4بازدید
۰
تفاوت استانبول ۱ و ۲
جلال برزگر
پانزده ماه پس از مذاكرات پیشین ايران و گروه كشورهاي 1+5 در استانبول، ديدار دوباره نمايندگان دو طرف در اين بندر باستاني و گذرگاه شرق و غرب در حال و هوايي متفاوت برگزار شد، به گونه‌ای كه قاطبه رسانه‌هاي بين‌المللي و داخلي از در پیش گرفتن رويكرد تازه، كاربردي و معطوف به دستيابي به نتيجه از سوي طرف‌هاي مذاكره صحبت كردند. كمترين دستاورد مذاكرات استانبول 2 (كه خود نتيجه‌اي بسيار مهم است) توافق دو طرف براي ادامه مذاكرات و برگزاري دور بعدي آن نزدیک يك ماه ديگر در بغداد است.
هرچند رسانه‌هاي غربي، تلاش كردند متفاوت شدن فضاي مذاكره را به مواضع تازه و انعطافی ايران نسبت دهند، واقعیت آن است كه اين گروه كشورهاي غربي 1+5 بودند كه با تغيير نسبي در مواضع يا به قولي با انعطاف بيشتر وارد استانبول شدند كه اين خود نتيجه شرايط و پس‌زمينه‌هاي مذاكره بوده است. رسانه‌هاي غربي در روزهاي گذشته تلاش كردند وانمود كنند كه جدي شدن بحث تحريم‌ها و تأثير آن ايران را به در پیش گرفتن رويكرد ملايم‌تر رهنمون کرده است.
اما مروري بر آنچه از چند ماه پیش و همچنين در خلال و روند مذاكرات رخ داد، نشان از آن دارد كه ايران در استانبول 2 نيز همان رويكرد تعامل و همكاري پیرامون نقاط مشترك و مختلف مورد علاقه با حفظ حقوق ملت ايران به ويژه در زمينه اصل و حق غني‌سازي اورانيوم مطابق با پيمان، منع گسترش سلاح‌هاي هسته‌اي (N.P.T) را در دستور كار و روي ميز مذاكره قرار داده است.
حتي پيش از برگزاري مذاكرات ايران به دليل برخي بدقولي‌ها از سوي مقامات ترك، گزينه‌هاي ديگري غير از استانبول مانند بغداد را مطرح ساخت و همگان دیدند تلاش و رايزني گسترده‌اي از سوي 1+5 و تركيه براي جلب نظر ايران صورت گرفت و سرانجام نيز چنانچه برخي مقامات در ايران پيشنهاد كرده بودند، بغداد به ايستگاهي براي دیدارهای بعدي ايران و 1+5 تبديل شد.
از سوي ديگر، بنا بر تصريح كاترين اشتون مذاكره‌كننده ارشد 1+5 مبناي مباحث هسته‌اي با ايران پس از اين، مفاد معاهده N.P.T خواهد بود كه اگر واقعا چنين شود، كيست كه نداند وضع قانوني و حقوقي فعاليت صلح‌آميز هسته‌اي مطابق با «ان.پی.تی» چيست و چگونه است؟ و طبعا مذاكره حقوقي و فني در اين چهارچوب موردي نيست كه ايران از آن رويگردان باشد.
اما چرا 1+5 در استانبول 2 به جاي تأكيد و پافشاری بر قطعنامه‌هاي سياسي و غيرقانوني شوراي امنيت درباره ايران، بيشتر به معاهده «ان.پی.تی» تأكيد كرده است؟ در عين حال چرا پيشنهاد ادامه مذاكرات در بغداد از سوي آنها پذيرفته شده است و در كلام مختصر، علت مديريت غربي‌ها براي كاهش دامنه اختلاف و حاكم كردن فضاي آرام بر مذاكره و مثبت و سازنده خواندن آن از سوي آنها چيست؛ آن هم در حالي كه تا چند ماه پيش، نه آمريكا و نه انگليس و فرانسه و آلمان در قالب اعضای 1+5 چنين نمي‌كردند؟!
پاسخ به اين پرسش‌ها را بايد در دو محور جست‌وجو كرد؛ نخست تغيير در موازنه قدرت در سطح منطقه و جهان كه به ويژه پس از گسترش موج بيداري اسلامي در كشورهاي منطقه می‌بینیم، به گونه‌اي كه به تصريح خود مقامات و كارشناسان غربي، اين موازنه به شدت به ضرر غرب، آمريكا و رژيم صهيونيستي در حال تغيير است و نشانه‌هاي آن از مصر تا بحرين و ديگر نقاط كاملا آشكار است.
از سوي ديگر مقاومت مدبرانه ايرانيان در قبال اعمال فشار و تحريم‌هاي سياسي و اقتصادي و تقويت اجماع داخلي در ايران پیرامون موضوع و محتواي ايستادگي در برابر افزون‌طلبي‌هاي قدرت‌هاي جهاني، غربي‌ها را دست‌کم در اين مرحله به بازنگري و تغيير در تاكتيك‌هاي رويارويي با ايران و آزمودن روش‌هاي تازه‌تر در مذاكره رسانده است.
هرچند اصل مذاكره با ايران نيز نتيجه نافرجام ماندن سياست تحريم و فشار است، در مرحله كنوني تغيير موازنه قدرت در منطقه به نفع ايران و به زيان غرب و مقاومت مدبرانه و ايستادگي يك ملت با عمق نفوذ فرهنگي، ديني و سياسي و حتي اقتصادي گسترده در منطقه، غرب را مجبور ساخته در مذاكره با ايران بيش از گذشته جانب احتياط و ادب را رعايت كند كه اين خود موجب مثبت‌تر شدن فضاي مذاكره شده است، وگرنه در اين مذاكرات و حواشي آن از سوي هيأت ايراني، هيچ نكته و گفته‌اي مغاير با آنچه ايران پیش از اين هم اعلام كرده، وجود نداشته است.
در استانبول 2 نيز مانند استانبول 1 ايران آماده گفت‌وگو و همكاري پیرامون نقاط مشترك و مورد علاقه از جمله موضوع هسته‌اي بوده است؛ با اين تفاوت كه در فاصله نشست استانبول 1 تا 2 همچون گذشته، طرف غربي با ايراني پيشرفته و هسته‌اي‌تر كه از موقعيت قابل توجه و برتر در منطقه و اجماع داخلي قوي برخوردار است، روبه‌رو شده است.
چندي پيش، وقتي يكي از مسئولان ايراني پيشنهاد مذاكره با 1+5 در بغداد، دمشق يا بيروت را مطرح كرد، برخي افراد كم‌اعتقاد به ظرفيت و ارزش‌هاي داخلي و جهاني ايران، اين پيشنهاد را سازنده ندانستند، در حالي كه روند قضايا و آنچه در استانبول 2 گذشت به خوبي نشان داد كه موقعيت و ظرفيت‌هاي امروز ايران در منطقه و جهان انكارناشدنی بوده و وزن و تأثير آن در فضاي مذاكرات و تعادل‌بخشي به اين فضا بيش از پيش در حال آشكار شدن است.
بنابراین، باید گفت كه اين موقعيت بايد قدر دانسته شده و براي دستيابي به موفقيت‌هاي متناسب با آن برنامه‌ريزي و اقدام شود؛ اين مهم ميسر نخواهد بود، مگر با درك و تحليل درست قضايا به قصد فراهم آوردن شرايط مذاكراتي معقول و ثمربخش كه در آن از حقوق ملت ايران مطابق با قواعد بين‌المللي هرچه بيشتر صيانت شود و در عين حال، زمينه‌ها براي همكاري و تعامل بيشتر با ديگر كشورها نيز فراهم آيد.
هرچند رسانه‌هاي غربي، تلاش كردند متفاوت شدن فضاي مذاكره را به مواضع تازه و انعطافی ايران نسبت دهند، واقعیت آن است كه اين گروه كشورهاي غربي 1+5 بودند كه با تغيير نسبي در مواضع يا به قولي با انعطاف بيشتر وارد استانبول شدند كه اين خود نتيجه شرايط و پس‌زمينه‌هاي مذاكره بوده است. رسانه‌هاي غربي در روزهاي گذشته تلاش كردند وانمود كنند كه جدي شدن بحث تحريم‌ها و تأثير آن ايران را به در پیش گرفتن رويكرد ملايم‌تر رهنمون کرده است.
اما مروري بر آنچه از چند ماه پیش و همچنين در خلال و روند مذاكرات رخ داد، نشان از آن دارد كه ايران در استانبول 2 نيز همان رويكرد تعامل و همكاري پیرامون نقاط مشترك و مختلف مورد علاقه با حفظ حقوق ملت ايران به ويژه در زمينه اصل و حق غني‌سازي اورانيوم مطابق با پيمان، منع گسترش سلاح‌هاي هسته‌اي (N.P.T) را در دستور كار و روي ميز مذاكره قرار داده است.
حتي پيش از برگزاري مذاكرات ايران به دليل برخي بدقولي‌ها از سوي مقامات ترك، گزينه‌هاي ديگري غير از استانبول مانند بغداد را مطرح ساخت و همگان دیدند تلاش و رايزني گسترده‌اي از سوي 1+5 و تركيه براي جلب نظر ايران صورت گرفت و سرانجام نيز چنانچه برخي مقامات در ايران پيشنهاد كرده بودند، بغداد به ايستگاهي براي دیدارهای بعدي ايران و 1+5 تبديل شد.
از سوي ديگر، بنا بر تصريح كاترين اشتون مذاكره‌كننده ارشد 1+5 مبناي مباحث هسته‌اي با ايران پس از اين، مفاد معاهده N.P.T خواهد بود كه اگر واقعا چنين شود، كيست كه نداند وضع قانوني و حقوقي فعاليت صلح‌آميز هسته‌اي مطابق با «ان.پی.تی» چيست و چگونه است؟ و طبعا مذاكره حقوقي و فني در اين چهارچوب موردي نيست كه ايران از آن رويگردان باشد.
اما چرا 1+5 در استانبول 2 به جاي تأكيد و پافشاری بر قطعنامه‌هاي سياسي و غيرقانوني شوراي امنيت درباره ايران، بيشتر به معاهده «ان.پی.تی» تأكيد كرده است؟ در عين حال چرا پيشنهاد ادامه مذاكرات در بغداد از سوي آنها پذيرفته شده است و در كلام مختصر، علت مديريت غربي‌ها براي كاهش دامنه اختلاف و حاكم كردن فضاي آرام بر مذاكره و مثبت و سازنده خواندن آن از سوي آنها چيست؛ آن هم در حالي كه تا چند ماه پيش، نه آمريكا و نه انگليس و فرانسه و آلمان در قالب اعضای 1+5 چنين نمي‌كردند؟!
پاسخ به اين پرسش‌ها را بايد در دو محور جست‌وجو كرد؛ نخست تغيير در موازنه قدرت در سطح منطقه و جهان كه به ويژه پس از گسترش موج بيداري اسلامي در كشورهاي منطقه می‌بینیم، به گونه‌اي كه به تصريح خود مقامات و كارشناسان غربي، اين موازنه به شدت به ضرر غرب، آمريكا و رژيم صهيونيستي در حال تغيير است و نشانه‌هاي آن از مصر تا بحرين و ديگر نقاط كاملا آشكار است.
از سوي ديگر مقاومت مدبرانه ايرانيان در قبال اعمال فشار و تحريم‌هاي سياسي و اقتصادي و تقويت اجماع داخلي در ايران پیرامون موضوع و محتواي ايستادگي در برابر افزون‌طلبي‌هاي قدرت‌هاي جهاني، غربي‌ها را دست‌کم در اين مرحله به بازنگري و تغيير در تاكتيك‌هاي رويارويي با ايران و آزمودن روش‌هاي تازه‌تر در مذاكره رسانده است.
هرچند اصل مذاكره با ايران نيز نتيجه نافرجام ماندن سياست تحريم و فشار است، در مرحله كنوني تغيير موازنه قدرت در منطقه به نفع ايران و به زيان غرب و مقاومت مدبرانه و ايستادگي يك ملت با عمق نفوذ فرهنگي، ديني و سياسي و حتي اقتصادي گسترده در منطقه، غرب را مجبور ساخته در مذاكره با ايران بيش از گذشته جانب احتياط و ادب را رعايت كند كه اين خود موجب مثبت‌تر شدن فضاي مذاكره شده است، وگرنه در اين مذاكرات و حواشي آن از سوي هيأت ايراني، هيچ نكته و گفته‌اي مغاير با آنچه ايران پیش از اين هم اعلام كرده، وجود نداشته است.
در استانبول 2 نيز مانند استانبول 1 ايران آماده گفت‌وگو و همكاري پیرامون نقاط مشترك و مورد علاقه از جمله موضوع هسته‌اي بوده است؛ با اين تفاوت كه در فاصله نشست استانبول 1 تا 2 همچون گذشته، طرف غربي با ايراني پيشرفته و هسته‌اي‌تر كه از موقعيت قابل توجه و برتر در منطقه و اجماع داخلي قوي برخوردار است، روبه‌رو شده است.
چندي پيش، وقتي يكي از مسئولان ايراني پيشنهاد مذاكره با 1+5 در بغداد، دمشق يا بيروت را مطرح كرد، برخي افراد كم‌اعتقاد به ظرفيت و ارزش‌هاي داخلي و جهاني ايران، اين پيشنهاد را سازنده ندانستند، در حالي كه روند قضايا و آنچه در استانبول 2 گذشت به خوبي نشان داد كه موقعيت و ظرفيت‌هاي امروز ايران در منطقه و جهان انكارناشدنی بوده و وزن و تأثير آن در فضاي مذاكرات و تعادل‌بخشي به اين فضا بيش از پيش در حال آشكار شدن است.
بنابراین، باید گفت كه اين موقعيت بايد قدر دانسته شده و براي دستيابي به موفقيت‌هاي متناسب با آن برنامه‌ريزي و اقدام شود؛ اين مهم ميسر نخواهد بود، مگر با درك و تحليل درست قضايا به قصد فراهم آوردن شرايط مذاكراتي معقول و ثمربخش كه در آن از حقوق ملت ايران مطابق با قواعد بين‌المللي هرچه بيشتر صيانت شود و در عين حال، زمينه‌ها براي همكاري و تعامل بيشتر با ديگر كشورها نيز فراهم آيد.
افزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگلتابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
هنوز دیدگاهی منتشر نشده است.
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.