نهاده‌ها کجاست و گرانی از کجا آمد؟ / وقتی وزن کم می‌شود و قیمت بالا می‌رود

مصرف‌کننده ایرانی، امروز با ضربه‌ای دوگانه رو به رو است؛ از یک سو قیمت هر شانه تخم‌مرغ در تهران به رقم تکان‌دهنده ۴۸۰ هزار تومان رسیده و از سوی دیگر، کیفیت و وزن محصول به شدت افت کرده است. در حالی که مردم با تورم پنهان دست‌وپنجه نرم می‌کنند و تخم‌مرغ‌های ریز را به قیمت‌های نجومی می‌خرند، وزارت جهاد کشاورزی همچنان در حال توزیع خبرهای خوش از واردات است.

به گزارش سرویس اقتصادی تابناک، در حالی که وزارت جهاد کشاورزی با اطمینان از «افزایش واردات و ترخیص نهاده‌های دامی» خبر می‌دهد، اما واکنش بازار چیزی جز گرانی بی سابقه نیست و دراین میان قیمت هر شانه تخم‌مرغ در تهران اکنون به ۴۸۰ هزار تومان رسیده است؛ جهشی ۸۰ هزار تومانی در تنها دو هفته که نشان می‌دهد یا ادعاهای دولت روی کاغذ مانده است یا نهاده‌های وارداتی، هرگز به دست تولیدکننده نرسیده و در پیچ و خم رانت‌های اداری گم شده‌اند.

گزارش‌های میدانی خبرنگار اقتصادی تابناک ابعاد جدیدی از این گرانی را آشکار می‌کند به طوری که  بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد هر شانه ۳۰ عددی تخم‌مرغ در میادین میوه و تره‌بار و فروشگاه‌های زنجیره‌ای با قیمت ۵۴۰ تا ۵۵۰ هزار تومان و در سطح شهر تا ۶۵۰ هزار تومان به فروش می‌رسد درحالی که تا چند روز پیش، این محصول با نرخ مصوب ۴۲۵ هزار تومان در میادین میوه و تره‌بار شهرداری تهران و فروشگاه‌های زنجیره‌ای عرضه می‌شد البته اعتراض مصرف‌کنندگان تنها به عددِ قیمت نیست، بلکه به «کاهش کیفیت و وزن» نیز است.  

برای مثال وقتی مشتری می‌بیند تخم‌مرغ‌هایی که طبق استاندارد باید ۲ کیلوگرم باشند، به طرز مشهودی ریزتر شده‌اند اما قیمتشان افزایش یافته، یعنی با یک «تورم پنهان» رو به رو هستیم بنابراین در این بازار، مصرف‌کننده هم بابت قیمت بالاتر پول می‌دهد و هم بابت محصولی که وزن و کیفیت کمتری دارد؛ این یعنی ضربه دوگانه به قدرت خرید خانواده‌های ایرانی.

ازسویی دیگر، وزارت جهاد کشاورزی مدام از ترخیص مواد اولیه و کاهش هزینه‌های تولید خبر می‌دهد اما سوال اینجاست که چرا وقتی نهاده‌های خوراک دام و طیور وارد شده و در دسترس است، اما هزینه تولید کاهش نیافته و قیمت نهایی محصول درحالی که باید پایین بیاید یا دست‌کم تثبیت شود اما قیمت آن همچنان در حال صعود است؟

این تناقض نشان می دهد که یا حجم واردات نهاده‌ها بسیار کمتر از ادعاهای رسمی است یا نهاده‌های وارداتی به دلیل رانت‌های توزیعی، به دست تولیدکننده کوچک‌ و متوسط نرسیده و تنها در دستان چند «غول وارداتی» متمرکز شده است.

به نظر می‌رسد وزارت جهاد کشاورزی به جای مدیریت واقعی زنجیره تأمین، به خبر درمانی روی آورده است و با  انتشار خبرهای خوش از واردات، در حالی که قیمت تخم‌مرغ در بازار تهران هر روز رکورد جدیدی می‌زند مصرف کننده را امیدوار می کند. 

اما سوال مهم اینجاست که اگر نهاده‌ها وارد شده‌اند، پس چه کسی در حال گران‌فروشی است؟ و اگر وارد نشده‌اند، پس ادعاهای وزارت جهاد کشاورزی چه معنایی دارد؟ تا زمانی که نظارت بر توزیع نهاده‌ها جایگزین خبرهای خوش اما توخالی شود، تخم‌مرغ در دسترس مردم نخواهد بود و سفره‌ها باز هم قربانی مدیریت ناکارآمد خواهند شد.

ابراهیم نژادرفیعی، کارشناس حوزه کشاورزی، در گفت‌وگوی تلویزیونی علت افزایش قیمت تخم مرغ را بر گردن صادرات انداخت و گفت: یکی از مهم‌ترین عوامل رشد قیمت تخم‌مرغ، صدور مجوز صادرات برای تنظیم بازار  به نفع تولید کننده است که با توجه به اینکه قیمت تخم مرغ در هفته های گذشته زیر قیمت تمام شده این محصول رسیده بود وزارت جهاد کشاورزی اجازه صادر این محصول را داد اما تاثیرات آن به شکلی بوده که اکنون قیمت این محصول در بازار حتی بالاتر از نرخ های تعیین شده به فروش می رسد.

این کارشناس ادامه داد: تخم‌مرغ ارزان‌ترین منبع پروتئین حیوانی در سبد غذایی خانوارهاست و هرگونه تغییر قیمت آن، تأثیر مستقیمی بر هزینه معیشت مردم دارد و تصمیم سازی ها در تنظیم بازار این محصول باید با دقت بیشتری صورت گیرد.