تلفن ثابت داشته باشید و جریمه پرداخت کنید! / چرا باید بابت تلفنی که استفاده نمی‌کنیم، ۴۵ درصد بیشتر پول بدهیم؟ + جوابیه

شرکت مخابرات ایران با افزایش ۴۵ درصدی تعرفه‌ها، ۲.۶ هزار میلیارد تومان درآمد مازاد کسب می‌کند؛ اما کیفیت خدمات در چه وضعیتی است؟ وقتی درآمدها نجومی و کیفیت در حال سقوط است، یعنی مردم دارند هزینه ناکارآمدی مدیران را پرداخت می‌کنند!

به گزارش سرویس اقتصادی تابناک ، چندی پیش مدیرعامل مخابرات اعلام کرد که برای نخستین بار در سال ۱۴۰۴، آبونمان یا حداقل هزینه نگهداری خط تلفن ثابت به صورت قانونی در تعرفه‌ها لحاظ شد که این موضوع حدود ۶.۴ همت برای شرکت مخابرات ایران درآمد ایجاد کرد اما این تعرفه در سال ۱۴۰۵ حدود ۴۵ درصد افزایش یافت که پیش‌بینی می‌شود حدود ۲.۶ همت درآمد مازاد نسبت به سال قبل برای شرکت ایجاد کند.

 بر اساس اظهارات رسمی مدیرعامل شرکت مخابرات ایران در سال ۱۴۰۴ با معرفی «آبونمان» یا حداقل هزینه نگهداری خط، درآمدی بالغ بر ۶.۴ هزار میلیارد تومان کسب کرده است اما مساله مهم تداوم این روند در سال ۱۴۰۵ است؛ جایی که با افزایش ۴۵ درصدی این تعرفه، پیش‌بینی می‌شود مبلغ ۲.۶ هزار میلیارد تومان «درآمد مازاد» به جیب این شرکت برود.

 از خدمت‌رسانی تا کسب ثروت...

نقطه بحرانی اظهارات مدیرعامل شرکت مخابرات ، عبارت «به صورت قانونی در تعرفه‌ها لحاظ شد» است که نشان می دهد قانونی بودن یک تصمیم، به معنای عادلانه یا منصفانه بودن نیست.

تبدنیل تلفن ثابت به یک منبع درآمدی از طریق «حداقل هزینه نگهداری»، به این معناست که حتی اگر مشترکی از تلفن خود استفاده نکند، باید بابت «داشتن خط» جریمه پرداخت کند که این نوع نگاه ، مخابرات را از یک سازمان خدماتی به یک سازمان تولیدکننده قبض تبدیل کرده است.

اما سوال اساسی این است که این درآمد‌های کلان (مجموعاً ۹ هزار میلیارد تومان در دو سال) دقیقاً کجا هزینه شده است؟ در شرایطی که کاربران با بوق‌های آزاد، افت کیفیت اینترنت ثابت و فرسودگی شبکه در بسیاری از مناطق مواجه هستند، افزایش ۴۵ درصدی تعرفه‌ها چه توجیهی دارد؟ 

وقتی یک شرکت ادعای درآمد مازاد ۲.۶ همت می‌کند، اما کیفیت خدمات آن در حال سقوط است، یعنی این افزایش قیمت نه برای «بهبود شبکه»، بلکه برای «پوشاندن ناکارآمدی‌های مدیریتی» یا «سودآوری » مصرف شده است.

در زمانه ای که تلفن ثابت به ابزاری قدیمی تبدیل شده و بسیاری از خانواده‌ها تنها برای دسترسی به اینترنت (ADSL) آن را نگه داشته‌اند، تحمیل آبونمان با رشد ۴۵ درصدی، نوعی «مالیات پنهان» بر ارتباطات است و این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که نرخ تورم و فشار اقتصادی بر معیشت مردم به اوج رسیده است.

به همین دلیل اگر مخابرات ایران بخواهد ادعای خدمت‌رسانی کند، باید به جای تکرار ارقام تریلیونی درآمد، پاسخ دهد که چرا با وجود این مبالغ نجومی، هنوز کیفیت ارتباطات در بسیاری از نقاط کشور در سطح استاندارد‌های اولیه نیست؟

به گزارش تابناک ، اظهارات مدیر عامل شرکت مخابرات، به جای آنکه باعث آرامش خاطر مشترکین شود، نشان می‌دهد که شرکت مخابرات ایران به جای تمرکز بر «توسعه زیرساختی»، به دنبال کسب درآمد از جیب مردم است بنابراین درآمد ۲.۶ هزار میلیارد تومانی مازاد، در واقع حاصل یک «سرمایه‌گذاری» نیست که نتیجه‌ مستقیم افزایش قیمت‌های اجباری است. 

جوابیه شرکت ملی مخابرات به گزارش تابناک

به دنبال انتشار این گزارش شرکت ملی مخابرات توضیحات زیر را به عنوان جوابیه ارسال کرد که متن آن به شرح ذیل است: قبل از اینکه پاسخ یادداشت مغرضانه و سراسر نادرست سایت تابناک را برای تنویر افکار عمومی بدهم ضروری می دانم به یک نکته اشاره کنم که  در سالهای طولانی فعالیت در حوزه رسانه و روابطعمومی، در دنیای باجنیوزها و رسانههای زرد، همواره یکی از منابع خبری اینجانب، مطالب مستدل و دقیق سایت خبری تابناک بوده و هست. اما متأسفانه اخیر ا نویسندهای ناشناس که در حوزه تولید محتوا در این سایت وزین نفوذ کرده، بدون تحقیق و مطالعه کافی، یا از روی کینه و بغض شخصی نسبت به فرد یا افرادی در این شرکت ملی، یادداشتهایی مینویسد که جای بسی تأسف دارد.

لذا به سردبیر محترم تابناک توصیه میکنم برای حفظ جایگاه و اعتبار خبری این رسانه، این فرد را از سایت کنار بگذارند یا دستکم برای وی دوره آموزشی جامع خبرنگاری برگزار کنند تا با چنین مطالبی، موجب خدشه به اعتبار رسانه و شرمساری خبرنگاران فهیم و حرفهای کشور نشود.

و اما پاسخ به ابهامات و اتهامات مطلب منتشره:
تعدیل اندک تعرفه تلفن ثابت، «جریمه مشترکان» یا کسب درآمد مازاد نیست؛ ضرورتی برای استمرار خدمت، نگهداری شبکه و جبران بخشی از هزینههای واقعی زیرساخت ارتباطی است.
۱ .حداقل هزینه نگهداری خط تلفن ثابت «جریمه» نیست.
توصیف حداقل هزینه نگهداری خط تلفن ثابت به عنوان «جریمه مشترکانی که از تلفن استفاده نمیکنند»، با ماهیت این تعرفه همخوانی ندارد. شبکه تلفن ثابت صرفا زمانی هزینه ایجاد نمیکند که مشترک گوشی تلفن را بردارد و تماس برقرار کند؛ نگهداری خط، تجهیزات دسترسی، مراکز مخابراتی، شبکه انتقال، برق، سیستمهای پشتیبان، نیروی انسانی، رفع خرابی، نگهداری و پایداری شبکه، همگی هزینه هایی مستمر هستند.
بنابراین، این هزینه ناظر بر حفظ و آمادهبهکاری یک خط و زیرساخت ارتباطی است و نه جریمه استفاده نکردن از تلفن.
۲ .تعدیل تعرفه، تصمیم یکجانبه شرکت مخابرات ایران نیست
تعرفه خدمات مخابراتی بر اساس ضوابط و فرآیندهای قانونی تعیین و ابلاغ میشود و شرکت مخابرات ایران اختیار تعیین یکجانبه تعرفههای خدمات خود را ندارد. از این رو، تعبیرهایی مانند «تحمیل افزایش قیمت» یا «کسب درآمد از جیب مردم» تصویری نادرست از فرآیند تعیین تعرفه ارائه می کند.
همچنین افزایش حدود ۴۵ درصدی تعرفه در سال ۱۴۰۵ را نمیتوان به معنای افزایش مستقیم و معادل درآمد شرکت تلقی کرد؛ چرا که میزان درآمد واقعی به تعداد خطوط مشمول، میزان استفاده، وضعیت مشترکان و سایر عوامل عملیاتی وابسته است.
 ۳ .رقم ۲.۶ هزار میلیارد تومان، «درآمد مازاد قطعی» شرکت نیست
در گزارش منتشرشده، رقم حدود ۲.۶ هزار میلیارد تومان به عنوان «درآمد مازاد» یا درآمدی که قرار است «به جیب شرکت مخابرات ایران برود» مطرح شده است؛ در حالی که این نوع محاسبه، بدون در نظر گرفتن ساختار هزینهای شبکه و سایر متغیرهای مؤثر بر درآمد و هزینه شرکت، نمیتواند مبنای قضاوت دقیق درباره عملکرد مالی مخابرات باشد. جهت استحضار مشترکان محترم یادآوری می کنیم که مصوبه شورای عالی کار در خصوص دستمزد سال جاری پیش از ۱۵ هزار میلیارد تومان بار مالی به شرکت مخابرات تحمیل کرده است.
شرکت مخابرات ایران یک بنگاه ارائه دهنده خدمات زیرساختی است که برای استمرار شبکه های گسترده در سراسر کشور، با هزینه های قابل توجهی در حوزه نگهداری، انرژی، تجهیزات، نیروی انسانی، توسعه و نوسازی مواجه است. هزینه سال جاری بیش از دو برابر سال ۴۰۴ است بنابراین، درآمد عملیاتی شرکت را نمی توان معادل سود یا «درآمد مازاد» تلقی کرد.
۴ .منابع حاصل از تعرفه ها برای استمرار و توسعه شبکه هزینه میشود
شرکت مخابرات ایران در سالهای اخیر برنامه های گستردهای را برای نوسازی شبکه، توسعه فیبر نوری، جایگزینی تدریجی زیرساختهای مسی، افزایش ظرفیت شبکه، ارتقای کیفیت خدمات، توسعه سامانه های فنی و عملیاتی و افزایش تابآوری ارتباطات کشور در دستور کار قرار داده است.
ثبت یک میلیون و ۸۵۰ هزار اتصال فعال فیبر نوری، توسعه شبکه دسترسی مبتنی بر فیبر، افزایش ظرفیت شبکه و اجرای طرحهای نوسازی و برگردان از جمله اقداماتی است که نیازمند سرمایهگذاری مستمر و منابع مالی قابل توجه است.
در شرایطی که بخش قابل توجهی از تجهیزات و زیرساختهای شبکه نیازمند نوسازی و بازسازی هستند، انتظار ادامه ارائه خدمات با تعرفه هایی که فاصله قابل توجهی با هزینه واقعی نگهداری زیرساخت دارند، عملا توسعه و پایداری شبکه را با چالش مواجه می کند.
 
۵ .تلفن ثابت همچنان یک زیرساخت ارتباطی است، نه یک خدمت منسوخ شده که این تصور که تلفن ثابت صرفا برای برقراری تماس صوتی مورد استفاده قرار میگیرد، با واقعیت شبکه ارتباطی امروز مطابقت ندارد. شبکه دسترسی ثابت، بستر ارائه طیف گستردهای از خدمات ارتباطی از جمله اینترنت ثابت و خدمات مبتنی بر فیبر نوری است. علاوه بر آن زیرساخت اصلی شبکه تلفن همراه، ارتباطات ثابت است.
۶ .درباره کیفیت خدمات نیز مطالبهگری باید بر مبنای واقعیتهای فنی باشد که شرکت مخابرات ایران منکر ضرورت ارتقای کیفیت خدمات نیست و اتفاقا افزایش کیفیت، نوسازی شبکه، توسعه فیبر نوری، افزایش رضایت مشترکان و ارتقای تابآوری شبکه از محورهای اصلی برنامههای فعلی شرکت است.

با این حال، نسبت دادن هرگونه مشکل کیفی در شبکه به تعرفه خدمات یا ادعای اینکه درآمد حاصل از تعرفه ها برای «پوشاندن ناکارآمدی مدیریتی» مصرف میشود، بدون ارائه مستندات، قضاوتی فراتر از واقعیتهای مالی و فنی شرکت است.
شبکه مخابرات کشور یک زیرساخت گسترده و چندلایه است که نگهداری آن، به ویژه در شرایط افزایش هزینه تجهیزات، انرژی، نیروی انسانی و عملیات فنی، نیازمند منابع پایدار است.

۷ .تعرفه باید امکان استمرار خدمت و سرمایه گذاری را فراهم کند
شرکت مخابرات ایران معتقد است بحث درباره تعرفه ارتباطات باید از دوگانه «افزایش قیمت یا سود شرکت» فراتر رود. پرسش اصلی این است که آیا منابع حاصل از ارائه خدمات ارتباطی، امکان حفظ شبکه موجود، نوسازی زیرساختها و سرمایهگذاری برای نسل جدید شبکه را فراهم میکند یا خیر.
 
در شرایطی که توسعه فیبر نوری و گذار از شبکههای قدیمی به زیرساخت های پرظرفیت در دستور کار قرار دارد، استمرار این مسیر بدون تأمین منابع مالی پایدار امکانپذیر نیست.
بر همین اساس، افزایش تعرفه خدمات مخابراتی را نباید به عنوان جریمه مشترکان یا راهکاری برای افزایش درآمد به هر قیمت تفسیر کرد؛ این موضوع بخشی از فرآیند تأمین منابع لازم برای استمرار خدمت رسانی، نگهداری شبکه و سرمایه گذاری در آینده ارتباطات کشور است.
شرکت مخابرات ایران ضمن استقبال از نقدهای کارشناسی و مطالبه گری رسانه ها، تأکید میکند که ارزیابی عملکرد شرکت باید بر مبنای مجموعهای از شاخصهای واقعی شامل میزان سرمایه گذاری، توسعه زیرساخت، کیفیت خدمات،
رشد فیبر نوری، پایداری شبکه، هزینه های نگهداری و صورتهای مالی انجام شود؛ نه صرفا با مقایسه یک رقم تعرفه با سال قبل و نامگذاری آن به عنوان «درآمد مازاد».
شرکت مخابرات ایران خود را متعهد به شفافیت، ارتقای کیفیت خدمات و توسعه زیرساختهای ارتباطی کشور میداند و مسیر پیشرو را بر پایه نوسازی شبکه، توسعه فیبر نوری، استفاده از فناوریهای نوین و افزایش تابآوری و پایداری شبکه دنبال خواهد کرد.

داود زارعیان معاون ارتباطات شرکت مخابرات ایران

عکس العمل عجیب شرکت مخابرات در واکنش به انتشار گزارش تابناک

اما پاسخ تابناک به معاون ارتباطات این شرکت در نامه‌ای که بیشتر شبیه به یک «حمله شخصی» بود تا یک «پاسخ رسمی» این است که بهتر است این معاونت به این مساله بپردازد که  به جای آنکه توضیح دهد چرا مردم باید بابت تلفن‌های استفاده‌نشده جریمه شوند، توهین به نویسنده و توصیه به «دوره آموزشی خبرنگاری» را دست مایه قرار دادند.

البته جای تعجب دارد که در جایگاه «معاون ارتباطات» و مسئول روابط عمومی یک شرکت ملی، به جای پاسخ به ارقام و مستندات، به «حملات شخصی» و توصیه‌های توهین‌آمیز روی آورده‌ که باید گفت آقای زارعیان معاون ارتباطات شرکت مخابرات ایران اگر شما برای خودتان شانی قائل نیستید، دست‌کم برای جایگاه حساس «روابط عمومی» و اعتبار این پست قائل باشید . استفاده از عباراتی چون «باج‌نیوز» و «رسانه‌های زرد» در پاسخ به یک گزارش مستند، نه تنها گویای فقدان استدلال شماست، بلکه نشان می‌دهد که مخابرات به جای پاسخگویی، به «حمله» روی آورده است.

اگر برای خودتان شانی قائل نیستید، برای جایگاه روابط عمومی شرکتی که با پول مردم اداره می‌شود قائل باشید و توصیه‌های آموزشی خود را برای خودتان نگه دارید و به جای توهین، بگویید ۴۵ هزار میلیارد تومان تخلف ارزی و تعرفه‌های نجومی چه رابطه‌ای با «کیفیت خدمات» دارد؟

بنابراین بهتر است شما نیز به جای توهین به خبرنگاران، به سوالات مردم پاسخ دهید که چرا مردم باید بابت خدماتی که دریافت نمی‌کند هزینه بپردازد؟ چرا ناکارآمدی مدیریتی شما باید از جیب مشترکین تامین شود؟

جوابیه دیگر شرکت مخابرات ایران به تابناک

درادامه شرکت مخابرات ایران درباره پاسخ به خبرگزاری «تابناک» توضیحات زیر را ارائه کرد که درادامه می خوانید: شرکت مخابرات ایران و معاونت ارتباطات این شرکت، در هیچ‌یک از مطالب منتشرشده، «تابناک» را رسانه‌ای زرد یا مصداق «باج‌نیوز» معرفی نکرده‌اند.

اتفاقاً در متن مورد اشاره، تأکید شده بود که در فضای رسانه‌ای امروز و در شرایطی که رسانه‌های زرد و مطالب فاقد پشتوانه کارشناسی گاه مجال بیشتری برای دیده‌شدن پیدا می‌کنند، «تابناک» به عنوان یک رسانه شناخته‌شده و اثرگذار، همواره یکی از منابع مورد مراجعه و استناد بوده و انتظار از چنین رسانه‌ای نیز طبیعتاً ارائه مطالب دقیق، مستند و مبتنی بر واقعیت‌های فنی و اقتصادی است. 
بنابراین، تعبیر «رسانه‌های زرد» در آن متن، ناظر به یک پدیده عمومی در فضای رسانه‌ای بوده و به هیچ عنوان به «تابناک» یا نویسنده گزارش این رسانه اطلاق نشده است. برداشت دیگری از این عبارت، با متن و منظور اصلی پاسخ شرکت مخابرات ایران همخوانی ندارد.

با این حال، به نظر می‌رسد ادامه این بحث در قالب پاسخ‌های رسانه‌ای متقابل، نه به روشن‌تر شدن موضوع کمک می‌کند و نه پاسخگوی دغدغه اصلی مخاطبان خواهد بود.
موضوع افزایش تعرفه خدمات مخابراتی، موضوعی فنی، اقتصادی و زیرساختی است و ابعاد آن را نمی‌توان صرفاً با مقایسه یک رقم تعرفه با سال گذشته یا با طرح پرسش درباره «پرداخت هزینه برای تلفن کم‌مصرف یا بدون استفاده» تحلیل کرد.

شرکت مخابرات ایران در پاسخ پیشین خود نیز بر این نکته تأکید کرده است که منابع حاصل از تعرفه خدمات، در چارچوب اقتصاد شبکه، صرف استمرار خدمت‌رسانی، نگهداری و نوسازی زیرساخت‌ها، توسعه فیبر نوری، تأمین تجهیزات، انرژی، نیروی انسانی و ارتقای پایداری و تاب‌آوری شبکه می‌شود.

از سوی دیگر، شرکت مخابرات ایران منکر ضرورت ارتقای کیفیت خدمات نیست؛ بلکه افزایش کیفیت، نوسازی شبکه، توسعه فیبر نوری، افزایش رضایت مشترکان و ارتقای تاب‌آوری شبکه، از محورهای اصلی برنامه‌های فعلی شرکت است. بدیهی است تحقق این اهداف، بدون تأمین منابع مالی پایدار برای نگهداری و توسعه شبکه‌ای با ابعاد ملی، امکان‌پذیر نخواهد بود.

بر همین اساس، شرکت مخابرات ایران آمادگی دارد به جای ادامه بحث در فضای رسانه‌ای و نسبت دادن عبارات و نیت‌هایی که مورد نظر این شرکت نبوده است، در یک جلسه حضوری با مسئولان و خبرنگاران «تابناک»، تمامی ابعاد موضوع را به صورت شفاف و مستند تشریح کند.

در این جلسه می‌توان درباره مبانی افزایش تعرفه‌ها، هزینه‌های واقعی نگهداری شبکه، وضعیت سرمایه‌گذاری شرکت، توسعه فیبر نوری، الزامات نوسازی شبکه، کیفیت خدمات، درآمدها و هزینه‌های شرکت و همچنین پرسش‌های مطرح‌شده درباره حداقل هزینه نگهداری خطوط تلفن ثابت، با ارائه اطلاعات و مستندات لازم گفت‌وگو کرد.

شرکت مخابرات ایران معتقد است نقد رسانه‌ای زمانی بیشترین اثرگذاری را دارد که دو طرف، به جای تقابل رسانه‌ای، در فضایی حرفه‌ای و مستند به اصل موضوع بپردازند. مطالبه‌گری رسانه‌ها حق جامعه و یکی از ارکان شفافیت است و پاسخگویی نیز وظیفه شرکت مخابرات ایران است؛ اما این گفت‌وگو زمانی می‌تواند به نتیجه برسد که اعداد، مستندات و واقعیت‌های فنی و اقتصادی در کنار یکدیگر دیده شوند.

از همین رو، شرکت مخابرات ایران ضمن احترام به جایگاه رسانه‌ای «تابناک» و با تأکید مجدد بر اینکه این رسانه را در زمره رسانه‌های زرد تلقی نکرده است، پیشنهاد می‌کند ادامه این بحث در یک نشست حضوری و تخصصی دنبال شود تا به جای شکل‌گیری سوءتفاهم‌های جدید، اصل موضوع یعنی چرایی تعرفه‌ها، هزینه‌های واقعی شبکه و ضرورت سرمایه‌گذاری برای آینده ارتباطات کشور، برای افکار عمومی به صورت روشن و مستند تبیین شود.