رسانه ملی؛ مدیرانی که رفتند، مدیرانی که آمدند

ضرغامی وقتی رئیس سازمان صدا و سیما شد با مطرح کردن عنوان «رسانه ملی» در سطوح مختلف جامعه از جاری شدن سیاست چند صدایی در این بزرگترین سازمان رسانه ای کشور صحبت کرد و برای محقق شدن شعارهایش به همراه گروهی از مشاوران و کارشناسان صدا و سیما «افق رسانه» را تدوین کرد.

 رویه او تا حدود زیادی منجر به آن شد که بسیاری او را متعادل تر از رئیس پیشین سازمان پنداشته و حتی از آمدنش خوشحال باشند. در افق رسانه برای کلیه بخش های صدا و سیما حرکت به سوی ارتقای کیفی پیش بینی شده بود، برنامه پنج ساله ای که هم اکنون بر اساس آن می توان قضاوت کرد که آیا ضرغامی طی این مدت به همه آنچه خود می خواست و وعده آنها را داده بود رسیده است؟! و آیا ضرغامی به واقع موفق شد چند صدایی جامعه را به رسانه ملی بیاورد؟

ماجرای ابقای ضرغامی یا جانشین احتمالی وی از ماهها پیش در محافل رسانه ای مطرح شده است و هم اکنون با قدرت یافتن امکان ماندن او رویکرد گذشته، حال و احتمالا آینده این رئیس «رسانه ملی» مورد تحلیل قرار می گیرد. واقعیت این است که در کنار همه موانعی که ممکن است سد راه هر مدیری قرار بگیرد ضرغامی به یک دلیل عمده که آن نیز جابجایی غیر منطقی مدیران و سپردن مسئولیت های مهم به افراد غیر متخصص بود، نتوانست به وعده هایش در رسانه ملی جامه عمل بپوشاند.

جابجایی یا برکناری مدیران صدا و سیما عمدتا به دو صورت اتفاق افتاد:

 1- مدیرانی که نزدیکان و معتمدان ضرغامی نبودند و باید جای خود را به سرعت به مدیرانی همسو با رئیس «رسانه ملی» می سپردند که جابجایی یا برکناری این گروه در همان یکی دو سال ابتدای ریاست ضرغامی اتفاق افتاد.

 2- مدیرانی که ضرغامی حضورشان را در صدا و سیما مغتنم می دانست اما به خاطر فشارهای بیرونی یا سازمان را ترک کردند و یا به محل دیگری جز تخصص خود کوچیدند و عملا عنصر کارآمدی از آنها گرفته شد.

 در هر دو صورت جابجایی مذکور در صدا و سیما، باید گفت که با مدیران جدید نه تنها احیای شرایط جدیدی اتفاق نیفتاد که حتی بی تجربگی نیروهای جایگزین و عدم جسارت، کارآمدی و خلاقیت آنها باعث تقلیل جایگاه «رسانه ملی» نزد مردم شد تا آنجا که امروز کمترین میزان رضایت مندی از رسانه ملی را در کشور شاهد هستیم.

 به هر تقدیر طی این سال ها افرادی مثل رحمانی فضلی از معاونت سیاسی، دکتر حسن خجسته از معاونت صدا، شهرام گیل آبادی از رادیو جوان، جعفری جلوه از شبکه یک سیما، مهاجرانی از معاونت سیما، حرمی از مدیریت شبکه پنج، حسن محمدیان از مدیریت رادیو گفتگو و حسین محمدی از ریاست حوزه ریاست کنار گذاشته شدند و جای خود را به افرادی مانند آخوندی در معاونت سیاسی، صوفی در معاونت صدا، احمدی افزایی در رادیو جوان، برازش در شبکه یک سیما، میرباقری در معاونت سیما، ترقی جاه در رادیو گفتگو و کاظمینی و جعفری در حوزه ریاست بخشیدند که مدیران پیشین در ابعاد مختلفی نظیر تدبیر و درایت رسانه ای، خلاقیت، جسارت، کارآمدی و سابقه کاری به مراتب نسبت به مدیران بعد از خود در جایگاه بالاتری قرار داشتند.

مصداق بارز مدیران برکنار شده گروه اول، آنها که نزدیکان ضرغامی نبودند و باید سازمان را رها می کردند حسین انتظامی مدیر مسئول خوش سابقه روزنامه جام جم است. همگان به خاطر دارند روزهایی را که این روزنامه کار خود را آغاز کرده بود و خیلی ها حتی نسبت به ماهیت و وجود چنین روزنامه ای با مهر صدا و سیما مخالفت می کردند و در نتیجه تبلیغات منفی علیه آن بسیار بود اما حسین انتظامی با تکیه بر درایت رسانه ای و سابقه مدیریت مطبوعاتی خود و نیز به مدد گروه معاونان و مشاورانی که همگی از سرآمدان عرصه مطبوعات هستند طی مدت کوتاهی این روزنامه را به پر تیراژترین روزنامه کشور تبدیل کرد که روز به روز بر مقبولیت آن افزوده می شد.

 شتاب مدیر جدید رسانه ملی برای جابجایی حسین انتظامی که او را از نزدیکان مدیر پیشین سازمان می دانست آنقدر زیاد بود که سکان مدیریت پر تیراژترین روزنامه کشور را تا پیدا کردن فردی متخصص به یکی از نزدیکان خود سپرد که پیش از آن مدیر یکی از استان ها بود. جعفری که پس از چند ماه جام جم را ترک کرد و رئیس حوزه ریاست صدا و سیما شد در حذف میزان قابل توجهی از مخاطبان این روزنامه سهم به سزایی داشت و بعد از او هم بیژن مقدم که سردبیری خبرگزاری فارس و برای دوره کوتاهی مدیر مسئولی روزنامه ایران را در کارنامه کاری خود داشت هرگز نتوانست روزهای درخشان روزنامه جام جم در دوره مدیریت انتظامی را تکرار کند.

انتخاب اسلامی مهر که پیش از آن مدیر مالی! خبرگزاری فارس بود به عنوان رئیس سیما فیلم، موسوی مقدم که کارشناس رادیو قرآن بود به عنوان معاون امور استان ها و انتخاب افرادی مثل کاظمینی هم جای بحث و سئوال بسیار دارد.

مصداق بارز مدیران گروه دوم نیز که تحت تاثیر فشارهای بیرونی جابجایی ـ یا به عبارت دیگر عزل ـ آنها صورت گرفت شهرام گیل آبادی مدیر خوشفکر رادیو جوان، دکتر خجسته معاون کارآمد صدا و حسن محمدیان مدیر موفق رادیو گفتگو بود.

چون احمدی افزایی جوان حرف شنویی بود و ماموریت مهمی برای خاموش کردن صدای رادیو جوان داشت. شبکه ای که در سیاست ها و برنامه ریزی های صدا و سیما برای آن ماموریت ویژه جذب مخاطب جوان و برقراری ارتباط با گروه همسالان طراحی شده بود حالا می بایست به خاطر اینکه افراد معدودی پرسشگری آن را تاب نیاورده اند خاموش شود.

رادیو گفتگو نمونه ای بود برای تمرین چند صدایی در رسانه ملی که البته آن نیز باید به صدای گروه خاصی تبدیل می شد و این بار نیز با رفتن مدیر آن و آمدن ترقی جاه که از وابستگان بود عملا شعار چند صدایی به شوخی بی محلی از سوی «رسانه ملی » تبدیل شد.

اما مخالفان به این بسنده نکردند، آنها مدیریت کلان رادیو را مسبب جسارت و پرسشگری های شبکه های مختلف رادیو می دانستند و دکتر حسن خجسته که جز رادیو برای خود هیچ بخش دیگر و هیچ مدیریت دیگری را متصور نبود به معاونت برنامه ریزی رفت تا جای او را محمد حسین صوفی بگیرد، کسی که در سازمان صدا و سیما به عنوان یکی از نزدیکان ضرغامی از او یاد می شود به طوری که او را به هر جایی که دچار بحران شود می فرستد تا ماجرا را ختم به خیر کند و رادیو برای رئیس رسانه ملی در آن شرایط محل بحران بود چون زیر پای او لغزیده بود و برای تداوم حضورش در کسوت ریاست صدا و سیما باید به وضع رادیو آنچنان که «دیگران» می خواهند سر و سامان می داد.

 اقدام نه چندان عجیب صوفی در جهت سر و سامان دادن به این وضع، شکستن قاعده پیشین گذشته بود. اصلی که خجسته آن را به قانون تبدیل کرده بود این بود که همه مدیران رادیو باید از میان بهترین و موفق ترین برنامه سازان رادیو انتخاب شوند و به اصطلاح می گفت: آسمان رادیو پر ستاره است. صوفی مدیران زیر مجموعه خود را از میان افرادی انتخاب کرد که حتی سابقه کار رادیویی نداشتند نمونه بارز آنها نیز محمود زنده نام ـ مستند ساز ـ است که جای شهرام گیل آبادی را در مرکز هنرهای نمایشی رادیو گرفت.

گذشته ها گذشته است و حالا زمزمه های جدیدی در سازمان صدا و سیما شنیده می شود. ضرغامی پس از ابلاغ حکم ابقای خود دست به تغییراتی خواهد زد مثلا می گویند دکتر علیرضا نوری مدیر فعلی رادیو ایران که از اوتاد رادیو نیز هست معاون صدا می شود، میرباقری خدا حافظی می کند، برازش و پور حسین جایگاهشان در حد مشاور رئیس سازمان تقلیل می یابد، شاه حسینی، جعفری جلوه و شهرام گیل آبادی به سازمان باز می گردند، پورمحمدی به شبکه یک سیما می رود، و …

 همه این انتخاب ها عالی است اما خوب است رئیس محترم «رسانه ملی» حداقل به همان میزان که به فشارهای بیرونی می اندیشد صاحبان اصلی رسانه ملی را هم در نظر بگیرد و در انتخاب مدیران زیر مجموعه ـ که مهمترین تزریق کننده های فکر به گروه های برنامه ساز هستند ـ فارغ از نزدیک بودن یا نبودن به خود، میزان خلاقیت، کارآمدی، جسارت، شجاعت، تخصص، توانمندی و البته سابقه کاری را در نظر بگیرد تا نیروهای ارزنده و خلاقی کشتی به گل نشسته «رسانه ملی» را در امواج مقبولیت و رضایت مندی مردم در پنج ساله دوم به حرکت درآورند.