بیشترشهرداری‌های کشور توان پرداخت حقوق کارکنان خود را ندارند/ عدم تعریف اختیارات و نبود نظارت، شورا‌ها را به فساد می‌کشاند/ راه مدیریت بحران زباله‌های شهری از آموزش می‌گذرد

شهر و روستا‌های کشور به عنوان بستر زندگی و تعامل شهروندان ایرانی، اکنون و در سایه بحران‌های فراوان با مشکلات بزرگی رو به رو هستند که بی توجهی به آن در همه سال‌های گذشته، خسارات سنگینی به بار آورده است؛ خسارات‌ زندگی میلیون‌ها ایرانی را با چالش مواجه کرده و در صورت استمرار مدیریت غلط شهر و روستا‌ها افزایش نیز خواهد یافت. با این حال، برنامه‌های جدیدی که در دستور کار سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور است، امید‌ها را برای بهبود اوضاع افزایش می‌دهد.

به گزارش «تابناک»؛ مدت هاست مدیریت شهر و روستا‌های کشور از طریق نهاد‌های مدنی، چون شورا‌های اسلامی شهر و روستا صورت می‌پذیرد و این نهاد‌ها برای تحقق خواست و برنامه‌های خود با مشکلات فراوانی روبه‌رو هستند؛ مشکلاتی که شاید مهم‌ترین آن، نبود اعتبارات لازم برای پیشبرد اهداف باشد و از سوی دیگر، فساد مالی و اداری نیز به آن دامن می‌زند.

در این میان، وجود ساختاری قانونی چون سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها این امید‌ها را افزایش می‌دهد که شرایط در آینده بهبود یابد و مشکلات پیش روی شهرداری‌ها و دهیاری‌ها کاهش یابد.

دکتر مسعود نصرتی، قائم مقام سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور در رابطه با رسالت‌های شهرداری‌ها و دهیاری‌ها به «تابناک»، گفت: سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها از زمان تأسیس تاکنون اقدامات مؤثری برای ساماندهی و مدیریت شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور انجام داده و تلاش کرده تا به نوعی رابط میان این نهاد‌های مدنی با ساختار حاکمیتی باشد. از زمانی که تیم مدیریت جدید در این سازمان مستقر شده، تلاش بر این است که نگاه حاکمیت به این نهاد‌ها بهبود یابد و بودجه و اعتبارات بیشتری برای شهرداری و دهیاری‌های کشور دیده شود. در همین ماه‌های اخیر و با حضور بسیاری از شهرداران و اعضای شورا‌های شهر و روستا برنامه ریزی‌های جدیدی را آغاز کردیم و در این میان برای مشاهده نزدیک مشکلات شهرداری‌ها و دهیاری‌ها سفر‌های میدانی نیز آغاز شده و تلاش بر این است که سازمان بتواند بیش از پیش پل ارتباطی این نهاد‌های مدنی با حاکمیت باشد.

وی در مورد فساد مالی و اداری شهرداری‌ها گفت: اصالت شورا‌های شهر و روستا موضوع بسیار مهمی است که نباید نادیده گرفته شود. نه تنها در تعالیم دینی اسلام به موضوع شورا تأکید شده است، از سوی دیگر، کشور‌های توسعه یافته جهان نیز برای مدیریت صحیح جوامع از مشورت و نهاد‌های مدنی بهره می‌برند و این مهم زمینه خرد جمعی و بهترین تصمیم را فراهم می‌کند. با این حال، نمی‌توان منکر فساد‌های مالی و اخلاقی برخی افراد وارد شده به شهرداری و شورا‌های شهر و روستا بود که این موضوع لازمه ایجاد نهاد‌های نظارتی قوی و مؤثر را در این حوزه نشان می‌دهد. به نظر من اصل کار جمعی و شورایی برای مدیریت شهر و روستا‌های کشور نه تنها مشکلی ندارد بلکه بهترین روش مدیریتی نیز هست، اما آنچه زمینه فساد و خطا را فراهم می‌کند، نبود نظارت قوی و مشخص کردن اختیارات است که باید برای اصلاح آن اقدامات موثری صورت بگیرد؛ موضوعی که برای رسیدن به آن می‌توانیم از توانمندی‌های بین المللی و تجربیات کشور‌های توسعه یافته نیز بهره ببریم.

قائم مقام سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور در ادامه گفت: یکی از بزرگ‌ترین مشکلات مدیران شهری و روستایی برای پیشبرد اهدافشان، موضوع بودجه و تأمین منابع مالی کافی برای رسیدن به اهداف از پیش تعیین شده است. اکنون اکثر شهر‌های کوچک کشور در این زمینه با مشکلات فراوانی رو به رو هستند و حتی توان پرداخت حقوق کارکنان خود را نیز ندارند؛ موضوعی که رفته رفته خطرناک‌تر خواهد شد و پیامد‌های اجتماعی آن به زودی گریبان جامعه را خواهد گرفت.

نصرتی افزود: برای رهایی از این مشکل نیاز است که مدیران شهری و روستایی و نیز مدیران ارشد حاکمیتی در یک تعامل هماهنگ و کارشناسی شده ضمن شناسایی توانمندی‌های محلی مناطق مختلف، تلاش خود را برای باز تعریف فرصت‌ها و تولید ثروت در مناطق مختلف کشور آغاز کنند. هر شهر و روستای کشور دارای توانمندی و فرصت‌هایی است که در صورت توجه ویژه و بارور کردن آن می‌توان خیلی زود از مانع و مشکل بزرگ کنونی یعنی بحران مالی شهرداری‌ها و دهیاری‌ها رهایی یافت و مسیر توسعه شهری و روستایی را سریع‌تر پیمود.

وی که در کارنامه کاری اش، سابقه شهرداری رشت هم دیده می‌شود، در بخشی از سخنان خود با اشاره به موضوع بحران زباله و نوع مدیریت آن گفت: موضوع دفع زباله و پسماند‌های شهری اکنون به یک بحران برای بسیاری از شهر‌های کشور به ویژه شهر‌های بزرگ تبدیل شده است و مدیران شهری برای مدیریت این بحران روش‌های سنتی در پیش گرفته اند. در بسیاری از شهر‌های کشور برای رهایی از زباله ناچاریم زباله و پسماند را حتی تا ۳۰ کیلومتر آنسو‌تر از شهر منتقل کنیم و این موضوع هزینه‌های زیادی را هم به محیط زیست و هم به منابع مالی شهرداری‌ها وارد می‌کند.

قائم مقام سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها در ادامه گفت: این اتفاق در حالی در کشور ما در حال رخ دادن است که در جوامع توسعه یافته مدیریت زباله‌های شهری از مبدأ در دستور کار است و اساساً زباله زیادی تولید نمی‌شود که بخواهند برای مدیریت آن به چالش برسند. آموزش‌های شهروندی در این کشور‌ها به قدری موفق بوده که شهروندان با زباله‌های تولیدی خود همانند سرمایه نگاه می‌کنند و حتی بسیاری از خانواده‌ها در حیاط خانه موضوع بازیافت زباله را اجرا می‌کنند.

وی در پایان افزود: در این کشور‌ها مثل آلمان، شهروندان خودجوش تولید زباله کمی دارند و زباله‌های باقی مانده نیز برای تولید انرژی مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ اتفاقی که در پی حساب و کتاب و تشویق شهروندان قانونمدار نهادینه شده و اکنون این کشور‌ها با مشکل چندانی در این حوزه رو به رو نیستند. به همین دلیل ما نیز باید در کشورمان برای مدیریت زباله‌های شهری بحث آموزش شهروندی و مدیریت زباله از مبدأ را در دستور کار قرار دهیم. این موضوع هم اینک به یکی از رسالت‌های سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها تبدیل شده و امیدواریم در این حوزه به نتایج مطلوبی در آینده نزدیک دست یابیم.