر منفی گرفتاری روی فرد محیط داره
واقعا باید اسمش رافاجعه گذشت دراین مملکت بیخ گوش این همه دستگاهای اطلاعاتی و امنیتی و انتظامی کشور طبق گفته یک نماینده مجلس 32هکتارکشت خشخاش باید داشته باشیم بااین حساب دیگه نیاز به دشمن خارجی نداریم
چه فاجعی؟ چه کاری از خارج وارد کنیدوقتی می توانیم در داخل تولید کنیم و اینهمه هزینه جانی و مالی مبارزه با قاچاق و قاچاقچی.باید قانونمند کشت بشه
شاید باورتون نباشه ولی یک علتش بخاطر قاچاق گازوییله!
قبلا از پاکستان یک کیلو تریاک میوردی، تا برسه تهران، قیمتش 10 برابر میشد! خطرات خودش رو هم داشت.
اما الان گازوییل رو 300 میخری، پاکستان 150.000 تومن میفروشی و در برگشت بار برنج میزنی که اینجا دو برابره! یعنی 1000 برابر! بدون مخاطرات!
به همین خاطر قاچاقیان مواد زدن توی کار قاچاق سوخت و برنج!
لذا قیمت تریاک بالا رفته و کشت داخل علی رغم خطرات، صرفه داره.
چون مصرف تریاک بالاست وخروج ارز چند صد میلیونی داره بنده تصور می‌کردم با کشت خشخاش ارز هدر نمیره وبا کشت خشخاش موافق بودم ولی مصرف این محصول برای اشخاص غیر قابل کنترل است متاسفانه
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.