3بازدید
۰
الزامات سیاست خارجی موفق
دکتر سیدجلال دهقانی فیروزآبادی
سیاست خارجی، یک راهبرد کلان از پیش طراحی شده توسط تصمیم‌گیرندگان در قبال بازیگران و محیط بین‌المللی برای تأمین اهداف مشخص و معین در چهارچوب منافع ملی است. از این روی، سیاست خارجی مستلزم و متضمن راهبرد، اهداف، تصمیم‌گیری و کنشگری در صحنه جهانی است. این منظومه در صورتی موفق و مطلوب خواهد بود که این الزامات نظری و عملی را برآورده سازد:
۱. انطباق بیشینه محیط روانی بر محیط عملیاتی که مستلزم و متضمن درک و فهم واقعی از محیط بین‌الملل است که بر حسب شناخت ماهیت، گفتمان و ساختار قدرت در نظام بین‌الملل تعریف میشود.
۲. حاکمیت گفتمان واحد که به عنوان یک نظام معنایی یکپارچه به کلیت و کنش سیاست خارجی معنا و مفهوم داده و رفتارهای مشروع و ممکن آن را تعیین و تعریف می‌کند.
۳. مفهوم غالب که به مثابه یک دکترین، تصمیم‌گیری‌ها، سیاستها و اقدامات سیاست خارجی حول آن تمرکز یافته و تعریف و تعقیب میشود.
۴. منافع و اهداف ملی تعیین و تعریف شده که در حکم چراغ راهنمای سیاست خارجی به کنش‌ها و رفتارهای آن جهت می‌دهد.
۵. اهداف متوازن و متناسب که بر پایه مقدورات ملی، منافع ملی و متغیرهای موقعیتی و محیطی اولویت‌بندی و تعقیب میشود.
۶. راهبرد و جهت‌گیری متناسب با شرایط، موقعیت و مختصات دینی، جغرافیایی، فرهنگی و تمدنی کشور.
۷. انتخاب ابزار متناسب با اهداف ملی که از ظرفیت‌ها و قابلیت‌هایی ملی به صورت بهینه استفاده شود و از هدر رفتن بیهوده توان ملی نیز بپرهیزد.
۸. ساختار تصمیم‌گیری واحد که در چهارچوب آن جایگاه، اختیارات، وظایف و کارکرد نهاد‌ها، کارگزاری‌ها و کارگزاران سیاست خارجی، شفاف تعیین و تعریف شده باشد.
۹. سیاستگذاری، تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری منطقی و منظم که بر حسب آن ترتیب و توالی شناسایی مسأله و موضوع، تنظیم داده‌ها و اطلاعات، سیاستگذاری، تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری، و اجرای سیاستها رعایت شود.
۱۰. سیاست‌های اعلانی کمینه و اعمالی بیشینه جهت تأمین منافع حداکثری با صرف کمترین هزینه ممکن.
۱۱. اولویت‌بندی مناطق جغرافیایی و حوزه‌های موضوعی بر پایه ضرورت، اهمیت و فوریت اهداف و منافع ملی.
۱۲. کنشمندی و کنشگری که بر حسب فرصت‌سازی و استفاده بموقع و بهینه از فرصت‌ها در عرصه خارجی تعریف میشود. این امر مستلزم تصمیم‌گیری راهبردی به معنای درک و شناخت درست فرصت‌ها، تهدید‌ها، مقدورات و محدودیت‌ها به منظور استفاده بهینه از فرصت‌ها و غلبه بر موانع و تهدید‌هاست.
۱۳. نهادینگی سیاست خارجی در ساختارهای نهادی و دیوان‌سالاری معین که تأثیرگذاری شخصی و سلیقه‌ای در سیاست خارجی را به حداقل کاهش دهد.
۱۴. ارزیابی درونی یا خودانتقادی به معنای پیگیری، پایش و پالایش در منظومه و سامانه سیاست خارجی به صورت خودکار و خودسامان بخش.
۱۵. نقش ملی مناسب و ممکن در چهارچوب جهت‌گیری کلی سیاست خارجی و مقدورات و منافع ملی.
۱۶. چند جانبه‌گرایی متوازن بر پایه بهره‌برداری بهینه از سیاست مقیاس به منظور هم‌افزایی جهت فرصت‌سازی بیشینه و همه جانبه برای کشور.
۱۷. توازن و تلفیق آرمان‌گرایی و واقع‌بینی به معنای تأمین و تعقیب آرمان‌های راهبردی سیاست خارجی بر اساس واقعیت‌های ملی، منطقه‌ای و جهانی.
۱۸. سیاستگذاری، تصمیم‌گیری و اقدام بر پایه اقتدار، عقلانیت و مصالح اسلامی و منافع ملی در چهارچوب سه اصل عزت، حکمت، مصلحت.
۱۹. به‌کارگیری متوازن و همه‌جانبه عناصر و مؤلفه‌های سخت و نرم قدرت ملی به تناسب حوزه موضوعی ذیربط.
۲۰. به‌کارگیری متوازن انواع دیپلماسی رسمی، غیررسمی، عمومی، دوجانبه، و چند‌جانبه در قالب حضور فعال و سازنده در سازمان‌ها و نهادهای بین‌المللی به منظور هنجار‌سازی.
۱. انطباق بیشینه محیط روانی بر محیط عملیاتی که مستلزم و متضمن درک و فهم واقعی از محیط بین‌الملل است که بر حسب شناخت ماهیت، گفتمان و ساختار قدرت در نظام بین‌الملل تعریف میشود.
۲. حاکمیت گفتمان واحد که به عنوان یک نظام معنایی یکپارچه به کلیت و کنش سیاست خارجی معنا و مفهوم داده و رفتارهای مشروع و ممکن آن را تعیین و تعریف می‌کند.
۳. مفهوم غالب که به مثابه یک دکترین، تصمیم‌گیری‌ها، سیاستها و اقدامات سیاست خارجی حول آن تمرکز یافته و تعریف و تعقیب میشود.
۴. منافع و اهداف ملی تعیین و تعریف شده که در حکم چراغ راهنمای سیاست خارجی به کنش‌ها و رفتارهای آن جهت می‌دهد.
۵. اهداف متوازن و متناسب که بر پایه مقدورات ملی، منافع ملی و متغیرهای موقعیتی و محیطی اولویت‌بندی و تعقیب میشود.
۶. راهبرد و جهت‌گیری متناسب با شرایط، موقعیت و مختصات دینی، جغرافیایی، فرهنگی و تمدنی کشور.
۷. انتخاب ابزار متناسب با اهداف ملی که از ظرفیت‌ها و قابلیت‌هایی ملی به صورت بهینه استفاده شود و از هدر رفتن بیهوده توان ملی نیز بپرهیزد.
۸. ساختار تصمیم‌گیری واحد که در چهارچوب آن جایگاه، اختیارات، وظایف و کارکرد نهاد‌ها، کارگزاری‌ها و کارگزاران سیاست خارجی، شفاف تعیین و تعریف شده باشد.
۹. سیاستگذاری، تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری منطقی و منظم که بر حسب آن ترتیب و توالی شناسایی مسأله و موضوع، تنظیم داده‌ها و اطلاعات، سیاستگذاری، تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری، و اجرای سیاستها رعایت شود.
۱۰. سیاست‌های اعلانی کمینه و اعمالی بیشینه جهت تأمین منافع حداکثری با صرف کمترین هزینه ممکن.
۱۱. اولویت‌بندی مناطق جغرافیایی و حوزه‌های موضوعی بر پایه ضرورت، اهمیت و فوریت اهداف و منافع ملی.
۱۲. کنشمندی و کنشگری که بر حسب فرصت‌سازی و استفاده بموقع و بهینه از فرصت‌ها در عرصه خارجی تعریف میشود. این امر مستلزم تصمیم‌گیری راهبردی به معنای درک و شناخت درست فرصت‌ها، تهدید‌ها، مقدورات و محدودیت‌ها به منظور استفاده بهینه از فرصت‌ها و غلبه بر موانع و تهدید‌هاست.
۱۳. نهادینگی سیاست خارجی در ساختارهای نهادی و دیوان‌سالاری معین که تأثیرگذاری شخصی و سلیقه‌ای در سیاست خارجی را به حداقل کاهش دهد.
۱۴. ارزیابی درونی یا خودانتقادی به معنای پیگیری، پایش و پالایش در منظومه و سامانه سیاست خارجی به صورت خودکار و خودسامان بخش.
۱۵. نقش ملی مناسب و ممکن در چهارچوب جهت‌گیری کلی سیاست خارجی و مقدورات و منافع ملی.
۱۶. چند جانبه‌گرایی متوازن بر پایه بهره‌برداری بهینه از سیاست مقیاس به منظور هم‌افزایی جهت فرصت‌سازی بیشینه و همه جانبه برای کشور.
۱۷. توازن و تلفیق آرمان‌گرایی و واقع‌بینی به معنای تأمین و تعقیب آرمان‌های راهبردی سیاست خارجی بر اساس واقعیت‌های ملی، منطقه‌ای و جهانی.
۱۸. سیاستگذاری، تصمیم‌گیری و اقدام بر پایه اقتدار، عقلانیت و مصالح اسلامی و منافع ملی در چهارچوب سه اصل عزت، حکمت، مصلحت.
۱۹. به‌کارگیری متوازن و همه‌جانبه عناصر و مؤلفه‌های سخت و نرم قدرت ملی به تناسب حوزه موضوعی ذیربط.
۲۰. به‌کارگیری متوازن انواع دیپلماسی رسمی، غیررسمی، عمومی، دوجانبه، و چند‌جانبه در قالب حضور فعال و سازنده در سازمان‌ها و نهادهای بین‌المللی به منظور هنجار‌سازی.
افزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگلتابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
هنوز دیدگاهی منتشر نشده است.
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.