بنز هاشمی؛ مرسدسی که از خیابان‌های اشتوتگارت تا قلب سیاست ایران رسید(قسمت اول)

به گزارش تابناک؛اگر امروز از علاقه‌مندان خودرو بخواهید نام یکی از ماندگارترین مرسدس بنز‌های تاریخ را بگویند، بدون تردید اتاق W۱۲۶ یکی از نخستین پاسخ‌ها خواهد بود. اما در ایران، این خودرو داستان متفاوتی دارد. اینجا کمتر کسی آن را با کد اتاق یا حتی نام ۵۶۰ SEL می‌شناسد. برای بسیاری از مردم، این خودرو همان «بنز هاشمی» است؛ لقبی که نه کارخانه مرسدس بنز برایش انتخاب کرده و نه در هیچ کاتالوگی دیده می‌شود، بلکه سال‌ها حضور این خودرو در کنار یکی از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های سیاسی جمهوری اسلامی باعث شد چنین نامی برای همیشه روی آن بماند.

جالب اینجاست که شهرت این خودرو تنها به دوران ریاست‌جمهوری آیت‌الله هاشمی رفسنجانی محدود نشد. حتی سال‌ها پس از پایان حضور او در ساختمان پاستور، زمانی که ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام را بر عهده داشت و عضو مجلس خبرگان رهبری بود، همچنان این مرسدس سرمه ای  در بسیاری از تردد‌های رسمی او دیده می‌شد. همین حضور مداوم باعث شد تصویر این خودرو با شخصیت هاشمی رفسنجانی در ذهن مردم گره بخورد؛ تا جایی که نام رسمی خودرو به حاشیه رفت و لقب «بنز هاشمی» جای آن را گرفت.

اما داستان این خودرو، هزاران کیلومتر دورتر از ایران و در شهر اشتوتگارت آلمان آغاز شد. اواخر دهه هفتاد میلادی، مرسدس بنز تصمیم گرفت نسل جدید کلاس S را روانه بازار کند؛ خودرویی که باید از هر نظر از نسل قبل بهتر، ایمن‌تر، راحت‌تر و لوکس‌تر می‌بود. مهندسان آلمانی در آن دوران هنوز با محدودیت‌های اقتصادی و کاهش هزینه‌های تولید به سبک امروزی روبه‌رو نبودند. فلسفه طراحی ساده بود؛ بهترین خودرو ممکن را بسازید، حتی اگر هزینه آن بسیار بالا باشد. نتیجه این تفکر، تولد مرسدس بنز W۱۲۶ در سال ۱۹۷۹ بود؛ خودرویی که بعد‌ها بسیاری از کارشناسان آن را کامل‌ترین کلاس S قرن بیستم نامیدند.

W۱۲۶ از همان نخستین روز‌های ورود به بازار، استاندارد‌های صنعت خودرو را تغییر داد. طراحی بدنه آن نسبت به نسل قبل مدرن‌تر، نرم‌تر و آیرودینامیک‌تر شده بود. ضریب درگ پایین، مصرف سوخت کمتر، سکوت مثال‌زدنی کابین و کیفیت ساخت فوق‌العاده، باعث شد این خودرو خیلی زود به انتخاب اول مدیران شرکت‌های بزرگ، خانواده‌های سلطنتی، رؤسای جمهور و شخصیت‌های سیاسی جهان تبدیل شود.

در میان نسخه‌های مختلف این خانواده، مدل ۵۶۰ SEL بدون تردید پرچم‌دار بود. حرف L در انتهای نام خودرو نشان می‌داد که این نسخه دارای فاصله محوری بلندتر است؛ موضوعی که فضای سرنشینان عقب را به شکل محسوسی افزایش می‌داد. برای خودرو‌های تشریفاتی، این ویژگی اهمیت فوق‌العاده‌ای داشت، زیرا اغلب شخصیت‌های سیاسی یا مدیران ارشد ترجیح می‌دادند در صندلی عقب بنشینند و از فضای بیشتر، راحتی بالاتر و امکانات کامل‌تر استفاده کنند.

زیر کاپوت این سدان آلمانی، یک موتور هشت سیلندر خورجینی با حجم ۵.۶ لیتر قرار داشت؛ پیشرانه‌ای که بسته به بازار هدف، توان تولید حدود ۲۷۰ تا نزدیک ۳۰۰ اسب‌بخار قدرت را داشت. شاید امروز این اعداد چندان شگفت‌انگیز نباشند، اما باید به خاطر داشت که این خودرو بیش از چهار دهه پیش طراحی شده است. در آن زمان، چنین قدرتی برای یک سدان لوکس، فوق‌العاده محسوب می‌شد. گشتاور فراوان موتور باعث می‌شد خودرو حتی با وزن نزدیک به دو تن، شتابی نرم، روان و بدون کوچک‌ترین فشار را تجربه کند. همه این نیرو نیز از طریق گیربکس چهار سرعته اتوماتیک افسانه‌ای مرسدس به چرخ‌های عقب منتقل می‌شد؛ گیربکسی که هنوز هم بسیاری از تعمیرکاران آن را یکی از بادوام‌ترین گیربکس‌های اتوماتیک تاریخ صنعت خودرو می‌دانند.

اما قدرت موتور تنها دلیل محبوبیت این خودرو نبود. مرسدس بنز هنگام توسعه W۱۲۶ بیشترین تمرکز خود را روی ایمنی گذاشته بود. این خودرو جزو نخستین سدان‌های جهان بود که به سامانه ترمز ضدقفل ABS مجهز شد و کمی بعد نیز نسخه‌های مجهز به کیسه هوای راننده و سپس سرنشین جلو وارد بازار شدند. ساختار مهندسی بدنه به گونه‌ای طراحی شده بود که در زمان تصادف، انرژی ضربه را جذب کرده و از انتقال آن به کابین جلوگیری کند. ستون‌های تقویت‌شده، فرمان جمع‌شونده، سیستم تعلیق پیشرفته و ده‌ها فناوری دیگر باعث شدند W۱۲۶ برای سال‌ها به عنوان یکی از ایمن‌ترین خودرو‌های جهان شناخته شود.

همین ویژگی‌ها بود که پای این خودرو را به ناوگان تشریفات بسیاری از دولت‌ها باز کرد. از اروپا گرفته تا خاورمیانه، از کاخ‌های سلطنتی تا ساختمان‌های ریاست‌جمهوری، W۱۲۶ حضوری پررنگ داشت. بسیاری از سران کشور‌ها معتقد بودند این مرسدس، ترکیبی کم‌نظیر از امنیت، وقار، دوام و راحتی را ارائه می‌دهد؛ ویژگی‌هایی که برای یک خودروی تشریفاتی اهمیت حیاتی دارند.

ایران نیز از این قاعده مستثنا نبود. در سال‌هایی که هنوز واردات خودرو‌های لوکس و تشریفاتی برای ناوگان دولتی انجام می‌شد، تعدادی از مرسدس‌های کلاس S وارد کشور شدند و در اختیار نهاد‌های مختلف قرار گرفتند. در میان آنها، یک دستگاه مرسدس بنز ۵۶۰ SEL بیش از همه در حافظه مردم ماندگار شد؛ خودرویی که سال‌ها در تردد‌های رسمی آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی مورد استفاده قرار گرفت.

این خودرو تنها به دلیل لوکس بودن انتخاب نشده بود. در آن سال‌ها، امنیت، قابلیت اطمینان و دوام اهمیت بیشتری از تجمل داشت. یک خودروی تشریفاتی باید بتواند ساعت‌ها بدون کوچک‌ترین نقص فنی کار کند، در شرایط مختلف آب‌وهوایی عملکرد قابل اعتمادی داشته باشد و در صورت نیاز، با وجود وزن زیاد، به سرعت از محل خارج شود. W۱۲۶ دقیقاً برای چنین مأموریتی ساخته شده بود. موتور هشت سیلندر تنفس طبیعی آن بدون پیچیدگی‌های رایج موتور‌های امروزی، دوام مثال‌زدنی داشت و سیستم تعلیق نرم خودرو نیز باعث می‌شد سرنشینان حتی روی آسفالت‌های نه‌چندان هموار، آرامش کابین را احساس کنند.

با گذشت زمان، این مرسدس به بخشی از تصویر عمومی هاشمی رفسنجانی تبدیل شد. بسیاری از شهروندان، پیش از آنکه چهره او را ببینند، خودروی مشکی و کشیده‌ای را تشخیص می‌دادند که با آرامش و وقار در میان خودرو‌های اسکورت حرکت می‌کرد. همین تکرار، باعث شد «بنز هاشمی» به یک اصطلاح عمومی تبدیل شود؛ اصطلاحی که حتی نسل جوانی که هرگز آن دوران را ندیده است نیز آن را می‌شناسد.

 سیاستمداران دیگری هم مرسدس بنز سوار می شدند ، صدام حسین المجید التکریتی دیکتاتور سابق عراق ، آنگلا مرکل صدراعظم سابق آلمان ، هیتلر رهبر حزب نازی ، هوگو چاوز رئیس جمهور اسبق کلمبیا البته که مدل های خودرو مورد استفاده این افراد با مدل خودرو آقای هاشمی تفاوت داشت ...

این گزارش ادامه دارد و در بخش دوم، به نسخه‌های محافظتی W۱۲۶، امکانات کم‌نظیر این خودرو، دلیل محبوبیت آن میان رهبران جهان، سرنوشت «بنز هاشمی» پس از پایان مأموریت و جایگاه تاریخی این مرسدس در صنعت خودرو پرداخته می‌شود.