برآوردهای جدید از گسترش سرطانی داعش در عراق و سوریه

منابع امنیتی عراقی، شمار افراد وابسته به گروه تروریستی داعش را بسیار بیشتر از اعدادی برآورد می‌کند که فعلا در رسانه‌ها مورد بحث قرار گرفته است.

به گزارش «تابناک»، در حالی که دیپلمات‌ها و ناظران غربی، شمار جنگجویان داعش را بین بیست تا پنجاه هزار تن برآورد می‌کنند، هشام الهاشمی، کار‌شناس امنیتی ساکن بغداد، اعضای کنونی داعش را نزدیک به صد هزار تن می‌داند.

بنا بر این گزارش، در صورت درستی این آمار، داعش پس از پیروزی‌های نظامی چند ماه اخیر خود به گونه‌ای سرطانی رشد کرده است. بنا به گفته هاشمی، اشغال موصل توسط داعش در این جریان تأثیر جدی داشته است. شهر سنی‌نشین و تقریبا دو میلیونی موصل، شمار بسیاری از افسران سابق بعثی را در خود جای داده است و در حالی که بسیاری با اکراه به صفوف داعش پیوسته‌اند، برخی دیگر از مردم منطقه، داوطلبانه به کمک داعش رفته‌اند.

الهاشمی که به عنوان یک محقق گاهی به نیروهای امنیتی عراق نیز مشاوره می‌دهد، افزون بر اطلاعات میدانی، به صد‌ها حافظه رایانه ای دسترسی داشته که پس از کشته شدن یکی از فرماندهان ارشد داعش به دست آمد. وی داعش را حالت گسترش‌یافته و بزرگ‌تر گروه‌هایی می‌داند که به لحاظ ایدئولوژیک و تاریخی در این منطقه وجود داشته‌اند.

این گزارش می افزاید: پیش از الهاشمی، ابراهیم الصمیدعی، کار‌شناس سابق اطلاعاتی و از تحلیلگران سیاسی مقیم اردن نیز چنین برآوردی از میزان اعضای داعش ارائه کرده بود. به گفته وی، شمار اعضای داعش به نحو خطرناکی افزایش یافته است. داشتن منابع مالی و اسلحه زیاد، باعث شده که داعش اعضای دیگر گروه‌های تروریستی را جذب خود کند. الصمیدعی البته تأکید دارد که همه اعضای داعش الزاما در درگیری‌ها نیستند.

به گفته الهاشمی، علاوه بر نیروهای رزمی و میدانی، داعش تعدادی از افسران ارشد ارتش صدام را نیز جذب کرده است.

سالم الجمیلی، یک کار‌شناس امنیتی و از اعضای سابق سازمان‌های امنیتی عراق، شخصا شمار بسیاری از اعضای داعش را می‌شناسد که یا عضو ارتش بعث و یا فرزندان آن‌ها هستند. به گفته وی، افسران ارشد بعثی اکنون در حکم برنامه‌ریزان جنگی و فرزندان آن‌ها و نیروهای جوان‌تر ارشد صدام به عنوان نیروی رزمی به داعش کمک می‌کنند.

به گفته الهاشمی، در هر دو جبهه عراق و سوریه، مدیریت درگیری‌ها در دست افسران سابق بعثی است. داعش نیروهای خود را تقریبا مساوی بین عراق و سوریه تقسیم کرده است.

برآورد‌ها حاکی از این است که در عراق، نیمی از نیروهای داعش رزمی هستند و نیم دیگر مشغول کارهای پشتیبانی؛ یعنی اداره امور و حمل و نقل یا کارهای اقتصادی مانند نظارت بر انتقال و فروش غیرقانونی نفت هستند. در سوریه نیز نیروهای داعش ساختار تقریبا مشابهی دارند.

الهاشمی، شمار اعضای خارجی داعش را بیش از هفت هزار جنگجو برآورد می‌کند که نیمی از آن‌ها از آفریقای شمالی آمده‌اند. بسیاری از آن‌ها جوانانی هستند که پس از تحولات سال های اخیر کشورهای عربی به نام بهار عربی در کشورهایی مانند تونس، لیبی و الجزایر به افراط کشیده شده‌اند. داعش همچنین چند صد عضو از چچن و اروپای شرقی و حدود دوهزار عضو از کشورهای شمال اروپا و از جمله حدود ۴۵۰ بریتانیایی را در صفوف خود جای داده است.

در همین حال نشریه معتبر اکونومیست نیز در گزارشی مفصل به جریان و چگونگی پیوستن نیروهای خارجی به داعش پرداخته است. گزارش به نقش پررنگ ترکیه در روند پیوستن اتباع اروپایی به داعش پرداخته و نوشته نیروهای خارجی پس از ورود به فرودگاه استانبول با پروازهای داخلی ترکیه به شهرهای مرزی با سوریه رفته و سپس از راه هایی مشهور وارد سوریه می‌شوند.

این گزارش پس از مرور کارزار سنگین تبلیغی در فضای مجازی برای جذب این افراد و توضیح چرایی کارساز بودن این تلاش‌ها، به توصیف وضعیت شهروندان اروپایی در رقه، مرکز حکومت داعش پرداخته است. نکته مهم اینکه برای این شهروندان اروپایی، وضعیت سوریه در قیاس با جهاد در کوه‌های افغانستان بسیار بهتر است و به همین دلیل آن‌ها برای توصیف کارهای خود از هشتگ «جهاد پنج ستاره» در فضای مجازی استفاده می‌کنند.

برخی از این اتباع اروپایی پیش از رسیدن به سوریه، سابقه دست زدن به اسلحه را نداشته‌اند و پس از ورود به سوریه چنین آموزش‌هایی دریافت کرده‌اند. بعضی اتباع اروپایی در این دوره در قتل و کشتار همراه داعش بوده‌اند و برخی از آن‌ها حملات انتحاری نیز انجام داده‌اند.

گروگان‌های رهایی یافته از دست داعش گزارش داده‌اند که اتباع اروپایی برای داعش نیروهایی کارآمد هستند که از آن‌ها به عنوان زندانبان گروگان‌های غربی و برای ارتباط برقرار کردن با خانواده‌های آن‌ها برای باج گیری استفاده می‌شود.

یک مؤسسه تحقیقات امنیتی در نیویورک به نام Soufan Group برآورد کرده که تا پایان ماه می‌، حدود ۱۲هزار جنگجو خارجی از ۸۱ کشور و از جمله سه هزار شهروند غربی به داعش پیوسته‌اند.

همچنین پیش‌بینی شده است که این تعداد پس از اعلام خلافت در ۲۹ ژوئن با سرعت بیشتری افزایش یافته باشد. به این ترتیب، جذب نیروی خارجی بسیار سریع‌تر از جنگ در افغانستان در دهه ۱۹۸۰ و در عراق پس از حمله امریکا در سال ۲۰۰۳ بوده است. جدول زیر، تعداد اعضای خارجی داعش را در دو دسته کشورهای دور و نزدیک و با عدد برای نشان دادن تعداد آن‌ها و با نمودار میله‌ای برای مقایسه تعداد نسبت به جمعیت کشور‌ها نشان داده است.

گزارش‌ها حاکی از آن است، در حالی که بیشتر اعضای غربی داعش زیر چهل سال دارند، اکنون ۱۰ تا ۱۵ درصد آنهایی که به سوریه می‌روند زن هستند. گفته می‌شود، تنها از سوئد ۳۰ زن به سوریه رفته‌اند؛ برخی به این امید که در آنجا ازدواج کنند و برخی دیگر برای پیوستن به واحدهای زنانه‌ای که مقررات مورد نظر داعش را در مناطق تحت کنترل آن اجرایی می‌کنند.