رفتن به محتوای اصلی
آخرین خبرروسیه پیشنهاد آتش‌بس زلنسکی را رد کرد
40بازدید
۳۷

استاد سخن کجا و هرزه‌نگاری کجا؟!

شاید بد نباشد برای سالگرد سعدی در اردیبهشت ماه ۱۳۹۳ در پی همایشی تخصصی برای بررسی این آثار و تمیز اشعار بی‌اصالت و دارای اصالت تاریخ بود، تا برخی با تکیه بر گروهی از این اشعار مجعول، اتهامات بی‌شرمانه‌ای را متوجه سعدی نکنند.

استاد سخن کجا و هرزه‌نگاری کجا؟!
خورشید روز جهانی بزرگداشت سعدی، امسال نیز همچون سال‌های پیشین در حالی غروب کرد که تقریباً هیچ اتفاق مهمی در این روز رخ نداد که دستاوردی برای پژوهشگران ادبیات فارسی و شیفتگان این شاعر شیرین سخن باشد؛ اما آیا نمی‌توان یکی از چالش‌برانگیز‌ترین و حساس‌ترین مسائل مطروحه درباره استاد سخن را در چنین روزهایی به سرانجام رساند؟

به گزارش «تابناک»، نامگذاری نخستین روز اردیبهشت، به نام روز سعدی شیرازی،‌ رخداد مهمی است و دست‌کم به یادمان می‌آورد که زبان فارسی بر‌ دوش کدام بزرگان قرار گرفته و کدامین ادبا و حکمای تاریخ ادبیات ایران بزرگ، ستون‌های ادبیات فارسی را تشکیل می‌دهند. با این حال انتظار می‌رود، این روز آثار مثبتی بیش از چنین یادآوری را به ویژه برای اهالی فرهنگ و ادبیات در پی داشته باشد و برنامه‌هایی برای رفع تکلیف در چنین روزی برگزار نشود.

امسال اما همچون سال‌های پیش، عمده برنامه‌های برگزار شده، مناسبتی بود و طبیعتاً انتظارات مورد اشاره حتی اندکی نیز تحقق نیافت؛ فرصتی برای سخنرانی چهره‌های غیرفرهنگی و امکانی برای ادیب جلوه دادن سیاسیون دور از ادبیات که در سال‌های پیشین نیز بارها از آن بهره‌برداری شد و همین‌ باعث گشت که نگاه رسانه‌ها نیز به این روز تا اندازه‌ای جنبه تشریفاتی و رفع تکلیفی بیابد و با کلی‌گویی و پرداخت‌های سطحی از کنار عمق نگاه سعدی بگذرند.

با این حال، به نظر می‌رسد، همچنان مباحث چالش‌برانگیز و به شدت محل اختلاف حتی میان اهالی فن پیرامون سعدی قابل طرح است که می‌توانست در چنین روزی مطرح شود تا دست‌کم همایش‌های بزرگداشتی که با بودجه‌های قابل توجه برای سعدی برگزار می‌شود، خروجی تخصصی یا نیمه تخصصی نیز داشته باشد؛ از جمله این مباحث پرچالش که همچنان درباره‌اش گفتارهایی طرح می‌شود، مجموعه‌ای ‌به نام «هزلیات» است.



«خبیثات و مجالس الهزل» یا‌‌ همان «هزلیات» سعدی، بخشی از دیوان غزلیات اوست که عموماً جنبه طنز دارد، ولی بسیاری‌شان جزو طنز فاخر فارسی قابل طبقه‌بندی نیستند.

سعدی در مقدمه «هزلیات»، آورده است: «الهزل فی الکلام، کالملح فی الطعام / هزل در کلام همچون نمک برای غذاست» و این مقدمه برای سه بخشی است که به شکل نظم و نثر به روایت مجالس، حکایات و لطایفی می‌پردازد و البته این گفتار‌ها را به عریان‌ترین شکل ممکن بیان می‌کند و از به کار بردن صریح الفاظ جنسی نیز ابایی ندارد.

همین نوع گفتار عریان و خلاف ادب ـ دست‌کم در جمع و به خصوص در نگارش به عنوان یک اثر ادبی ـ که با لحن و ادبیات مرسوم استاد سخن و به خصوص گفتارهای سعدی در بابِ «عالم تربیت» بوستان و دو بابِ «تأثیر تربیت» و «آداب صحبت» گلستان تناقض دارد، بسیاری از ادبا را در این باره با تردید مواجه ساخته و حتی برخی از ایشان با قاطعیت عمده این اشعار را بی‌اصالت خوانده‌‌ و بر این باورند در دوره‌های بعدی تاریخی، برخی این اشعار را برای بقا به سعدی منتسب کرده و این گونه مانده و به ما رسیده است.

هرچند برخی از این اشعار از نسخه‌های اخیر دیوان سعدی حذف شده، همچنان برخی از این اشعار که می‌توان درباره‌ اصالت نداشتنشان‌ به راحتی سخن گفت، در دیوان‌ها باقی مانده و البته در‌باره ‌اصالت نداشتن برخی از اشعار محذوف نیز تردیدهایی است!

شاید بد نباشد برای سالگرد سعدی در اردیبهشت ماه ۱۳۹۳ در پی همایشی تخصصی برای بررسی این آثار و تمیز اشعار بدون اصالت و دارای اصالت تاریخ بود تا برخی با تکیه بر گروهی از این اشعار مجعول، اتهامات بی‌شرمانه‌ای را متوجه سعدی نکنند.
Googleافزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگل

تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

اشتراک گذاری

گزارش خطای خبر

اگر اشتباهی در این خبر دیدید، به تحریریه اطلاع دهید.

نظرات بینندگان

انتشار یافته:
۳۷
در انتظار بررسی:
۰
غیرقابل انتشار:
۰
Gemma

مسلما (حداقل اینطور انتظار ميره) که چنین اشعاری مال سعدی نباشه.. البته دقیق نمیدونم اما بالاخره باید یک شباهتی بین اشعار مختلف یک فرد وجود داشته باشه.. کسی که اونجور شعدهای خوبی گفته قاعدتا نمیتونه همزمان چنین شعرهای سطح پایینی گفته باشه!..

ناشناس دوم

آقای ناشناس بی تربیت شماهستید که با بی ادبی از این افراد نام می برید. ضمناً اگر قرار بود که در هر دوره سیاسی اشعار را به نفع و عقیده خودشان دستکاری کنند دیگه چیزی از دیوان های اشعار باقی نمی موند.

پوریا حسنی

فقط موندم چرای عده آدم نفهم بی سواد کم خرد و ... چرا دوست دارن واسه همه چی تقدس درست کنن
یعنی اگه سعدی چند تا شعر چرت و پرت هم داشته باشه دیگه سعدی نیست
مگه کتاب عبید زاکانی رو نخوندید همش حالت هزل داره ولی یکی از بهترین کتابهای ادبی و تربیتی فارسی هست

ناشناس

سعدی و مولوی آدم های بی تربیتی بودن

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

صحيح است. صحيح است.

ناشناس

الهزل فی الکلام، کالملح فی الطعام

ناشناس

سعدی هم انسان بوده و بس. آن هم مثل همه انسانها عقل و احساس و شهوت داشته. همانگونه که نمی توان با قاطعیت شعری را به او منسوب کرد ، نمی توان بر حسب سلیقه یا خوش آیند شخصی شعری را از او سلب کرد.

عظیم

دوستان بهتر است این مباحث تخصصی رو به اهلش واگذار کنند و همه چیز رو سیاسی نبینند و ندانند.
این هزلیات چیزی نیست که امروز و دیروز در دیوان سعدی آمده باشه و بزرگان ادب که این دیوان رو تصحیح کرده اند این اشعار رو هم گنجانده اند.
البته باید توجه کرد که بیان هزلیات غیر از سعدی در کلام دیگر بزرگان علم و ادب چون مولانا، سنایی و .... نیز به وفور یافت میشود. و البته علت بیان آنها هم توسط هر کدم متفاوت است که جای بحث آن در این جا نیست.

ناشناس

ملاک تشخیص اینکه فارسی فاخر چیست شما نیستید.خود سعدی است

ناشناس

مثل اینکه اشعار سعدی به گوش شما دوستان خوش نیامده که بحث هرزه بودن اشعارش را به میان کشیدین .هرچند ساده است برای شما تحریف

ناشناس

بالاخره سعدی معصوم که نبوده... ممکنه یه حرفهایی هم زده باشه

مسافر
در پاسخ به ناشناس

ناشناس عزيز سعدي چنان رشيد است كه چاهي او را نپوشاند چه رسد به چاله چوله!

علیرضا

سلام به همه فرهیختگان ;
اینکه سعدی هزل هم گفته است یا نه ؟
نیاز به تحقیق دارد .نمی توان بدون بررسی و پژوهش با یک متن چند خطی ان را تایید یا رد نمود.اما آنچه که برای ما زشت می نماید پذیرش انسانی با این ویژگیها و بیان هزل است که این ریشه در مسایل اجتماعی دارد.
در دوره ای که ما زندگی می کنیم افراد اغلب چون به خلوت می روند کارها و حرفهای دیگری میزنند. شاید در گذشته مثلا عصر سعدی مردم یا افراد ی مثل او از نمایش افکار خود در خلوت و جلوت هراسی نداشته اند آنچنان که ما پنهان کاریهای زیادی داریم کافی است به عنوان مثال مخابرات تصمصم بگیرد پیامکهای افراد را با مشخصات و شماره به نحوی منتشر کند می بینید شخصیت پنهان هر یک از ما در فضای صمیمی یا دوستانه مان چگونه رخ می نماید .یا در آن دوره معیارها مانند اکنون سبب ظاهر نمایی و تزویر نمی شده است .
یا کسی از بیان عقاید و افکارش واهمه نداشته است که اینک ما از خواندن آن داریم .

ویشاندی

هر حرف و سخن جایگاه خاص خود را دارد. قرار نیست اشعار طنز سعدی و اشعار و سخنان نغز در یک جایگاه مورد بحث و استفاده قرار گیرد. شما هیچ گاه در یک مراسم رسمی به بیان طنز حتی غیررکیک نمی پردازید و در جمع های خودمانی این کار را میکنید و کسی هم به شما ایرادی نخواهد گرفت که بماند، استقبال هم خواهد نمود.
به نظر بنده معیار ها و محکهای متفاوت و متمایزی برای هر کدام از این اثرها باید اتخاذ نمود.

سعدی

هر کس به تماشایی رفتند به صحرایی...ما را که تو مقصودی.. خاطر نرود جایی..

mostafa tehran

سعدی یامردنکونام نمیردهرگزمرده آنست که به نکویی نبرندنامش

مجید

هزلیات سعدی در کلیات وی که به همت زنده یاد استاد عباس اقبال آشتیانی چاپ شده نیز آمده است و استاد اقبال از سعدی شناسان و سعدی پژوهان بزرگ ایران و از صاحب صلاحیت ترین اساتید ادب فارسی برای اظهار نظر در زمینه اصالت و سندیت این هزلیات هستند آنها را به سعدی منتسب ساخته اند... بنابراین علی القاعده نباید بحثی در این زمینه باقی باشد اما متاسفانه رویکرد منکراتی حتی نسبت به چنین موضوعی برخی را به تردید در اصالت این نوشته ها واداشته که جای تأسف است...:-(

ناشناس
در پاسخ به علیرضا

در اينكه سعدي اشعاري تحت عنوان هزليات دارد ترديدي نيست. اما بعيد نيست كه عده اي اشعار بسيار سخيف را وارد هزليات سعدي كرده باشند. سعدي حتي در اشعار معمولي خود نيز ابياتي دارد كه توجيه آن سخت است از جمله : چهارده ساله بتي دارم زنخدان صاف و .... نگارنده مقاله نيز نبايد از اينكه سعدي هزليات گفته باشد تعجب نمايد. كافيست وضعيت زمان سعدي را درك نمايد.

رضا

شیخ سعدی هیچگاه چنین اشعاری رو نسروده و این جور حرفها بهش نمیچسبه چون توی شهر شعر و ادب و فرهنگ ایران زمین زاده شده و زندگی می کرده. این چیزا عجیب نیست که در مورد گذشتگان ما میگن چون ایرانی بودن باید همه توهینی بهشون بشه حالا اگر سعدی عرب بود هیچکس حتی جرات نمیکرد در موردش چنین فکری کنه. بانگاهی به آثار باستانی و نحوه نگهداری و مراقبت از آن ها متوجه همه چیز میشید. وقتی به همین راحتی به آرامگاه کورش نارنجک دستی پرتاب بشه دروغ بستن به اشعار سعدی که دیگه کاری نداره.با کمال تاسف ما آبروی گذشتگانمون هم بردیم

کریم روشن چشم

ای رهگذرهنگامی که کنارخانه سعدی می گذری چشم بصیرت بازکن وآئین ادب این خانه بجا آرزیراکسی درآن مسکن دارد که عقل حکمت فرمانروای اوست.

دیدگاه خود را بنویسید

سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.

تابناک در صفحهٔ اصلی گوشی

با افزودن تابناک به صفحهٔ اصلی، همین نسخهٔ سایت را با یک لمس باز کنید.

  1. در مرورگر، دکمهٔ اشتراک‌گذاری را بزنید. این دکمه ممکن است داخل منوی مرورگر باشد.
  2. گزینهٔ افزودن به صفحهٔ اصلی (Add to Home Screen) را انتخاب کنید.
  3. اگر گزینهٔ Open as Web App نمایش داده شد، آن را روشن نگه دارید و افزودن (Add) را بزنید.

اگر این گزینه را نمی‌بینید، صفحه را در مرورگر Safari باز کنید.