از «آقای میمنت» تا «خانم یویو» در جوکرِ فصل جدید؛ بررسی جایگاه زنان ایرانی در کمدی ایرانی
آقا! انصافاً ما بهتریم یا پسرا؟ سؤالی که سوسن پرور در آغاز قسمت نخست جوکر مطرح کرد و ذهن مخاطبین بسیاری را به خود مشغول نمود. آیا کمدی هویتی مردانه یا زنانه دارد؟
به گزارش تابناک، به طور کلی طنز یکی از گونه های ادبی است که اساس آن ناهماهنگی با قراردادهای ذهنی رایج است و کاری که طنزپرداز و کمدین انجام میدهد در واقع به کار بردن شگردهایی است که ذهن مخاطب را غافلگیر کند و به نحوی قراردادهای ذهنی او را بشکند. طنزپرداز این کار را با استفاده از روش های گوناگونی انجام میدهد.
یکی از این روش ها به کار بردن کنایه است که اصطلاحا عباراتی را شامل میشود که دو معنی دارند و قصد گوینده اشاره به معنای دور/باطنی آن‌هاست. مورد دیگر، لطیفه و یا جوک است. لطیفه در یک یا دو جمله خلاصه میشود و با یک مقدمه شروع شده و در نهایت ضربه‌ای به مخاطب میزند و او را به خنده وا می‌دارد. سایر شگردها شامل طعنه(دست انداختن و تمسخر تلخ مخاطب)، هزل(خنداندن به هر قیمتی)، هجو(لحن برنده دارد و برای اهداف شخصی استفاده میشود) و فکاهی(از هزل متعادل‌تر) میشود.
مواردی که ذکر شد، نه تعریف طنز بلکه صرفاً شگردهایی هستند که در طنز پرکاربرد می باشند. شگردهایی که کمدین‌ها در استندآپ‌ها، رئالیتی‌شو‌ها و یا شبکه‌های مجازی برای خنداندن افراد استفاده می‌کنند.
درباره جوکر ایرانی چه می‌دانید؟
رئالیتی‌شوی جوکر، یکی از پربیننده ترین برنامه‌هایی است که هر هفته غافلگیری‌های تازه‌ای با خود به همراه می‌آورد و غافلگیری اخیر آن دعوت زنان است. پیش از انتشار قسمت جدید، زمزمه هایی بود در این باره که آیا زنان هم می‌توانند در یک چنین برنامه‌ای بداهه‌پردازی کنند؟ آیا تیغ سانسور و یا سایر محدودیت‌ها مانع از خلاقیت آن ها در این زمینه نخواهد شد؟ اساساً طنزپردازی جنسیت خاصی را شامل میشود و هویتی مردانه دارد؟
پرسش نخست و سوالات دیگری از این دست، اساساً ریشه در نوعی مقاومت دارند. مقاومت به چیزی که ذهن به آن عادت نکرده و آن را به عنوان امری امن و آشنا پذیرا نمی‌شود.
در هر شاخه هنری که وارد شویم، نمیتوانیم تأثیر فرهنگ را بر آن نادیده بگیریم. همانطور که تاثیر هنر بر فرهنگ قابل انکار نیست. و از آنجایی که فرهنگ چیزی بسیار نزدیک به "عادت" است و فرهنگ ما را در واقع عادات عمومی ما شکل میدهد، در نتیجه هنر ارتباط تنگاتنگی با عادات ما دارد. کمدی نیز بعنوان یکی از زیرمجموعه های هنر و ادبیات، بسیار از عادات ما تاثیر گرفته و بر آنها تاثیر میگذارد. حال این عادت فرهنگی چگونه کمدی زنان را، از آن نوعی که در جوکر میبینیم، به امری نا آشنا و سوال برانگیز بدل میکند؟ مگر در طول تاریخ سینما و تلویزیون کم زنانی در ژانر کمدی فعالیت کرده‌اند؟
پاسخ های بسیاری برای این سوال وجود دارد. یکی از آن ها شکل یا چگونگی حضور زنان در موقعیت‌های کمدی است. عموماً در بسیاری از موقعیت‌هایی که در فیلم‌ها یا حتی ویدئوهای اینستاگرامی میبینیم، زنان، «واسطه» ایجاد طنز هستند و معمولاً (نه همیشه) آنها را در مرکز خلاقه کمدی نمی‌بینیم. آنها در غالب این موارد، دو نقش را به عهده میگیرند:
اول- موضع پایین: دختر کم‌هوش و گیج
دوم- موضع بالا: والد سرکوبگر (مادر یا همسری که رفتار فرزند یا همسرش را کنترل میکند و واکنش‌های فرزند یا همسر به این کنترل، موقعیت طنز می آفریند. در واقع آنها به عنوان والد، نه تنها خالق بعد کمدی ماجرا نیستند که در واقع هدف آنها در چنین نقش‌هایی ممانعت از شکل‌گیری کمدی است. چرا که طنز و کمدی بعد ساختارشکنانه دارد و این با اساس والد بودن در تضاد است. والد/ کنترل‌گر همواره چارچوب‌ها را حفظ میکند در حالیکه کمدی در چارچوب‌ها نمی‌گنجد.)
حال می‌توان نتیجه گرفت که آنچه که عادت آن همچنان شکل نگرفته، نه حضور زنان در این ژانر، بلکه خلاق بودن و آفریننده بودن زنان در این حیطه است. اینکه شخصاً روایت کنند، لطیفه بگویند یا به هجو و نقد بپردازند. قابل تحسین است که طی این سال‌ها ، استندآپ کمدی‌ها و رئالیتی‌شوهایی مانند خندوانه و جوکر و حتی فضای مجازی و... در حال تبدیل کردن زنان از «واسطه طنز» به «تولیدگر طنز» هستند. و این تولیدگری با استفاده از ابزار گوناگونی شکل می‌گیرد که در ابتدای این مطلب به آن اشاره شد. آنها از کنایه، لطیفه، هجو و هزل بهره میگیرند و با ظرافت، موقعیتی کمدی شکل میدهند؛ گاهی با زبان دیالوگ و گاهی با زبان بدن.
اینکه می‌توان کمدی را از جنسیت مبرا ساخت به این سبب است که ابزار ایجاد آن دارای هویت مردانه/زنانه نیست. "ناهید مسلمی" در میانه یک بحث جدی بلند میشود و "یو یو!" می‌گوید و یا هومن برق‌نورد در موقعیتی مشابه ناگهان شروع به تمرین بیان با صدای بلند میکند.
اقدامی که هیچ مناسبتی با موقعیت ندارد اما از آنجایی که قرارداد رایجی را بر هم میزند، منجر به خنده میشود.
آن چیزی که طنزی را بر طنز دیگر پیروز میکند، جدا از ذائقه‌های متفاوت، مهارت در به کارگیری ابزار طنز است و این مهارت چه توسط یک مرد به کار گرفته شود چه یک زن، موقعیت طنز را ایجاد میکند.
قابل ذکر است که فرهنگ و عادات ما، همانطور که بر اثر تکرار ایجاد می‌شوند، بر اثر تکرار نیز رشد و توسعه می‌یابند و گاهی متحول می‌شوند. این بسیار ستایش‌برانگیز است که رسانه‌ها و ابزار سرگرمی‌ای که مخاطبان زیادی دارند، طی دهه اخیر، بسیار مؤثر عمل کرده‌اند و توانایی‌های اقشار مختلف را، به اعضای جامعه گوشزد کرده و به عادی‌سازی آنها کمک شایانی کرده‌اند.
نویسنده: ملیکا جابری
افزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگلتابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
مشکل اصلی جوکر که احسان علیخانی نمیخواد بفهمه اینه که فکر میکنه با آوردن بازیگرای کمدی میتونه موفق و بامزه بشه برنامش. در صورتی که بازیگر اسمش روشه بازیگره. باید یه متن قوی و یه کارگردان قوی بالا سرش باشه که بتونه بامزه باشه وگرنه هیچ کدوم این بازیگرا اصلا قادر به خلق موقعیت و لحظات خنده دار و کمدی نیستن خودشون. توان نوشتن متن قوی و خلاقانه و بامزه رو ندارن. چه مرد چه زن. نویسندگی یه هنره که هیچ کدوم این بازیگرا ندارن این هنرو واسه همین جوکر به جز یکی دو قسمتش خیلی بی مزه و بی محتواست. اگه به جای این بازیگرا بیان از مثلا شرکت کننده های مسابقات خنداننده شو استفاده کنن یا کسایی مثل اقارشید رو بیارن میترکونه
خیلی مزخرف.اقایون بامزه تر بودن چون آزاد بودن اونم رقص محشر بهرنگ علوی
سیامک انصاری جگره ها جگر
خیلی جوکر خانوما خنده دارتر از آقایون بود.منکه کلی کییف کردم
عالی ترین فیلمی بوده که دیدم
جوکر تونسته مردم را جمع کنه و بخندونه کسانی که در رابطه با هنر کمتر اطلاع دارند ممکنه نقد زیادی داشته باشند ولی خیلی از طنزها میتونه نقدها را بدون اینکه طرف مقابل را عصبانی کنه آگاهی بده
به نظرم در هنر و هنرمندی نباید هیچ محدودیتی بین زن و مرد قائل شد . به عبارتی آن جایی باید تفاوت برای یک جنس قائل شد که بخواهیم از آن جنس حمایت کنیم آن هم نه به واسطه تشخیص خودمان بلکه به شرط موافقت آن جنسیت .
با سلام
اولا جوکر در ایران برنامه نوپا است و دوم مردها هم در فصل یک با مشکل مواجه بود و کم کمک پخته شد و سوم این که زنان هم مشکل داشت به چند دلیل که اصلا چنین برنامه ای برای زنان وجود نداشته و نیاز به کار و کسب تجربه است و با چه شغلی شوخی شود و چقدر سانسور و چقدر ممیزی داشته چون نزدیک چند هفته فاصله بین قسمت اول و قسمت دوم وجود داشت ولی باز مرحبا به این شیر زنان
تیلور سویفت با هر اجرا در اقتصاد آمریکا لرزه ایجاد می کنه
بنظرم شان بانوان بالاتر از این است که جک شوند و طنز اجرا کنند
جوکر خانم ها خنده دار بود و من لذت بردم. جوکر آقایان کخ دیگه همش شده بود رقص
این رو هم در نظر بگیریم که در همین موضوع جوکری با توجه به فرهنگ ما برخی الفاظ و حرکات هست که آقایان راحتر انجامش میدن و خوب در نقش آفرینی اونها بی تاثیر نیست.
در مجموع جوکر خانم ها خوب بود بویژه خانم سوسن پرور وقتی که در نقش ویزا دهنده بود.
بیشتر به فکر آرایش و اینکه چی بپوشن هستن
بدنبودن بدبختا
این برنامه ها از شبکه های 1 و 2 و 3 اگر پخش بشن مردم میخکوب تلویزیون خواهند شد
جوکر خارجی که حرف تداشت باشد که تاثیر گذار باشند
قدیمترها محرم و نامحرم بود و حد و حدود. همه هم راضی از این حجب و حیا. این برنامه ها به هم زدن اون رسوم اصیل و کارآمد خوب بومی ماست
چرا صدا و سیما برنامه هایش را زنانه مردانه کرده ؟ برنامه ورزشی هم همینطور بود.
به نظرم طنز جمعی خانم ها هم جالبتر وهم هیجان انگیزتره،
طنزدر تلویزیون در انحصار مدیری و یکی دو اکیپ دیگر است. آنها اجازه نمیدهند افراد باسواد در حوزه کمدی وارد کار شوند. حتی اساتید جا افتاده را. اگر اجازه میدادند طنز تلویزیون کمی بیش از سبکی پیشمی رفت.
اونایی که گیر دادن باید بگم آیا شما هزینه ای پرداخت کردین که جوکر رو نقد و برسی قرار می دین؟؟؟
کلا فصل خانمها مزخرف است در جوکرررر
کل جوکر مزخرف هست مخصوصا با اجرای افتضاح احسان علیخانی
خداییش سیامک انصاری خیلی بهتر بود
عالی بود خسته نباشید فقط منتظر این برنامه هستیم تو طول هفته زنان واقعا سنگ تمام گذاشتند هرکسی به نظر من نقد کنه کینه داره بهترین کمدی تاریخه
در انتخاب طنز عجب سلیقه ای داری
خانم ها درگیر آرایش و عمل زیبایی هستن که وقت میکنن که به علم و هنر بپردازن ؟
خونواده ها با هم فرق داره دیگه . لابد خانم هایی که شما دیدید در اطرافتون اونطوری بودن
آقایان هم درگیر شکم گنده کردن
من يكب دوقيمت جوكر اقايون رو ديدم وديروزجوكر خانم ها رو هم ديدم به نظرم تو خلق كمدي خانم ها
كمتر از اقايون نيستن.
شايد خانم تو طول تاريخ در همه رشته ها از اقايون خيلي كمتر باشند
اما بايد پرسيد ايا فرصت نشون دادن خودشون رو داشتن؟؟؟
همه مرداني بزرگ در دامن خانم هاي بي مدعا با عشق تمام بزرگ شده اند
کار کمدی تو ایران خودش یک مصیبتیه ، از پزشک تا نانوا ، از لر تا مشهدی ، با هیچکس نمیشه شوخی کرد ، مقامات و مسئولین رو که فکرشم نکن .
حالا خانم هم که باشی دیگه وا مصیبتا ، بلند شدن و نشستنت هم سانسور میشه ، همین جوکر این هفته رو با 24 ساعت تاخیر منتشر کردن و برای بار 50 ممیزی شده بود
دیروز جوکر خانمها رو دیدم .واقعا لوس و بیمزه بود .
این برنامه در کل بی مزه هستش با اون خنده های مصنوعی
حضور! زمینه! تو رو امواتتون یه کم مطالعه کنین
هر چی که باشه، نصف مردمان این سرزمین حق حظور در برنامه های جمعی رو دارند. نمیشه خانم ها رو محدود کرد چون نسبت به مردان در برخی ضمینه ها ضعف هایی دارند. این مردسالاریه
نصفش سانسور شده بود.
?تابناک اخبار مثبت و امید بخش کشور را می گوید
کلا جوکر خیلی بی مزه است چه مردانه اش چه زنانه اش
منم نگاه نکردم بعد از دو قسمت . مشکل از بازیگرا و کارگردانا نیست . مشکل اصلی ممیزی ها و سانسور هاست که نمیزاره برنامه جالبتر بشه
واقعا بی نمک هست این برنامه
من یک بار نگاه کردم و به نظرم خیلی بی مزه بود
دیگه نگاه نمی کنم
خیلی ساده است: نگاه نکن!
اصولا زنان به درد کمدی نمیخورن ربطی هم به کمدی در ایران و خارج نداره ، برای مثال سریال friends رو در نظر بگیرید هیچ کدوم از بازیگران زنش به جز کاراکتر استثنا "فیبی بوفی" خلاقیتی نداشتن و تمام بار کمدی بر دوش مردان بود
شما سریال بیگ بنگ تئوری را ببین !
اتفاقا در این سریال همه بطور حرفه ای و واقعی طنز را می فهمند و اجرا می کنند
در این سریال زنها اگر از مردها قوی تر نباشند ضعیف تر نیستند
اتفاقا من فکر می کنم بار فکاهی سریال فرندرز روی دوش جنبفر انیستون بود
البته طنز وابسته به فرهنگ هم هست و طبیعی است طنز اونها بعضی وقتها برای ما خنده دار نباشه
تو اصلا سریال فرندز رو ندیدی و اصلا انگلیسی نمی فهمی...
عزیز تو مردسالار را ول کردی شدی زن سالاری شده همه چیزت عوض شد
مطلب داره همینو میگه زنان طبق فرهنگ و چیزی که دنیا باش رشد کرده این خلق آثار توسط زنان رو سرکوب کرده درحالی که اگر نقش آفرین خوده زنها باشند آثارش مثل جوکرتایم واقعا جذابه پس این ماییم که دیدگاهمون رو باید عوض کنیم اون هم برابری مرد با زن
این نگاه مردسالارانه رو نمی خواهید ول کنید؟
در همه زمینه ها وضعیت همینه
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.