مسیرهایی که می‌تواند دبی را کنار بزند / چرا نباید تمام تخم‌مرغ‌هایمان را در سبد امارات بگذاریم؟

دبی؛ شاید در نگاه بسیاری از بازرگانان مقصدی ارزان باشد اما ایمن نیست؛ به ویژه وقتی وابستگی شدید به بندر جبل‌علی، امنیت تجاری ایران را به مخاطره می‌اندازد، دیگر بحث قیمت جای خود را به بحث بقای اقتصادی می‌دهد. هادی تیزهوش تابان، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و روسیه، با افشای ریسک‌های کلان استراتژیک در مسیرهای جنوبی، از دولت می‌خواهد تا پیش از آنکه زنجیره تأمین کالا فلج شود، بروکراسی اداری را کنار گذاشته و مسیرهای جایگزین در اوراسیا و کاسپین را عملیاتی کند.

هادی تیزهوش تابان، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و روسیه در گفتگو با خبرنگار اقتصادی تابناک درخصوص ازسرگیری تجارت ایران و امارات از طریق بندر جبل‌علی گفت: نباید تمام تخم‌مرغ‌های تجارت ما در سبد امارات باشد؛ امنیت تجاری یعنی تنوع‌بخشی به مسیرها . البته در دنیای امروز، لجستیک و مسیرهای ترانزیتی، به اندازه خود کالا اهمیت دارند و برای سال‌ها، امارات و به‌ویژه بندر جبل‌علی، به دلیل زیرساخت‌های پیشرفته مالی و تجاری، مقصد و مبدأ اصلی کالاهای ایران بوده اما قیمت پایین‌تر حمل‌ونقل و هزینه‌های ارزان‌تر مواد اولیه در دبی، توجیه‌کننده ریسک‌های کلان استراتژیک نیست. 

هادی تیزهوش تابان هشدار داد : اتکای صرف به یک مسیر، یعنی پذیرش ریسک توقف کامل اقتصاد در صورت بروز هرگونه تحول سیاسی و مسیرهای اماراتی، به‌ویژه بندر جبل‌علی، از نظر هزینه‌ای بسیار به‌صرفه است درحالی که مواد اولیه با قیمت پایین‌تری وارد شده و هزینه‌های لجستیکی کاهش می‌یابد. اما تجربه نشان داده است که این ارزان بودن، لزوماً به معنای امن بودن نیست.

او به حوادثی اشاره می‌کند که زنگ خطر را برای بازرگان ایرانی به صدا درآورده است: ما شاهد توقف ناگهانی ترخیص کالاها، مسدود شدن حساب‌های تجاری و حتی اخراج برخی از بازرگانان بوده‌ایم که این‌ها نشان می‌دهد که تکیه بر یک مسیر تجاری آسیب‌پذیر، می‌تواند در هر لحظه منجر به فلج شدن زنجیره تأمین کالا در کشور شود بنابراین وابستگی دوباره و شدید به امارات، ریسک تجارت خارجی ایران را به‌شدت افزایش می‌دهد.

رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و روسیه  راهکار مقابله با این ریسک را  نه حذف امارات، بلکه تنوع‌بخشی می داند و معتقد است : کانال‌های تجاری، مالی و لجستیکی باید به گونه‌ای طراحی شوند که اثرات تحولات ژئوپلیتیک به حداقل برسد؛ بنابراین نباید تمام تخم‌مرغ‌هایمان را در یک سبد بگذاریم بلکه در حال حاضر مسیرهای جایگزین بسیار امیدوارکننده‌ای در کشورهای حوزه اوراسیا و سازمان شانگهای شناسایی شده است.

تابان ادامه داد: کشورهایی مانند روسیه، قزاقستان و ترکمنستان در شمال، و عمان، عراق و ترکیه در جنوب و غرب، در حال تبدیل شدن به جایگزین‌های استراتژیک برای مسیر دبی هستند و این مسیرها شاید در نگاه اول از لحاظ قیمتی کمی گران‌تر به نظر برسند، اما امنیت و پایداری آن‌ها، ارزشی بسیار بیشتر از تخفیف‌های لجستیکی دبی دارد.

دریای کاسپین و بندر انزلی؛ گره‌های بازنشده‌ای که باید گشود

رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و روسیه اظهارکرد: بهره‌برداری از پتانسیل‌های شمال کشور است و منطقه آزاد انزلی و مسیرهای دریای کاسپین به عنوان فرصت‌های دست‌نیافته هستند؛ بنابراین مسیرهای دریای کاسپین می‌تواند تا حد زیادی نقیصه‌های مسیرهای جنوبی را جبران کنند اما باید واقع‌بین بود؛ چراکه ظرفیت فعلی برخی از این بنادر بین ۳ تا ۵ هزار تن است و تا زمانی که عملیات لایروبی کانال‌ها به‌طور کامل انجام نشود، افزایش ظرفیت و پذیرش کشتی‌های بزرگتر ممکن نیست که خوشبختانه در حال حاضر عملیات لایروبی در جریان است و امیدواریم به‌زودی شاهد جهشی در ظرفیت‌های ترانزیتی شمال باشیم.

او یکی از چالش‌های اساسی در مسیر تغییر مسیرهای تجاری را بروکراسی اداری و قوانین دست‌وپاگیر می داند و دراین خصوص گفت: بخش خصوصی و بازرگانان ما با پشتکار زیادی در حال شناسایی و رایزنی برای یافتن مسیرهای جدید هستند و بازرگانان مسیرها را پیدا کرده اند و  قراردادهای اولیه را پیش بردیم و پتانسیل‌ها را سنجیدیم اما حالا نوبت دولت است و برای اینکه این مسیرهای جدید به جریان بیفتند، نیاز به اصلاح آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌های مصوب هست و تا زمانی که قوانین دولتی با واقعیت‌های جدید تجاری هماهنگ نشود، تلاش‌های بخش خصوصی در حد رایزنی باقی خواهد ماند.