مذاکرات فشرده، حساس و سرنوشت ساز باقری در وین/ امیرعبداللهیان: مذاکرات در مسیر درستی قرار دارد/اولیانوف: در مذاکرات وین هیچ کشوری جا نمی‌ماند!

بین الملل تابناک: ادامه دور هشتم مذاکرات وین به منظور رفع تحریم‌ها بین ایران و گروه ۱+۴ (آلمان، فرانسه، انگلیس، روسیه و چین) و هماهنگ‌کننده کمیسیون مشترک برجام از روز دوشنبه ۱۳ دی ماه در شهر وین آغاز و از آن روز در سطوح و فرمت‌های مختلف در جریان است.

{$smarty_live_blog}

دیروز تمام اعضای گروه ۱+۴ در قالب جلسات دوجانبه و چندجانبه با علی باقری کنی مذاکره کننده ارشد ایران دیدار کردند. گفت‌وگوها حوالی ساعت ۱۴ به وقت محلی وین در هتل کوبورگ آغاز و تقریبا تا ساعت ۱۸ ادامه داشت.

آخرین جلسه باقری با وانگ کوان مذاکره کننده ارشد چین بود که نامبرده پس از پایان این دیدار نسبتا طولانی، به خبرنگاران گفت که جمهوری اسلامی ایران «با ارائه ایده‌های تازه و جامع نقش بسیار سازنده‌ای را در گفت‌وگوها ایفا می‌کند.»

وی بیان داشت: چین و ایران گفت‌وگوهای دائمی را در جریان مذاکرات دارند و دو طرف درباره تمام مسائل مذاکراتی تبادل نظر می‌کنند.

کوان تصریح کرد: چین قاطعانه از مطالبات منطقی ایران در زمینه فعالیت‌های اتمی، مادامی که خطر اشاعه تسلیحات هسته‌ای نداشته باشد حمایت می‌کند. دیپلمات چین خاطر نشان کرد که این کشور به حمایت از ایران برای استفاده صلح آمیز از انرژی اتمی ادامه می دهد.

اولیانوف: در مذاکرات وین هیچ کشوری جا نمی‌ماند!

نماینده روسیه در وین، توضیحاتی را جهت شفاف‌سازی درباره چگونگی برگزاری جلسات دوجانبه و چندجانبه طرفین مذاکرات در وین ارائه داد.

میخائیل اولیانوف نماینده روسیه در سازمان‌های بین‌المللی در وین در صفحه توییترش درباره مذاکرات وین نوشت: به خاطر برخی از گمانه‌زنی‌ها، نیاز به شفاف‌سازی است. مذاکرات وین بر حسب ضرورت در «ساختارهای گوناگونی» برگزار می‌شود. شرکای برجام بدون آمریکا، شرکای برجام بدون ایران و با آمریکا،‌ تروئیکای اروپا[آلمان، انگلیس و فرانسه] با ایران، آمریکا با روسیه، ایران با روسیه، چین با ایران و دیگر اشکال. هیچ کسی جا نمی‌ماند.

امیرعبداللهیان: مذاکرات در مسیر درستی قرار دارد

حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با شبکه الجزیره گفت‌‌وگویی مفصل داشت که مشروح آن را در زیر می‌خوانید.

* مذاکرات در مسیر درست خودش قرار دارد. این که در مسیر درست خودش قرار دارد، سهم اصلی آن به ابتکاراتی برمی‌گردد که جمهوری اسلامی ایران در میز مذاکره ارائه داده است

خبرنگار الجزیره: مستقیما از مذاکرات وین آغاز می‌کنم. از زمان آغاز دور هشتم مذاکرات وقتی که مواضع ایران را می‌شنویم، این طور به نظر می رسد که منطق و لحن مثبت و خوش بینانه‌ای را در پیش گرفته است. چه شاخص‌ها یا عوامل تعیین کننده‌ای سبب شده تا شما در ایران به این باور برسید که مذاکراتی که در وین در جریان است، مثبت است؟ چه اتفاقی رخ داده که موجب شده موضع ایران این بار متفاوت باشد و خوش بینانه به نظر برسد؟

امیرعبداللهیان: در دور جدید مذاکرات دولت جمهوری اسلامی ایران در وین، در دو مرحله اول نیازمند زمان بودیم برای اینکه هیأت‌های مختلف به یک ادبیات مشترک دست پیدا کنند. می‌توانم بگویم که دور هفتم مذاکرات وین نسبتاً پرچالش بود. دوره هشتم مذاکرات ما در مسیر بهتری قرار گرفت و اکنون که جناب آقای دکتر باقری و تیم کارشناسان ارشد ایرانی در وین در حال مذاکره هستند، به دلایلى که بیان خواهم کرد، برداشتمان این است که مذاکرات در مسیر درست خودش قرار دارد. این که در مسیر درست خودش قرار دارد، سهم اصلی آن به ابتکاراتی برمی‌گردد که جمهوری اسلامی ایران در میز مذاکره ارائه داده است.

این امر به طرف‌های مقابل کمک مى‌کند که اگر به معنای واقعی دارای نیت و اراده جدی باشند، بتوانیم به یک توافق خوب دست پیدا کنیم.

ما وقتى از توافق خوب صحبت می‌کنیم یعنی توافقی که همه طرف‌ها نسبت به آن احساس رضایت کنند. ویژگی آن هم این است که همه طرف‌ها باید به تعهدات خودشان ذیل سند برجام برگردند. در آن صورت ما از این توافق به عنوان یک توافق خوب یاد می‌کنیم.

آیا این توافق در کوتاه مدت دست یافتنی است؟ ما معتقد هستیم اگر نیت خوب و اراده جدی در طرف غربی وجود داشته باشد و پیام‌هایی که آمریکایی‌ها به ایران می‌دهند و مدعی هستند به دنبال بازگشت به برجام و اجرای تعهدات خود هستند، شاهد روی دادن آن در میز مذاکره همراه با سه کشور اروپایی، روسیه و چین هم باشیم، می‌توانیم از رسیدن به یک توافق خوب صحبت کنیم.

*‌  سقفى که ما در مذاکرات فعلی وین دنبال می‌کنیم، لغو تحریم‌های برجامى است، اما حتما در ادامه، لغو کامل تحریم‌ها مورد توجه ما خواهد بود

خبرنگار الجزیره: در مورد تحریم‌ها چه نظری دارید؟ ما موضع گیری سیاسی روشنی را از سوی ایران می‌شنویم مبنی بر این که بدون رفع تحریم ها، دستیابی به توافق ممکن نیست. آیا صحبت از همه اشکال تحریم‌هاست یا فقط تحریم‌هایى که توافق هسته‌ای آن را شامل مى‌شود؟ در مورد تحریم‌هایی که ترامپ رئیس جمهور سابق آمریکا بعد از خروج از توافق هسته‌ای آن ها را بازگردانده است چه طور؟ آیا ممکن است برای ما توضیح دهید که وقتی ایران از رفع تحریم‌ها صحبت می‌کند، در وهله اول مقصودش کدام تحریم‌هاست؟

امیرعبداللهیان: ما وقتى از لغو تحریم‌ها یا برطرف شدن تحریم‌ها صحبت می‌کنیم، منظورمان بازگشت کامل به سند برجام است. هر آنچه که در متن برجام پیش‌بینی شده و مورد تایید قرار گرفته و آن توافق تبدیل به قطعنامه شده است؛ همه آن موضوعات از نظر جمهوری اسلامی ایران باید مورد توجه طرف‌های مختلف قرار گیرد. پس در این مرحله سقفى که ما در مذاکرات فعلی وین دنبال می‌کنیم، لغو تحریم‌های برجامى است، اما حتما در ادامه، لغو کامل تحریم‌ها مورد توجه ما خواهد بود.

* هر تحریمی که پس از خروج آمریکا از برجام وضع شده، می‌بایست برداشته شود

خبرنگار الجزیره: در مورد تحریم‌هایی که ترامپ آن ها را بازگردانده و بار دیگر از طرق غیرهسته‌ای، از قبیل برنامه موشکی، نفوذ منطقه‌ای، حقوق بشر و مواردی از این دست، آن ها را بر ایران تحمیل کرده است، چطور؟

امیرعبداللهیان: این یکى از بخش‌هایى است که در میز مذاکره در مورد آن اختلاف نظر و تفاوت دیدگاه وجود دارد. طرف آمریکایى و غربی‌ها بر این باورند که در بهترین حالت آن بخش از تحریم‌های اعمال شده توسط ترامپ باید برداشته شود که ما را از منافع اقتصادی برجام محروم می‌کند. ما معتقد هستیم هر تحریمی که پس از خروج آمریکا از برجام وضع شده، می‌بایست برداشته شود. این بستگی به روند مذاکرات ما دارد، ولی فکر می‌کنیم هدف همان بازگشت کامل به برجام و عبور از تحریم‌های ترامپ است که بارها مقامات آمریکایی حتی جو بایدن در مواردى اعلام کرده که رفتار ترامپ را در موضوع برجام مورد تایید قرار نداده و نمی‌دهد.

لذا ما در عمل باید ببینیم که آیا این اتفاق خواهد افتاد. البته اکنون در میز مذاکره پیشنهاد طرف‌های مقابل ما این نیست که شما رفع همه تحریم‌های وضع شده در دوره ترامپ و توسط ترامپ را از ما بخواهید بلکه آن تحریم‌هایی را بخواهید که می تواند به برجام لطمه وارد کند. این نیز از پیچیدگی‌های مذاکرات ما است. ما این را به حساب عدم نیت جدی آمریکایی‌ها در رسیدن به یک توافق خوب می‌گذاریم.

*  فروش نفت ایران و واردات ارز در سیستم بانکی کشور ما بدون هیچ مشکلى انجام شود

خبرنگار الجزیره: ایران در مذاکرات وین خواستار تضمین هایی شده است. جناب وزیر، آیا در وهله اول صحبت از تضمین های سیاسی است یا اقتصادی یا تضمین های حقوقی و قانونی و یا تمامی این اشکال؟ این تضمین هایی که ایران از آن سخن می گوید در وهله اول چه تضمین هایی است و آن ها را از چه کسی می خواهد؟

امیرعبداللهیان: ما وقتى از تضمین صحبت مى‌کنیم، مصادیقى را داریم. عمده مصادیق به اقداماتی برمى‌گردد که ایران در حوزه اقتصادی و تجارت خارجی خود باید انجام دهد. در رأس آنها فروش راحت و روان نفت و دریافت ارزی حاصل از محل فروش نفت در سیستم بانک‌های جمهوری اسلامی ایران است و در کنار آن همه تحریم‌هایی که در برجام، ایران از آن معاف شد و عبور کرد؛ از جمله در حوزه کشتیرانی، بنادر، پتروشیمی، بیمه و بسیاری از موضوعات دیگر.

ما وقتى از تضمین صحبت مى کنیم یعنى این که اولا تحریم جدیدی علیه ایران اعمال نشود؛ ثانیا تحریم‌هایی که برداشته می‌شود و لغو می‌گردد، مجددا به بهانه دیگری از جمله بهانه قانونی که در کنگره تصویب شده یا قانونی که توسط رئیس جمهور امضا می شود، بازگردانده نشوند.

ضمن این که اسنپ بک هم یکى از موضوعاتى است که در درون برجام ایجاد تعارض کرده است. اسنپ بک فرصتى را برای طرف‌های مقابل فراهم کرده که هر وقت مایل باشند، با یک تصمیم سیاسی از تعهدات خود خارج شوند. لذا صحبت از تضمین و تعهدات، ابعاد مختلفی دارد، اما حداقل آن این است که فروش نفت ایران و واردات ارز در سیستم بانکی کشور ما بدون هیچ مشکلى انجام شود. این یک نمونه از تضمینى است که طرف‌های مقابل در عمل باید نشان دهند و این موضوعی است که در بحث راستی‌آزمایی هم مورد توجه جدی است.

* برای ما مهم است که به معنای حقیقی، راستی‌آزمایی درست و اطمینان بخش انجام شود. این که بازه زمانی آن چه مدت باشد، در میز مذاکرات تعیین خواهد شد

خبرنگار الجزیره: در بحث راستی آزمایی رفع تحریم‌ها، چنانچه این موضوع انجام شود و ایران بتواند اقدام به صدور نفت و دریافت درآمدهای آن از طریق نظام بانکی بین‌المللی مشخصی کند، آیا می‌توان گفت که ایران عملا و در واقعیت از مسئله رفع تحریم ها اطمینان یافته است؟ آیا این، مثال مناسبی برای فهم سازوکار راستی آزمایی است؟

امیرعبداللهیان: یکی از شاخص ها برای ما فروش نفت و دریافت مبلغ ارزی آن در سیستم بانکی کشور است. وقتى از راستی‌آزمایی صحبت می‌کنیم یعنی در یک بازه زمانی قابل قبول باید مطمئن شویم که این اتفاق رخ خواهد داد. ما در پایان دور ششم مذاکرات وین در این موضوع با یک بن بست مواجه شدیم.

از نظر متخصصان نفتی ما پهلوگیری کشتی، بارگیری و انتقال و صادرات نفت پروسه‌ای دارد که یک بازه زمانی برای آن باید تعریف کرد؛ حداقل چند هفته. طرف غربی و آمریکایی مدعی هستند که بیش از ۲۴ ساعت برای راستی‌آزمایی در فروش نفت و انجام یک تراکنش بانکی نیاز نیست و وقتی متوجه شدند به لحاظ فنی در بخش بارگیری و صادرات نفت چنین چیزی وجود ندارد، طرف غربی پیشنهادی تحت عنوان long day را در آن مقطع ارائه داد. آن ها معتقدند به دلیل اختلاف زمان بین ایران و آمریکا، ما می توانیم دو روز یا ۴۸ ساعت را به عنوان یک روز طولانی (یا همان long day) در نظر بگیریم و یک کشتی، بارگیری نفت را انجام دهد و یک تراکنش مالی و بانکی انجام شود تا بگوییم راستی‌آزمایی انجام شد. این هم از جمله موضوعاتی است که در میز مذاکره، کارشناسان فنی ما در حال بحث بر روی آن هستند، اما حتماً برای ما مهم است که به معنای حقیقی، راستی‌آزمایی درست و اطمینان بخش انجام شود. این که بازه زمانی آن چه مدت باشد، در میز مذاکرات تعیین خواهد شد.

*‌ در عمل، هنوز رفتاری را از آمریکایی‌ها ندیده‌ایم که بخواهیم بی اعتمادی موجود را تقلیل و کاهش دهیم

خبرنگار الجزیره: بین ایران و آمریکا پیام هایی به طور غیررسمی و غیرمستقیم از طریق اتحادیه اروپا یا به اصطلاح هماهنگ کننده سیاست خارجی اتحادیه اروپا مبادله می‌شود. آیا در این تبادل پیام ها بین طرفین، تغییری در موضع آمریکا نسبت به توافق هسته ای احساس کرده‌اید؟

امیرعبداللهیان: در ارتباط با رفتار آمریکایی ها در وین، ما در سطح کمیته‌ها و مذاکرات فنی از جمله در موضوع رفع تحریم‌ها، از آمریکایی‌ها به واسطه هماهنگ‌کننده اتحادیه اروپا مطالبی را به صورت non-paper دریافت می‌کنیم و پاسخ ها را هم از همان طریق می‌دهیم. همزمان با سه کشور اروپایی به اضافه چین و روسیه هم در میز مذاکرات در خصوص چگونگی رفع تحریم‌ها گفت‌و‌گو داریم. این در واقع  یک سطح از مناسباتی است که وجود دارد و نسبتی است که آقای رابرت مالی با مذاکره فعلی در وین دارد.

پس مذاکره مستقیم نیست و اساسا مذاکره‌ای حتی به طور غیرمستقیم وجود ندارد، اما این " non-paper"ها بنا به ضرورت تبادل می‌شود. بخش دوم اقدام این است که آمریکایی‌ها حرف‌های خوبی می‌زنند، اما در عمل باید ببینیم که تا چه میزان برای انجام این حرف‌ها جدی هستند. زمانی که در ماه سپتامبر در نیویورک بودم، از من خواستند که با افرادی در پیرامون تیم آقای جو بایدن ملاقات داشته باشم. من چنین دستورالعملی نداشتم اما در نهایت آن ها وعده‌هایی را دادند و گفتند که اگر به میز مذاکره برگردید در وین ما چنین اقدامات مثبت و سازنده‌ای را خواهیم داشت. در آن زمان من اعلام کردم که شما ۱۰ میلیارد دلار از پول‌های متعلق به ایران را که بلوکه شده است، آزاد کنید تا این پیام شما یک معنای عملی هم داشته باشد. لیکن تا این لحظه که ما با هم صحبت می‌کنیم، حرف های مثبت زیادی از آمریکایی‌ها شنیده ایم و در سطح فنی "non-paper"های متعددی تبادل شده است، اما در عمل، هنوز رفتاری را از آمریکایی‌ها ندیده‌ایم که بخواهیم بی اعتمادی موجود را تقلیل و کاهش دهیم.

*‌هنوز ما نیت و اراده جدی طرف غربی را در مذاکرات به خوبی لمس نمی‌کنیم/ ما هنوز شاهد ابتکارات جدید از طرف‌های غربى نیستیم

خبرنگار الجزیره: تروئیکای اروپایی از سقف زمانی سخن می‌گوید که حداکثر تا پایان ماه فوریه سال جاری است. در حالی که ایران می‌گوید برای مذاکرات سقف زمانی قائل نیست. آیا نگران نیستید که مذاکرات وین به مرحله‌ای برسد که تروئیکای اروپایی احساس کند که مذاکره بی فایده است و اقدام به فعال سازی مکانیسم اسنپ بک یا چیزی از این دست نماید که موجب شود پرونده هسته‌ای به طور کامل از آژانس بین المللی انرژی اتمی به شورای امنیت ارجاع شود و به این ترتیب پرونده از حیطه فنی وارد حیطه امنیتی شود؟ آیا نسبت به وجود سقف زمانی برای مذاکرات وین نگرانی وجود ندارد؟

امیرعبداللهیان: از نظر ما هر زمانى که طرف‌هاى مقابل به تعهدات کامل خود در برجام برگردند، آن زمانى است که می‌توانیم اعلام کنیم به یک توافق رسیده‌ایم. این به طرف‌های مقابل به ویژه غربی‌ها بر می‌گردد که آیا می‌خواهند در چند روز آینده، مذاکرات به توافق خوب منتهی شود یا در چند هفته آینده یا در چند ماه آینده.

جمهوری اسلامی ایران، ابتکارات عملی، روشن و قابل دستیابی به نتیجه را روی میز قرار داده است، اما هنوز ما نیت و اراده جدی طرف غربی را در مذاکرات به خوبی لمس نمی‌کنیم. لذا فکر می‌کنم اگر طرف مقابل نسبت به سقف زمانی نگرانی دارد، می‌تواند خیلی راحت در چارچوب بازگشت به برجام و اجرای کامل تعهداتش به توافق برسد بویژه آنکه همه چیز در سند برجام روشن است و حتى نیاز به مذاکرات طولانی هم وجود ندارد.

فکر می‌کنم طرف‌های غربی می خواهند از ابزار جنگ روانی هم استفاده کنند و افکار عمومى را به نفع خودشان نگهدارند در حالی که واقعا تا این لحظه که حتى روند مذاکرات، روند خوبی است، ما هنوز شاهد ابتکارات جدید از طرف‌های غربى نیستیم به نحوی که به نظر نمی‌رسد آماده بازگشت سریع به تعهدات خود باشند، لذا در این موضوع هم احساس می‌کنیم هنوز غربی‌ها تعلل می‌کنند. 

خبرنگار الجزیره: امروز (روز پنجشنبه) نشستی در وین بین مذاکره کننده ارشد جمهوری اسلامی ایران و معاون وزیر امور خارجه کره جنوبی برگزار خواهد شد. روز گذشته یک مقام مسئول کره جنوبی با هیأت آمریکایی در وین دیدار کرد. آیا این نشست‌هایی که با کره جنوبی انجام می شود، در ارتباط با دارایی‌های بلوکه شده ایران در کره جنوبی است؟ ما می‌دانیم که تقریبا بیش از هفت میلیارد دلار از اموال ایران در اثر تحریم‌های آمریکا بلوکه شده است. آیا امکان دارد که شاهد پیشرفتی در آزادسازی این اموال باشیم یا آن که این دیدارها ارتباطی با این موضوع ندارد؟

امیرعبداللهیان: طبعا آمریکایى‌ها تا این لحظه مانع این شدند که مبالغی که ما نزد بانک‌های کره جنوبی داریم به ایران برگردد. وزیر امور خارجه کره جنوبی در آخرین تماسی که با من داشت هم اعلام کرد که ما به دنبال این هستیم تا راهکاری را پیدا کنیم و بتوانیم اموال جمهوری اسلامی ایران و مطالباتی که نزد بانک‌های کره‌ جنوبی دارند را به ایران برگردانیم. طرف آمریکایی به صورت یکجانبه و بر خلاف تعهدات موجود، اعمال فشار کرده و اجازه این کار را نمی‌دهد. طبعا آمریکایی‌ها این را به عنوان یک ابزار در اختیار خودشان قرار داده‌اند و می‌خواهند در ارتباط با بده بستان‌های مذاکراتی از این ظرفیت هم استفاده کنند.

لذا این که من بخواهم به شما بگویم هیچ ارتباطی بین گفت‌وگوهای وین و دارایی‌های ما در بانک‌های خارج از کشور وجود ندارد، حتما حرف درستى نیست. ارتباط وجود دارد و این ارتباط به خاطر سیاست‌های یکجانبه آمریکایی‌ها ایجاد شده است.

* ما اصلا صهیونیست‌ها را در محاسباتمان در مذاکرات وین هیچ جا نمی‌بینیم

خبرنگار الجزیره: اسرائیل تهدید مى‌کند که ممکن است به اقدام نظامی علیه ایران روى بیاورد و قلب تأسیسات هسته‌اى ایران را هدف قرار دهد. اگر اسرائیل این تهدید را در واقعیت عملى کند پاسخ شما چیست؟

امیرعبداللهیان: رژیم صهیونیستی تلاش می‌کند که هرگونه توافق خوب بین ایران و پنج کشور را تحت تاثیر قرار دهد. آن‌ها به صراحت می‌دانند نگاه ما به رژیم صهیونیستی چگونه است. ما از رژیم صهیونیستی به عنوان یک رژیم جعلی یاد می‌کنیم که جز جنایت، در منطقه ما خاطره دیگری نزد افکار عمومی و مردم منطقه به جا نگذاشته است. حرف‌ها و ادعاهایی که صهیونیست‌ها مطرح می‌کنند، خارج از قد و قواره کوتاه این رژیم جعلی است.

ما اصلا صهیونیست‌ها را در محاسباتمان در مذاکرات وین هیچ جا نمی‌بینیم. به دلیل اینکه آنها همواره می‌خواهند نقش تخریبی داشته باشند. به طرف‌های مذاکره کننده هم به صراحت این را گفتیم که اگر نیت جدی دارید باید تکلیف و نسبت خودتان را با صهیونیست‌ها در این موضوع روشن کنید.