جشنواره‌ای «بین‌المللی»، اما تنها برای مدیران ارشاد!

سرویس فرهنگی ـ جشنواره تئاتر فجر، به عنوان مهمترین رویداد تئاتر کشور، همه ساله با یدک کشیدن نام «بین‌المللی» برگزار شده و می‌شود؛ بنابراین، همه ساله در چند روز برگزاری جشنواره (حدود ده روز) چند گروه خارجی به کشورمان می‌آیند، یک یا حداکثر دوبار به روی صحنه می‌روند و تمام؛ البته برای تئاتر و اهالی تئاتر، تمام می‌شود.

به گزارش «تابناک»، این گروه‌ها و کشورهای مربوطه، پس از برگزاری تئاتر فجر، یعنی تا دوره بعد جشنواره میزبان مدیران تئاتر کشور می‌شوند تا برای سال آینده، اثر یا آثاری را برگزینند و ... بدین ترتیب چرخه «بین‌المللی» تئاتر فجر برای مدیران گرامی به حرکت درمی‌آید، آن قدر که بسیاری از کشورهای دنیا را سیاحت هنری می‌کنند و با دغدغه‌ فراوانی که برای ارتقای تئاتر دارند! آثاری را انتخاب و به کشورمان دعوت می‌کنند.

بررسی‌ها نیز نشان می‌دهد این مدیران زحمتکش برای دیدن و انتخاب آثار، همراه با هیأتی از کارشناسان که معمولا به عموم معرفی نمی شوند، به اغلب کشورهای صاحب تئاتر دنیا، همچون ایتالیا، اسپانیا، فرانسه و ... سفر می‌کنند، اما نتایج این همه تلاش، به طور معمول هر ساله، آثاری بسیار نازل است. البته در این بین استثناهایی هم دیده می‌شود و بعضا اثر یا آثاری «قابل» هم دعوت می‌کنند؛ اما امکان یا شرایطی به ایشان ارایه می‌شود که «دست‌کم مخاطبان یا هنرمندان» از آن بهره‌مند می‌شوند.

در واقع، باید پرسید «بین‌المللی» بودن جشنواره فجر، ‌تاکنون چه ثمراتی داشته که هر ساله اصرار به حفظ آن دارند؟ نیاوردن این نکته بی‌انصافی است که البته در این رهگذر و در نیمه دوم دهه هفتاد، یک «روبرتو چولی» از این همه رفت و آمدها، نصیب تئاتر شد که هر ساله گروه‌هایی را نیز به آلمان دعوت می‌کرد و آثار مدعو اجراهایی نیز داشتند، ولی همان «چولی» ـ تنها دستاورد بارز ـ هم چند صباحی است، دیگر قید ایران و تعامل و ... را زده است و صرف نظر از کم و کیف تأثیر او، به هر حال، همین کمترین دستاورد هم دیگر کاربرد چندانی ندارد.

بنابر این گزارش،‌ این اوضاع در چند سال اخیر به مراتب اسفناک‌تر از گذشته بوده است. بررسی اجمالی آثاری که عنوان بین‌الملل تئاتر فجر را معنی داده‌اند، بعضا از سطحی‌ترین و ضعیف‌ترین آثار کشورمان سخیف تر بوده‌اند و به هیچ عنوان نمی‌توان از مدیران سیاح و انتخاب گران کارشناس هنرهای نمایشی پذیرفت که به خاطر ارتقای تئاتر چنین کرده باشند.

در این شرایط، این پرسش پیش می‌آید که اگر قرار است آثاری چنین سخیف، همواره میهمان مدیران تئاتری باشند، سفر به پاریس و ونیز و ... برای چیست؟ آن چنان که مدیران هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مثلا در سال جاری در ایام دهه محرم و حتی روز عاشورا را در پاریس گذرانند؟ و انشاءالله قصدشان همچنان انتخاب آثاری قابل توجه بوده است و دعوت از «پیتر بروک» و گروهش، شاید ثمره آن باشد که گویا به ثمر نهایی نرسید و آن کارگردان نود ساله نیز قید آمدن را زد!

این در حالی است که حتی اگر می‌آمد نیز برای انتخاب اثرش نیاز به سفر خارجی نبود، چون کار بروک روی صحنه نیست؛ بنابراین، مدیران معزز به سالن‌های تئاتر پاریس نرفته‌اند، بلکه فیلم اجرا را دیده‌اند و برای این کار هم نیازی به تحمل رنج سفر به دیار غریب نبود! با دیدن فیلم و فرستادن چند پیام، در قالب نامه‌های الکترونیکی و نیز چند تماس توسط بخش بین‌الملل اداره کل هنرهای نمایشی و ...، امکان ارایه این خدمت بزرگ به تئاتر وجود داشته است. تنها هزینه‌هایی که بابت ایاب و ذهاب و حق ماموریت و هدایا و ... باید صرف می‌شد، باقی می‌ماند که اگر برای اختصاص آن به خودشان و هیأت همراه داشتند، چاره ای نبود، می‌توانستند در قالب تهیه گزارش، با اعلام آمار کاذب افزایش تعداد نشست‌ها را اعلام کرده و با دریافت حق‌الجلسه‌های کلان، جبران مافات کنند.

این از خودگذشتگی مدیران محترم اداره کل هنرهای نمایشی، به ویژه شخص مدیر کل و مدیر مجموعه تئاتر شهر، ثمرات دیگری هم دارد که مهمترین آن، رفع اهانت و توهین به خانواده تئاتر است. بدین ترتیب که اهالی تئاتر با دیدن آثار بخش «بین‌الملل»، احساس توهین و بی‌احترامی نمی‌کنند؛ البته اگر برای مدیران محترم اهمیتی داشته باشد.

گفتنی است، این‌ها همه در حالی است که با وجود دولت شعار مسئولان در توجه به فرهنگ و در شرایطی که برخی از اعضای خانواده تئاتر برای تأمین کمترین نیازهای خود در تنگناهای عدیده هستند، گویا اراده ای برای تغییر این رویه نیست.