لزوم دقت در تدوین دروس انسانی دبیرستان‌ها؛
جنگ نرم در ادبیات فارسی سوم دبیرستان
در واقع، مقدمه نویسان این درس به جای تدقیق در شخصیت اسفندیار و توجه به پیش و پس از شخصیت اسفندیار، در نبرد با رستم، به این می‌پردازند که اسفندیار به عنوان نماینده دولت به نبرد با رستم، به عنوان نماد و نماینده آزادی می‌پردازد و به هیچ وجه هم کوتاه نمی‌آید و سرانجامی می‌یابد که شرحش در شاهنامه آمده است...
سرویس فرهنگی ـ پس از توصیه اکید رهبر انقلاب، مبنی بر بازنگری در کتب علوم انسانی و بومی کردن آنچه به ویژه، به دانشجویان عرضه می‌شود، فعالیت‌هایی برای اجرای این امر رهبری، صورت گرفته و بنا بر آخرین گزارش‌های منتشره در رسانه‌ها، ادامه نیز دارد.
به گزارش «تابناک»، اما آنچه به نظر می‌رسد، مورد غفلت قرار گرفته، بازنگری و تدقیق جدی در کتب علوم انسانی دیگر مقاطع تحصیلی از جمله دبیرستان‌هاست.
این در حالی است که این مقطع تحصیلی در انتخاب رشته دانشگاهی و شکل‌گیری آینده نسل جوان بسیار مؤثر و از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، به گونه‌ای که زیربنای فکری و شکل‌گیری نگاه عمیق، دقیق و پژوهشگرانه بسیاری از تحصیلکرده‌ها، در این دوره آغاز شده و در دانشگاه و مقاطع تحصیلی ادامه یافته است.
بر این اساس و با دلایلی که به ذکر خلاصه از آنها بسنده شد، تدقیق در مباحثی که به علوم انسانی ربط دارد و به این آینده‌سازان ارایه می‌شود، بسیار حایز اهمیت است و تلاش متولیان و مسئولان آموزش و پرورش را می‌طلبد. این مهم وقتی ضروری‌تر نیز به نظر می‌رسد که حتی با نگاهی اجمالی به این نوع دروس دبیرستانی، که مهمترین آنها، ادبیات است، نکات و ضعف‌هایی دیده می‌شود که با نگرش و تدقیقی تحلیلی عمیق می‌توان به تأثیرات بارز و مخفی آن بیشتر پی برد.
این گزارش می‌افزاید: این در حالی است که کتاب ادبیات سوم دبیرستان که شامل همه رشته‌های دبیرستانی می‌شود، دربردارنده چندین نکته غیر قابل چشم‌پوشی است؛ برای نمونه:
در کتاب ادبیات فارسی سال سوم دبیرستان، درسی هست با نام «داستان داستانها» که ماجرای نبرد اسفندیار با رستم است. درس «داستان داستانها» موضوع نبرد اسفندیار با رستم، در شاهنامه را ارایه می‌کند، اما پیش از ورود به داستان منظوم شاهنامه، مقدمه‌ای نگاشته شده و در آن اشاره می‌شود که در این داستان، اسفندیار نماینده دین و دولت و رستم نماینده آزادی است و این دو ناچار به نبرد هستند.
در واقع، مقدمه نویسان این درس به جای تدقیق در شخصیت اسفندیار و توجه به پیش و پس از شخصیت اسفندیار، در نبرد با رستم، به این می‌پردازند که اسفندیار به عنوان نماینده دولت به نبرد با رستم، به عنوان نماد و نماینده آزادی می‌پردازد و به هیچ وجه هم کوتاه نمی‌آید و سرانجامی می‌یابد که شرحش در شاهنامه آمده است. این مقدمه‌نویسی و فتح باب برای داستان نبرد اسفندیار و رستم در حالی است که حکیم بزرگ طوس، پیش از فرستادن اسفندیار به نبرد با رستم، بر جاه طلبی اسفندیار اشاراتی دارد.
از سوی دیگر، فردوسی به قدرت‌طلبی گشتاسب نیز پرداخته و به نوعی این عمل او را تقبیح نیز کرده است. این دو، یعنی کسانی که با وجود جایگاه والایی که دارند و برگرفته از لطف دین بهی است، دچار لغزش می‌شوند و از این پس دیگر به دنبال ارضای اغراض شخصی هستند و از آنچه باید، دور می‌شوند؛ بنابراین، اسفندیار دیگر برای تأمین خواسته‌های نفسانی خودش، مقابل رستم می‌ایستد و آنچنان اسیر این هوی و هوس‌هاست که انذار رستم در او موثر واقع نمی‌شود و آنی می‌شود که همگان می‌دانند و به تعبیر دیگر، این امور دنیوی و توجه به آنهاست که اسفندیار را به سقوط و مرگ می‌کشاند، در حالی که اگر به نهی از منکر و امر به معروف که رستم توجه می‌کرد، سرنوشتی بسیار والاتر می‌یافت.
این‌ها و قدرت شخصیت پردازی دقیق حضرت فردوسی، نکاتی است که مقدمه‌نویسان این درس به آنها توجه نکرده و تنها به سطحی از اسفندیار پرداخته‌اند که باعث شده اسفندیار را تنها یک «تیپ» ببینند و معرفی کنند و نه یک «شخصیت».
برای تبیین هر چه بیشتر موضوع، باید یادآور شویم که تیپ در آثار داستانی و نمایشی افرادی هستند با یک ویژگی محدود و از پیش تعیین شده، در حالی که «شخصیت» در این نوع آثار، ویژگی‌ها و ابعاد متعددی دارد که هر کدام از آنها در رفتارهایی که توصیف شده و یا در موقعیت‌های گوناگونی که خالقان آثار، بر سر راه شخصیت قرار می‌دهند بروز می‌یابد و یکی از مهمترین دلایل زیبایی و ماندگاری این نوع آثار نیز در همین غور کاشفانه ادبا و نویسندگان، به ویژه حکیم طوس و شاهنامه شاهکارش است.
بنابراین، به نظر می‌رسد، با تدقیق دوباره در ارایه این نوع دروس، از کسانی که آشنایی جامع و چند بعدی با موضوعات انسانی دارند، در تهیه و تنظیم این نوع دروس باید بهره گرفته شود.
بر این اساس، آیا تدوین کنندگان دروس ادبیات سوم دبیرستان، به تأثیرات ناخودآگاه و بروز آن در دراز مدت، در رفتارها و نوع نگرش دانش‌آموزان توجه داشته‌اند و پرسش‌هایی از این دست که به نظر می‌رسد برای تأثیرگذاری مطلوب بر نسل «نوجوانان در آستانه جوانی» باید بسیار دقیق و مهندسی شده، به آنها پاسخ داد و توجه کرد.
البته امیدواریم این نمونه «مشتی از خروار» نباشد و اطمینان از آن، وظیفه متولیانی است که همواره به اجرای منویات فرهنگی رهبری تأکید داشته و دارند.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
افزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگل
نظرات بینندگان
اصلا این فردوسی بانی جنگ نرم بوده، پیشنهاد میکنم مجسمه اش رو مثل تصویر بعضی ها که از مترو برداشتند از وسط شهر جمع کنند تا عبرتی باشه برای سعدی و مولوی
اهميت داستان اسطوره اي به سمبليك بودن آن است بحث شخصيت اسفنديار د درجات بعدي است . ضمن اينكه حذف اين مطالب از كتاب هاي درسي مشكل شما را حل نخواهد كرد با ريشه چه مي كنيد؟
آفرین به نویسنده کتاب سوم دبیرستان و حیف که حذف شده
سلام، دوستانی که به فکر فرهنگ و آیین و ادبیات فارسی هستید، توجه کنید که ما درفارسی واژه ای چون "تدقیق" نداریم. استفاده از چنین واژه های جعلی در فارسی خود جنگ نرم است با ادبیات فارسی. بهتر است از واژههایی چون "مو شکافی" یا " ریز شدن در..." یا یک درجه گذشت از "دقیق شدن در..." استفاده شود.
همه چیز درسته ، فقط مانده این چیزا!!!
عجب آدمایی هستید .
جمع كن تابناك ديگه خيلي داري بي مزه مي شي
حالا چرا به خودتون گرفتین؟ چون گفتن نماینده دین و دولته و آخرش شکست خورده؟ خوب امویان هم نماینده دین و دولت بودند. مگه شما اموی هستید که بهتون بر خورده؟!
آخه اين چه متن مسخره ایه؟ "این امور دنیوی و توجه به آنهاست که اسفندیار را به سقوط و مرگ می‌کشاند، در حالی که اگر به نهی از منکر و امر به معروف که رستم توجه می‌کرد، سرنوشتی بسیار والاتر می‌یافت." ما تازه فهميديم زمان رستم هم امر به معروف بوده!
من وقتی این درس رو پاس می کردم به این نکته اش دقت نکردم! رقابت بین آزادی و دین و دولت همیشه و همه جای دنیا امری درونیست و مصداق های اون هم برای هر فرد مشخص. این که ما با شستشوی مغزی کودکان اون هم در این عصر بخوایم شخصیت اون ها رو در بزرگی به نفع خودمون تغییر بدیم تلاشیست بی هوده. انسان ها در فضای آزاد اطلاعاتی موجود در دنیای نوین هر کدوم برای خود رستمی هستند که حتی در صورت اسارت در بندهای خاکی, ذهن رهایی دارند و آزادانه قهرمان سازی می کنند.
در صورت تمایل به مسایل حقیقی و روز دنیا بپردازید که وظیفه ی خطیر هر خبرنگار است!
ای بابا! این فردوسی طوسی هم که جزو کارگزاران انقلاب نرم از آب درآمد! باید براداران ارزشی در زندگی شخص رستم هم سر و گوشی آب بدهند، چرا که هیچ بعید نیست او هم خود فروخته و عنصر نفوذی باشد. بعضی ها خبر از ملاقات های پنهانی او با جرج سوروس هم می دهند. باید صحت یا سقم آن بررسی شود و اگر چنین است با زبان خوش وادارش کنیم به آغوش ملت برگردد.!
من که سال 81 سوم دبیرستان بودم این درس رو یادمه حالا امسال که از کتاب حذفش کردن یادتون اومده نقدش کنین.
من جای شما بودم این پست رو کلا بر میداشتم و از مردم عذر خواهی میکردم.
شما که از وطن امروز به خاطر خواب موندگیش انتقاد کردین این چه سوتی ای بود که دادین؟
نظرات رو چرا نشون نمیدین؟ من هر دفعه comment میذارم، امکان نداشته پخش بخشه.............................!
دوباره سر يه چيز بي‌خود، شر به پا كنيد.
اولاً این درس حذف شده
ثانیاً من نمی دونم شما از چی می ترسید
لابد فردا میخواهید بگید تاکسی هایی که رنگ سبز دارن وابسته به فلان گروهند.
آقا برید به درد مردم برسید . بیکاری، فقر و گرانی داره پدر مردم رو در می آره.
نظرات دیگران هم که کشک !
چرا نظر منو ننوشین!
مگه اینکه کسی به خودش شک داشته باشه که از این تفسیرها برای شعر فردوسی بکنه، مگه نبرد برای آزادی در دوره حکومت ظالم در حکومت پادشاهان وجود نداشته؟ آن را که حساب پاک است ...
احتمالا چند روز دیگه باید جوابیه بدین به علاوه عذر خواهی!!!
خاک بر سرتون
با سلام جدا از اين كه متأسفانه اين درس 2 سال است از كتاب حذف شده، توجه به اين نكته كه كتاب داستان داستانها نوشته دكتر اسلامي ندوشن - از برجسته ترين فردوسي پژوهان معاصر - است، ما را به احتياط بيشتر در اظهار نظر مي خواند.
دقت کنيد که در دروس پيش از اين در اشاره شده که اسفنديار چرا به رزم رستم مي رود.
نويسنده مقاله شما از شاهنامه و تحليل داستان اسفنديار اگاهي كامل ندارد . نظر دكتر اسلامي ندوشن كاملا درست و منطبق بر وقايع داستان است
اين كتاب تحليلي است از داستان رستم و اسفنديار، كه برجسته‌ترين داستان شاهنامه شناخته شده است، و هيچ اثري در فارسي نيست كه در عمق و معنا و بلندي كلام با آن برابري كند.
زماني كه درس فردوسي در دانشكدة ادبياّت دانشگاه تهران با من بود،متن آن را براي دانشجويان ترتيب دادم، و اندكي بعد به صورت كتاب در آمد.
در ديباچة آن آمده است:
- «داستان رستم و اسفنديار حاوي تعدادي از مهم‌ترين مسائلي است كه در برابر انسان دنياي باستاني قرار داشته است، و عجيب اين است كه هنوز هم اين مسائل تازگي خود را از دست نداده‌اند... »
- «حرف بر سر چيست؟ جنگ بر سر چيست؟ در يك كلمه مي‌توان گفت: بر سر آزادي و اسارت ... »
- «در اين داستان، آنگونه كه خاصّ تراژديهاي بزرگ است، روح آدمي به بالاترين حدّ كشش وتقلاّي خود مي‌رسد... »
در آن تيره‌هاي سه گانة فكر، كه هريك ركني از طبيعت بشري را تشكيل مي‌دهند، به تحليل گذارده شده‌اند: تيرة‌رستمي‌فكر، تيرة اسفندياري فكر، تيرة گشتاسبي فكر.
- «جنگ رستم و اسفنديار بيش از هر جنگ ديگر در شاهنامه، جنگ معنوي است، برخورد دو طبيعت و دو عالَم درون است. از اين رو مي‌بينيم كه در آن آن قدر عمل با حرف همراه مي‌گردد، گفت و شنود جريان مي‌يابد؛ و باز، از همين رو همه چيز آنقدر كنايه دار ميشود، حتّي شيهة اسبان كه گوئي نهيبي است كه از حلقوم روگار بيرون مي‌آيد تا اعلام فاجعه بكند.»
- « و اين دو پهلوان نه محدود به خود، بلكه نمايندة دو تيره و گروه هستند. وجود هر يك تجسّمي‌است از جهان‌بيني‌اي كه مي‌كوشد تا بر كرسي بنشيند، و يا از موجوديّت خود دفاع كند.»
- «رستم، توانائي و ناموري او در آن است كه نمايندة مردم است. پروردة تخيّل هزاران هزار آدميزاد، كه در طيّ زمانهاي دراز او را به عنوان كسي كه بايد تجسّمي از «رؤياها و آرزوهايشان» باشد، آفريده‌اند.»
- «اسفنديار، نمايندة اتّحاد دين و دولت است. وي چون پروردة تعبّد است، نمي‌تواند مشكل رستم را دريابد. متعجّب است كه چرا دست به بند نمي‌دهد.»
- «گشتاسب، براي آنكه چند صباحي بيشتر پادشاهي كرده باشد، پسرش (اسفنديار) را به زوال گاه زابل روانه مي‌كند.» هر يك از اينان پاداش خود را از زمانه مي‌گيرند؛ نه تعبّد اسفنديار كارساز ميشود، نه جاه‌طلبي گشتاسب. برندة نهائي رستم است كه « نام» را نجات داده است، « آزادگي» را. اين داستان مي‌نمايد كه در شاهنامه يك چيز برتر از هر چيز شناخته ميشود، برتر از قدرت مُلكداري، برتر از همة آنجه مواهب زندگي خوانده شده، حتّي از جان، و آن نام است، شرف انساني
توهم...
انيشتن:
"براي دو چيز مرز نهايي متصور نيستم.
اول جهان هستي.
دوم حماقت بشر.
هرچند در مورد اول زياد هم مطمئن نيستم!"
بفرماييد داستان ضحاك ماردوش و كاوه آهنگر و چوپان دروغگو و شعر اشك يتيم پروين اعتصامي و... را نيز حذف كنند كه هيچ اثري از اين نرمي ها به چشم نخورد!!! شما ديگه واقعا شورش رو درآوردين. نظرات مخالف رو كه منتشر نمي كنيد و كسي اين متن رو نمي خونه من ولي نوشتم كه حداقل خودتون به حماقت خودتون كمي بخندين!
سلام
تابناک از چشم من افتاد
فکر میکردم خبرنگارای سرویسهای مختلف خبری این رسانه با مطالعه باشند.
مقدمه این کتاب از کتاب داستان داستانهای دکتر محمد علی اسلامی ندوشن گرفته شده است
که به تفصیل توضیح داده که منظور فردوسی از اسفندیار همان دولت بوده است.
این کتابم خیلی وقته پیش نوشته شده و به بحث تازه مد شده جنگ نرم ربطی نداره
همه دولتها به پيشينيان خود مينازند و از آن انگيزه اي براي آشنايي جهانيان براي توسعه توريسم و درآمد زايي استفاده ميكنند حالا در سال سوم دبيرستان ما اينها را نوشته دين و دنيايمان دچار آشفتگي ميشود ؟
اينقدر شكاف زايي نكنيد بياييد گذشتتان افتخارتان باشد همانگونه كه با اين تبليغات شما جوانان بيشتر به شاهنامه روي مي اورند و به بوجود اورنده كبير آن عشق ميورزند
منظورتون كدوم اسفنديار هستش؟ اي شيطون!!!!
من دانش آموز پیش دانشگاهی هستم درس داستان داستان ها حذف شده است
من دانش آموز پیش دانشگاهی هستم درس داستان داستان ها حذف شده است
شما هم دیگه با این جنگ نرم شورش رو در آوردین . خیلی خوب بابا برگردین اردوگاه خودی ولی دیگه به خودتون گند نزنید برای اینکه برگردین به نقطه اول . یه ذره شعور و غیرت هم چیز خوبیه که ظاهراً ندارید
من از شبکه آموزش کارتونی را دیدم که در رابطه با کتاب تاریخ بچه ها بود یزدگرد سوم با سپاهیانش را به تصویر کشیده بود به نظر من هیچ فرقی با فیلم 300 نداشت
ببخشيد ، " تدقيق " يعني چي ؟
!!!!! اينجوري ميخواين فرهنگ پارسي رو گسترش بدين ؟!!!!!!!!
این اشاره دارد که انسان ها می توانند از قدرت در هر لباسی سو استفاده نمایند حتی نمایندگان دین .
مگه دروغ میگه ؟؟
جناب آقای حسین الله کرم
انتصاب بجا و شایسته شما را به مدیریت مسئول خبرگزاری وزین تابناک تبریک عرض می نمایم.
اتفاقا خیلی جالب بود که تحلیل شما و مقدمه نویس این داستان در یک راستا بود من فکر میکنم باید تحلیل شما رو هم به مقدمه اضافه کرد.
حاله شما خوبه
نه واقا حال شما خوبه
لطفا سعي نكنيد حرف در دهان فردوسي بگذلريد .حضرت فردوسي بخوبي منظور خود را در داستان بيان كرده و هر آنچه در مقدمه داستان در كتاب مذكور آمده بهترين تحليل از داستان است . لطفا تعبير و تفسير بني اسراعيلي نفرماييد!!
خاک بر سر متحجرتون کنن.
بنده دبیر ادبیات در مقطع متوسطه می باشم سالهاست این موارد را تدریس کرده ام چشم مان روشن که نکته های جالبی بیان کردید واقعا احسنت و صد آفرین بر نبوغ تان
نهی از منکر و امر به معروفِ رستم!
تشویق کنید تابناکیها رو!!
بزن به افتخارشوووووون!!!
تابناک برنده ی جایزه ی جوک سال شد!!!
(قصد توهین به نگارنده ی این متن رو ندارم، صرفا با تابناک شوخی کردم!)
قطعا این نمونه «مشتی از خروار» است. متاسفانه
امر به معروف رستم رو خوب اومدی
گیرتون خیلی بی خود است.
احتمالن اصل و نسب فردوسی به آمریکایی ها می رسیده .. شما ببخشیدش!
با سلام به اطلاع نویسنده محترم می رساند که اولاًدرس « داستان داستان ها» از کتاب ادبیات فارسی چاپ 1388 حذف گردیده ثانیاً در مقدمه ی منظوم این داستان نیز این گونه آمده است : یکی از شاخص ترین داستان های حماسی شاهنامه ، داستان رستم و اسفندیار است . این داستان در بردارنده ی مهم ترین مسائلی است که در برابر انسان دنیای باستان قرار داشته است . مسائلی که هنوز هم تازگی خود را از دست نداده اند . درون مایه ی این داستان را برخورد آزادی و اسارت ، پیری و جوانی و کهنه و نو تشکیل می دهد . ص 9 کتاب ادبیات فارسی 3
با تشکر
این درس امسال از ادبیات سوم حذف شده بود.
اتفاقاً نويسنده مقدمه بسيار زيبا و با حداقل عبارات، مفهوم را رسانده است.
گمشو که تنها برای گم شدن بدرد میخوری!
بدبخت ، گاف هم که میدی دیگه جرات چاپ نظرات مخالف رو نداری؟ پاجه خاریات خیلی ضایس
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.