شبکه شاد پاسخگوی نیاز آموزشی کشور نبود / تا تحقق عدالت آموزشی فاصله داریم / حذف کامل کنکور امکان‌پذیر نیست

جنگ اخیر و شرایط خاص ناشی از آن، بار دیگر نظام آموزشی کشور را در معرض آزمونی جدی قرار داد؛ آزمونی که نه تنها میزان آمادگی مدارس و دانشگاه‌ها برای تداوم آموزش در شرایط بحرانی را به نمایش گذاشت، بلکه نقاط ضعف و قوت زیرساخت‌های آموزشی کشور را نیز آشکار کرد.

در این میان، موضوعاتی همچون آموزش مجازی، عدالت آموزشی، کیفیت مدارس دولتی، کنکور و سلامت روان دانش‌آموزان بیش از گذشته مورد توجه کارشناسان و سیاست‌گذاران قرار گرفته است.

بسیاری معتقدند تعطیلی‌های ناشی از جنگ، آلودگی هوا، کمبود انرژی و سایر بحران‌های سال‌های اخیر، ضرورت بازنگری در برخی سیاست‌های آموزشی کشور را دوچندان کرده است. از سوی دیگر، شکاف آموزشی میان مناطق برخوردار و کم‌برخوردار همچنان یکی از دغدغه‌های اصلی نظام تعلیم و تربیت به شمار می‌رود.

در همین راستا، تابناک در گفت‌وگویی تفصیلی با عبدالوحید فیاضی، عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی، به بررسی مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی نظام آموزشی کشور، عملکرد شبکه شاد در دوران جنگ، آینده کنکور، وضعیت عدالت آموزشی و کیفیت مدارس دولتی پرداخته است. فیاضی در گفت‌وگوی تفصیلی با تابناک ضمن انتقاد از ناکافی بودن ظرفیت شبکه شاد، بر ضرورت توسعه عدالت آموزشی، تقویت کیفیت مدارس دولتی، افزایش تاب‌آوری روانی دانش‌آموزان و بازنگری در برخی سیاست‌های آموزشی تأکید کرد.

مشروح صحبت های عبدالوحید فیاضی با تابناک به شرح زیر است:

جنگ، ضعف‌های آموزش مجازی را آشکار کرد

فیاضی در ارزیابی خود از عملکرد نظام آموزشی در دوران جنگ اخیر، اظهار کرد: این شرایط بیش از هر چیز نقاط ضعف حوزه آموزش را نمایان کرد. در بسیاری از مناطق، امکان برگزاری مطلوب کلاس‌های آموزشی وجود نداشت و آموزش و پرورش نتوانست خدمات آموزشی مورد نیاز دانش‌آموزان را به شکلی کامل ارائه دهد.

وی افزود: یکی از دلایل اصلی این مسئله، فقدان زیرساخت‌های مناسب فناوری در حوزه آموزش بود. هرچند بسترهایی مانند شبکه شاد در اختیار آموزش و پرورش قرار داشت، اما این ظرفیت‌ها پاسخگوی همه نیازهای آموزشی کشور نبودند و در نتیجه بخشی از فرآیند آموزشی دانش‌آموزان با کاستی‌هایی مواجه شد؛ کاستی‌هایی که آثار آن در آینده نیز قابل مشاهده خواهد بود.

شبکه شاد برای پاسخگویی به همه نیازها کافی نیست

عضو کمیسیون آموزش مجلس در پاسخ به پرسشی درباره عملکرد شبکه شاد در ایام جنگ، تصریح کرد: شاد از زمان شیوع کرونا ایجاد شد و طبیعتاً در دوران جنگ نیز مورد استفاده قرار گرفت، اما واقعیت این است که این بستر به تنهایی قادر به پاسخگویی کامل به نیازهای معلمان و دانش‌آموزان نیست.

وی تأکید کرد: وزارت ارتباطات و سایر دستگاه‌های مرتبط باید برای توسعه زیرساخت‌های آموزش مجازی همکاری بیشتری داشته باشند تا امکانات مورد نیاز مدارس و دانش‌آموزان فراهم شود. این مطالبه هم مجلس است و هم مردم از دولت چنین انتظاری دارند.

هنوز با عدالت آموزشی فاصله داریم

فیاضی با اشاره به موضوع شکاف آموزشی میان مناطق مختلف کشور، اظهار کرد: عدالت آموزشی همواره یکی از مطالبات مهم رهبر معظم انقلاب و همچنین مورد تأکید قوانین بالادستی از جمله برنامه هفتم توسعه بوده است.

وی افزود: در حال حاضر تلاش‌هایی برای تحقق عدالت آموزشی صورت می‌گیرد و آموزش و پرورش طرح‌هایی نظیر «حامی» را برای کاهش بازماندگی از تحصیل، ترک تحصیل و تکرار پایه دنبال می‌کند، اما هنوز تا دستیابی به شاخص‌های مطلوب عدالت آموزشی فاصله قابل توجهی وجود دارد.

این نماینده مجلس تصریح کرد: لازم است برنامه‌های جدیدتر و مؤثرتری در این حوزه طراحی و اجرا شود تا بتوانیم شکاف آموزشی موجود را کاهش دهیم.

مجلس منتظر برنامه وزارت آموزش و پرورش برای سال تحصیلی جدید است

عضو کمیسیون آموزش مجلس درباره احتمال بازنگری در تقویم آموزشی کشور با توجه به تعطیلی‌های ناشی از جنگ، آلودگی هوا و کمبود انرژی گفت: خواسته مجلس و کمیسیون آموزش این است که وزارت آموزش و پرورش برنامه مشخص خود را برای سال تحصیلی آینده ارائه کند.

وی افزود: در تابستان امسال انتظار داریم وزارت آموزش و پرورش، برنامه‌های خود را برای مدیریت شرایط خاص و استمرار آموزش تشریح کند تا بتوان درباره اصلاح برخی رویه‌ها و برنامه‌های آموزشی تصمیم‌گیری کرد.

حذف کامل کنکور ممکن نیست

• فیاضی در پاسخ به پرسشی درباره آینده کنکور و حذف تدریجی آن اظهار کرد: موضوع حذف کامل کنکور دیگر مطرح نیست. سال‌ها پیش چنین بحثی وجود داشت، اما در نهایت قانون سنجش و پذیرش جایگزین آن شد.

وی افزود: در برخی رشته‌محل‌های پرمتقاضی و رقابتی، همچنان نیاز به سازوکار سنجش وجود دارد و نمی‌توان کنکور را به طور کامل حذف کرد. البته در بسیاری از رشته‌ها امکان پذیرش دانشجو بر اساس سوابق تحصیلی فراهم شده و این روند ادامه دارد.

درباره تأثیر معدل هنوز پژوهش علمی کافی وجود ندارد

عضو کمیسیون آموزش مجلس درباره انتقاد برخی خانواده‌ها نسبت به افزایش نقش معدل در پذیرش دانشگاه‌ها، گفت: بخشی از این نگرانی‌ها بیشتر در حد برداشت‌های شخصی است و هنوز پژوهش جامع و علمی که این ادعاها را به طور قطعی تأیید کند، انجام نشده است.

وی افزود: هدف از افزایش سهم سوابق تحصیلی، کاهش اثرگذاری کنکور در پذیرش دانشجو بوده است. طبیعتاً با کاهش نقش کنکور، وابستگی به کلاس‌های کنکور نیز کمتر خواهد شد.

فیاضی تصریح کرد: برخی معتقدند این روند موجب گسترش کلاس‌های خصوصی در مقاطع قبل از کنکور شده است، اما برای تأیید یا رد این موضوع باید مطالعات علمی دقیق انجام شود.

تاب‌آوری روانی دانش‌آموزان باید تقویت شود

وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو با اشاره به آثار روانی جنگ بر دانش‌آموزان و دانشجویان اظهار کرد: موضوع تاب‌آوری روانی یک مسئله علمی است و نمی‌توان از آثار آن چشم‌پوشی کرد.

فیاضی افزود: نظام آموزشی کشور باید با طراحی برنامه‌های مناسب، زمینه افزایش تاب‌آوری دانش‌آموزان را فراهم کند. در این زمینه سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی و سایر بخش‌های مرتبط باید برنامه‌های مشخصی برای کاهش نگرانی‌ها و آسیب‌های احتمالی داشته باشند.

کیفیت آموزش؛ حاصل کمبود بودجه یا ضعف مدیریت؟

عضو کمیسیون آموزش مجلس در پاسخ به پرسشی درباره افت کیفیت آموزش در مدارس دولتی گفت: این مسئله می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی باشد. گاهی ضعف در برنامه‌ریزی و مدیریت مؤثر است و گاهی نیز کمبود منابع و اعتبارات نقش تعیین‌کننده دارد.

وی تأکید کرد: برای شناخت دقیق ریشه‌های این مسئله باید بررسی کارشناسی صورت گیرد، اما بدون تردید ارتقای کیفیت آموزشی نیازمند توجه همزمان به برنامه‌ریزی، مدیریت و تأمین منابع مورد نیاز است.

مجلس به دنبال تقویت نظام تعلیم و تربیت است

فیاضی خاطرنشان کرد: کمیسیون آموزش و مجلس شورای اسلامی تلاش دارند از طریق طرح‌ها و برنامه‌های مختلف، به بهبود وضعیت نظام تعلیم و تربیت کمک کنند.

وی گفت: در حال حاضر طرح تقویت نظام تعلیم و تربیت در دستور کار قرار دارد و هدف اصلی آن ارتقای کیفیت آموزشی، بهبود شرایط مدارس و کمک به توسعه همه‌جانبه نظام آموزشی کشور است. مجلس در این مسیر از هر اقدامی که به ارتقای آموزش و پرورش و بهبود کیفیت یادگیری دانش‌آموزان منجر شود، حمایت خواهد کرد.

هوش مصنوعی؛ مطالبه جدی مجلس از دولت

فیاضی در پاسخ به پرسشی درباره جایگاه هوش مصنوعی در نظام آموزشی کشور گفت: توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی در مدارس، دانشگاه‌ها و مراکز علمی از مطالبات جدی مجلس از دولت است و این موضوع در جلسات مختلف مورد پیگیری قرار گرفته است.

وی افزود: اخیراً نیز در جلسه‌ای با حضور معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، این موضوع مجدداً مطرح شد و نمایندگان مجلس بر ضرورت تسریع در توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی تأکید کردند. علاوه بر این، در قانون برنامه هفتم توسعه نیز دولت مکلف شده است اقدامات لازم را برای گسترش ظرفیت‌های هوش مصنوعی در بخش‌های آموزشی و علمی کشور انجام دهد.

عضو کمیسیون آموزش مجلس تصریح کرد: البته کشور در این حوزه همچنان با فاصله قابل توجهی نسبت به وضعیت مطلوب مواجه است و باید اقدامات گسترده‌تری صورت گیرد. بخشی از ظرفیت‌ها و دستاوردهای علمی کشور نیز در جریان تجاوزات اخیر آسیب دید که لازم است جبران شود.

فیاضی خاطرنشان کرد: انتظار می‌رود وزارت آموزش و پرورش با همکاری معاونت علمی ریاست‌جمهوری، برنامه مشخصی برای توسعه هوش مصنوعی و ایجاد زیرساخت‌های مورد نیاز تدوین کند تا آموزش و پرورش بتواند متناسب با تحولات روز دنیا حرکت کرده و دانش‌آموزان را برای آینده تربیت کند.

سه اولویت فوری نظام آموزشی از نگاه کمیسیون آموزش

عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس در پایان این گفت‌وگو، سه اولویت اصلی نظام آموزشی کشور را تشریح کرد و گفت: نخستین اولویت، تأمین نیروی انسانی و اصلاح ساختار جذب معلمان و نیروهای آموزشی است که امروز به یکی از چالش‌های اصلی آموزش و پرورش تبدیل شده است.

وی ادامه داد: اولویت دوم، تأمین منابع مالی مورد نیاز آموزش و پرورش است. سهم این وزارتخانه از بودجه عمومی کشور در سال‌های گذشته کاهش یافته و از حدود ۱۴ درصد به کمتر از ۹ درصد رسیده که این مسئله بر کیفیت فعالیت‌های آموزشی و پرورشی تأثیرگذار بوده است.

فیاضی سومین اولویت را توسعه فناوری‌های نوین و هوشمندسازی نظام آموزشی عنوان کرد و افزود: آموزش و پرورش باید به سمت استفاده گسترده‌تر از فناوری‌های جدید، به‌ویژه هوش مصنوعی حرکت کند تا بتواند متناسب با نیازهای روز، دانش‌آموزان را برای آینده آماده سازد.