
در شرایط کنونی کشور در مسائل معیشتی و اقتصادی، یکی از چالشهای اساسی پیشروی توسعه پایدار، نبود اعتماد اجتماعی و ساختاری در فضای سرمایهگذاری و بازار کار است.
به گزارش خبرنگار اجتماعی تابناک، مطالعات متعددی نشان دادهاند که اعتماد اجتماعی، بهعنوان یک سرمایه نامشهود اما حیاتی، نقش کلیدی در تسهیل جریان سرمایه و بهبود کارایی نظام اقتصادی ایفا میکند. کاهش این اعتماد، بهویژه در زمینه پاسخگویی نهادها و شفافیت فرآیندهای اقتصادی، منجر به کاهش انگیزه سرمایهگذاران برای ورود به بازار و شکلگیری محیطی غیررقابتی و ناسالم میشود. این شرایط زمینهساز گسترش رانتخواری و فساد ساختاری در بازار کار است؛ جایی که فرصتهای شغلی به جای توزیع بر اساس شایستگی و تخصص، به افراد دارای روابط و نفوذ محدود میشود.
از سوی دیگر شکل جدیدی از بیکاری خود را به نحو دیگری در جامعه نشان داده است، بحران بیکاری در میان فارغالتحصیلان دانشگاهی و عدم تطابق مهارتها با نیازهای واقعی بازار، این مشکلات را تشدید میکند و روند توسعه اقتصادی را با موانع جدی مواجه میسازد.
جوانان و بازار کار ایران؛ از آرزو تا واقعیت تلخ بیکاری
دادههای مرکز آمار ایران نشان میدهد که نرخ بیکاری در میان فارغالتحصیلان رشتههای مهندسی و علوم انسانی به طور قابل توجهی بالاتر از میانگین کل کشور است. این امر نشان میدهد که ساختار بازار کار متناسب با تخصصها و رشتههای تحصیلی طراحی نشده و وجود فاصله میان مهارتهای آموزشدیده و نیاز بازار کار منجر به «بیکاری مهارتی» شده است.
موضوع «اعتماد اجتماعی» به عنوان پیشنیاز سرمایهگذاری، یکی از شاخصهای کلیدی توسعه اقتصادی در ادبیات اقتصاد رفتاری و جامعهشناسی توسعه است. مطالعات متعدد نشان میدهد که در کشورهایی که اعتماد اجتماعی پایین است، سرمایهگذاران به دلیل نگرانی از ریسکهای غیرشفاف و عدم پاسخگویی، کمتر تمایل به سرمایهگذاری دارند. مثلاً گزارشهای بانک جهانی و سازمان همکاری اقتصادی و توسعه (OECD) بارها تأکید کردهاند که سرمایهگذاری خصوصی به طور مستقیم با سطح اعتماد اجتماعی و شفافیت حکمرانی رابطه دارد.
در گفتوگویی با مرتضی پدریان، جامعهشناس، به بررسی چالشهای سرمایهگذاری و اشتغال در ایران پرداختیم؛ موضوعاتی که ریشه در مسائل روانی، اجتماعی و ساختاری دارند و بر اقتصاد و بازار کار تأثیرگذارند.
آینده مبهم جوانان ایرانی در سایه فقدان فرصتهای شغلی و سرمایهگذاری
این جامعه شناس به تابناک میگوید که یکی از موانع اصلی سرمایهگذاری در کشور، فقدان اعتماد اجتماعی میان سرمایهگذاران است. از نظر وی، سرمایهگذاران به دلیل تصور منفی نسبت به آینده و نبود امید به پاسخگویی به سرمایهگذاریهایشان، انگیزه کافی برای ورود به بازار را ندارند. این وضعیت نه تنها به مسائل اقتصادی محدود میشود بلکه جنبههای جامعهشناختی عمیقی دارد که بازار و اقتصاد را تحت تأثیر قرار میدهد.
در ادامه، او به معضل «فساد کار» اشاره میکند؛ پدیدهای که در آن افراد به دلیل برخورداری از رانت و روابط خاص در حوزههای استخدامی وارد بازار کار میشوند و این باعث میشود تخصص و مهارت جایگاه واقعی خود را از دست بدهد. زمانی که عرضه نیروی کار از تقاضا بیشتر باشد، این مشکلات تشدید میشود و بهطور جدیتر ساختار اشتغالزایی را مختل میکند.
مرتضی پدریان سپس به وضعیت بیکاری در میان فارغالتحصیلان رشتههای مختلف میپردازد. به گفته او، بیشترین آمار بیکاری در میان رشتههای مهندسی و علوم انسانی است که بسیاری از آنها توانایی ورود به بازار کار تخصصی را ندارند. این افراد برای یافتن شغل اغلب مجبور به استفاده از رانت و روابط میشوند و کسانی که چنین امتیازاتی ندارند، بهطور کلی از چرخه اشتغال کنار گذاشته میشوند. او این پدیده را نشانهای واضح از فساد ساختاری در اقتصاد و اشتغال کشور میداند.
او در بخشی دیگر، دغدغه جوانان جویای کار و فشارهای خانواده بر آنها را مطرح میکند و برای حل این مشکل راهکاری ارائه میدهد. او معتقد است که اگر شرایط اجتماعی و ساختاری بهبود یابد، جوانان میتوانند مانند ضربالمثل قدیمی «آب راهش را خودش پیدا میکند» مسیر موفقیت را بیابند. او تأکید دارد که نسل جدید باید به سمت بخش خصوصی و سرمایهگذاریهای غیر دولتی بروند و از توانمندیهای خود برای راهاندازی واحدهای تولیدی استفاده کنند.
با این حال، پدریان تأکید میکند که برای تحقق این هدف باید نگاه سیستمی و جامعتری به موضوع داشت. اگر دولت همچنان در بخشهایی از تولید دخالت داشته باشد و رانت و فساد پابرجا باشد، این روند تغییر نخواهد کرد. او هشدار میدهد که نگاه فردگرایانه به مسئله اشتغال و تولید، اگرچه در ظاهر ایدهآل به نظر میرسد، اما در عمل کاربردی نیست مگر اینکه کل ساختار سیستم اقتصادی و اجتماعی به صورت هماهنگ و همافزا حرکت کند.
در نهایت، پدریان تأکید میکند که مهندسان و فارغالتحصیلان رشتههای مختلف باید بتوانند در بخش خصوصی، به ویژه در زمینههایی مانند مهندسی شیمی، برق، تاسیسات و سایر تخصصها، از دانش خود بهرهبرداری کنند و در فضای تولیدی خصوصی نقشی فعال ایفا کنند.
به گزارش تابناک این تحلیل نشان میدهد که برای ایجاد تحول در بازار سرمایه و اشتغال ایران، علاوه بر اصلاحات اقتصادی، نیاز به تغییرات ساختاری و فرهنگی گسترده در سطح جامعه وجود دارد که بتواند اعتماد اجتماعی و امید به آینده را بازسازی کند.
شرایط جدید اشتغال
رضا احمدی کارشناس جامعه شناسی نیز با اشاره به شرایط جدید کار و بیکاری در کشور به مشکلات جدید اشاره میکند و میگوید: امروز این بحران خود را به شکل عدم علاقهمندی فارغ التحصیلان به شغلهای موجود به دلیل پایین بودن درآمدهای آن و یا فقدان موقعیت اجتماعی مناسب نشان میدهد. همین معضل هم کم از بیکاری نیست و باعث اتفاقات و شرایط ناگوارتر میشود.
احمدی میگوید: عمده جوانان به این نتیجه رسیدند که انجام دادن برخی کارها با درآمدهای پایین که باعث ایجاد انتظارات وسیع اطرافیات در آنها میشود _با توجه به همه هزینههای حاشیهای و متن خود_ اصلاً به صرفه نیست و بیکاری نسبت به آن؛ شرایط بهتری محسوب میشود.
وی تاکید دارد باید شرایط کار و اشتغال در کشور را به صورت جدی مورد بررسی قرار داد و حال و هوای جدیدی که بر آن حاکم شده است را درست تحلیل کرد. چرا که بدون مطالعه این شرایط نمیتوان از بازار اشتغال کشور تحلیل درستی داشت.
نظرات بینندگان
توی مدرسه همه رو گول زدن میگفتن علم بهتر است یا ثروت بعد جواب علم چون باهاش ثروت هم بدست میاد نگو دقیقا برعکس بوده با پول علم بهدست میاد پول میدی مهندس میاد برات کار میکنه تازه یک نفر یک رشته میتونه بخونه با پول از همه میتونی استفاده کنی
چه بهانه قشنگی میگی هیچ کارفرمایی با درامد سرانه چهارهزار دلار به تپ حقوق خوب نمیده دوست من درامد سرانه چه ربطی به کارفرما داره. کارفرما داره جنسشو به قیمت جهانی به مردم بدبخت میفروشن حقوق هم باید متناسب بده
خوندن رشته های مهندسی ارزش نداره. صنعت عملا درحال نابودبه و ایران به سمت صنعتی زدایی پیش میره البته کسانی که تو این حوزه کار می کنند و فعالیت دارند بهتر می تونند تو این زمینه نظر بدن.
جالب اینجاست که با ۲۰ برابر شدن قیمت دلار نسبت به سال ۹۶، درامد دولت و سود کارخانه دار هم ۲۰ برار شده اما نمی خوان حقوق و دستمزد رو هم ۲۰ برابر ۹۶ بدن و این یعنی برده داری نوین چه کارگر و چه کارمند
۱۰ درصد مرفه و ۹۰ درصد فقیر
شما همی شغلهارو دادید به افغانيها معلوم شغلی برای ایرانیان نیست
من یه معلم بازنشسته هستم که سرویس یک افغانی هستم میبرم سرکار والله قسم وسائلی وآهن آلاتی به غیر از دست مزد به افغانی میده به من که چند روز باهاش کار کردم نداد
پولدارها افغانی ها رو بهتر میخواهند واعتمادی که به افغانی می کنن به ایرانی نمی کنند طرف کلید ویلای چند میلیاردی با یخچال پر باغچه پراز میوه با حقوق بالا به افغانی میدهد چون جلوی افغانی بهتر میتواند کلاس بزاره..وراضی نیست یک هموطن بخوره..پولدار هم پولدار زمان گذشته که مردانگری داشتن ولوطی صفت بودن ولی الان فقط برای مهاجرین لوطی صفت هستند
بیکاری خیلی بهتر است تا برای دیگران حمالی کنیم.وحرف اینو اونو بشنویم و البته ایراد گرفتن هاشون وبی عدالتی هاشون از همه بدتر است
در نگاه اول کار با مزد ناچیز و کم بهتر از بیکاری بنظر می رسد اما در دراز مدت بسیار ویرانگر و هدر دهنده عمر فرد است!
در اینکه وضعیت اشتغال فاجعه هست شکی نیست اما افرادی که بیکاری رو انتخاب میکنن مشخصه طعم بیکاری و فشار های روانی اون رو نچشیدن
ای کاش تابناک همه نظرات رو منتشر می کرد زیاد محافظه کاری نمی کرد
کارفرمایانی که زمینه ساز ثروت آنها همین مردم هستند مردمی که اجناس تولیدی آنها را میخرند، بچه هایشان صبح تاشب برایشان کار می کنند،از سپرده های همین مردم برای سرمایه داران وام کار آفرینی میدهند، پس اینجا نتیجه می گیریم همین مردم هستند که باعث ثروتمند شدن کار فرمایان میشوند ،اون وقت همین کار فرمایان به بهانه کار آفرینی هر بهانه ای میارن هر بلایی سر کارگر میارن ،وقتی صحبت از دستمزد میشود بهانه های چون ورشکستگی ،هزینه تولید و.و...میارن
کارمندی به پایان رسید، کارمندی بجایی رسیده که با فقر مطلق مویی فاصله دارد، کسانی که آرزوی کارمند شدن دارند حواسشان باشد جز بانک و قوه قضاییه و شهرداری جایی نروند، حتی شرکت نفت هم چند سالیست به گدایی افتاده است
دقیقا من کارمندرسمی شرکت نفت هستم فقط برای ارکان ثالث خوب است چون همش ماموریت می روند با روزی 1.5 تا 2 میلیون حق ماموریت به اضافه حقوق 30میلیون ثابت در ماه سر جمع 70می گیرند
این مقاله داره میگه دیگه بحث بیکاری نیست بحث اینه که اعتماد اجتماعی از بین رفته و هیچ کس حاضر به سرمایه گذاری برای ایجاد اشتغال نیست. به این معنا که بیکاری نه تنها مشکل کنونی است و قابل حل نیست بلکه نسل های بعدی مثلا دهه هشتادی ها و نودی ها هم با این مشکل رو به رو خواهند شد. با این حساب بهترین راه اینه که درباره بیکاری هیچ حرفی زده نشه.
تا وقتی که مسئولان مثل مردم با حداقل حقوق زندگی نکنند، وهمیشه از روی شکم سیری گاهی اوقات هم فکر کنند ،همین آش وهمین کاسه
متاسفانه نتیجه مدیریت آقای رئیسی و همقطارانشون رو میشود اکنون دید
همچنین عدم ورود سرمایه خارجی و بسته بودن اقتصاد ایران هم یکی دیگر از دلایلی است که منجر به مشکلات میشود
کشور شده مثل زمانی که برق و اینترنت نبود، کارهایی که در حوزه های سطح بالا هستند یا وجود ندارند یا طبق گفته های این نوشتار، آنقدر کم هستند که به نور چشمی ها میرسند.
خیلی دقیق نوشته شده. حتی کلمات درست انتخاب شده. فقط چرا ناقص است. چرا!؟ در سیستم های دولتی، آدم با سواد کم نداریم ولی عموما به دنبال نخود سیاه می فرستند. تنبیه متخصصین متعهد به اصول اخلاق در همه جای این کشور وجود دارند.
چطور می شود کیک پزی که کیک خودش را فله می فروشد مشکل ندارد ولی اگر آن را بسته بندی کند به آن مجوز نمی دهند! درک نمی کنم.
چطور می شود پروژه ای که در اساس برای بهبود محیط زیست طراحی شده، خودش مجوز محیط زیست نگیرد! چطور می شود شهرک های صنعتی، به جای فعالیت صنعتی و تولیدی یا فلزکاری می کنند، یا انبار محصولات قاچاق هستند و یا صاحبان آنها با وام های چند صد میلیاردی فرار کرده اند و سوله های فرسوده را رها کرده اند به امان خدا!
تا کی جواز بهره برداری رو می خواهید به ساخت ساختمان و سوله بدهید!
تا کی کارخانه و تولید را در خرید زمین و ساخت آن می بینید!؟
نیروی جوانی که سرمایه ندارد و یا اندک سرمایه ای دارد چگونه می تواند هم هزینه های زمین، ساخت سوله، تجهیزات و تولید را بدهد!؟ شریک بیاورد!؟ شریکی که وقتی وسط کار یا در انتهای مرحله راه اندازی او را بیرون بیندازد و هیچ قانونی حامی ازرش فکر او نباشد!
قوانین رو درست کنید.
فرزندان افراد ویژه خوار و کسانی که به واسطه اشتغال پدرشان در جایی استخدام شده اند و یا هم پدر و بچه ها در یک جا سر کار هستند را پایان بدید.
فساد را نمی شود یکشبه پاک کرد ولی اگر این کار شروع نشود بدتر از یک جنگ تمام عیار ایران را نابود خواهد کرد.
تعریف کار شما غلط است شما پلاستیک اَشغال بازیافتی جمع کن حتی کسی که نفس میکشد و نیاز به تنفس مصنوعی ندارد را شاغل این دنیا حساب میکنید ....بابا بحران کار خیلی جدیه ....یک تعدادی را در سایه تحریمها و نو سانات اقتصادی میلیاردر کردید و اکثریت را زمین گیر
هرچه فرصت و امکانات و منابع از جمله مغازه مسکن شغل استخدام کارگری درغارت اتباع افغان درآمده
بحران و فاجعه اتباع افغان بسیار پیچیده خطرناک است مسئولین ظاهرا خود می خواهند اینگونه باشد که کار جدی نمی کنند هیچ هر روز بدتر و اتباع بیشتر می شوند
بیکاری
همین شغلها را افغانی ها با در آمد کم انجام میدهند ولی اگر افغانی ها نباشند کارفرما حق کارگر را مجبورند که خوب پرداخت کنند و ایرانی ها هم بیکار نمیشوند پس مشکل اصلی همین افغانی ها توی ایران هستند باید همشان را بیرون کنند چه قانونی و غیر قانونی ندارد باید همشان به کشورشان برگردنند
نه عزیزم هیچ کارفرمایی بیشتر از ارزش کار شما و تخصصت دقت کن تخصص نه مدرک کاغذی به شما نمیتواند پرداخت کند حقوق کارگر و کارمند در کشوری با درآمد سرانه ۴۰۰۰ دلار همین است
مردم ایران فقط بلدند غر بزنند نه کار کردن بلد هستند نه قانع بودن. افغانستانی ها با کمترین حقوق بیشترین کار را انجام میدهند. راضی هم هستند در هر کاری که افغانستانی وارد شد با کمترین هزینه کارها پیشرفت. به نظرم این مردم قابلیت دارند که در همه مشاغل باشند تا ایران محتاج جوانان تنبل و زیادهخواه ایرانی نباشه
برو سر چهار راه ها بچه های افغان ها رو ببین عاقبتشون چیه، اگر دوست نداری بچه ی خودت هم اونجوری بشه پس زیپ دهنتو بکش حرف رایگان نزن
ناشناس محترم اینجا مملکت خودمان هست وحق داریم رفاه آسایش و آرامش داشته باشیم ،در همه جای دنیا مهاجر برای اینکه مورد قبول آن جامعه و کار فرما قرار بگیره سخت ترین کارها رو با کمترین دستمزد انجام می دهند خود را صادق و بی حاشیه و کاری نشان می دهند
شماها تا نوک دناغتون رو میبینید
نمیدونید کار دادن به افغانها یعنی تضمینی برای ماندن و تولید مثل کردن
جوانان ایرانی تنبل نیستن ولی نمیتونن مثل اقغانیا زندگی کنن چون مالیات میدن و هزار خرج اضافه ولی افغانیا چند خانوار تو یه خونه زندگی میکنن که از نظر شرعی و دینی هم اصلا درست نیست
مهندسی که در تهران در یک کارگاه ساختمانی فعال هست و ماهیانه سی میلیون حقوق میگیره ، و مستاجر هم هست . قسم خورد که طی چهار سال نتوانسته یک عدد کاپشن برا خودش بگیره . ما شاهدیم در زمستان هم با لباس کاری ، که کارگاه داده سر کار حاضر میشد .
حقیقت را نگاه کنید لباس متحد شکل کارگران کارخانه ها تیمهای ورزشی مدارس دانشگاهها همه برای پرورش کارگر و کارمند و به بیان بهتر برده برای سیستمهای سرمایه داری در انقلاب صنعتی تا به حال شکل گرفت. زمین از دست مردم خارج شد و همه شدند کارگر سیستم.
بیکاری خودخواسته بهتر است جوان میمونی و بردگی لیبرالها رو نمیکنی
حالا هم که از جمعیت ۱۵۰میلیون نفری سخن می گویند؛ من هر چه تقلا می کنم در نمی یابم چرا باید مشتاق افزودن بر تعداد «خودم» باشم. آخر، تولید مثل، یعنی تولید یکی مثل خودم. و من دوست ندارم دیگر کسی مثل من و با شرایط من به دنیا بیاید و مثل من زندگی کند. یکی که هر جای هرم ایستاده باشد، اشتباهی است و اضافی
کاملآ موافقم بهترین نظر
اشکالی نداره اتباع خارجه جبران فرزند آوری میکنند
درودبرتو
اگر شانس یا پارتی داشته باشی و کار کارمندی گیرت بیاید خوب است اما اگر بخواهی خودت یک شغل ایجاد کنی سرو کله زدن با صاحب ملک ،بیمه وومالیات رمق تورا خواهد گرفت و فرسوده ات خواهد کرد.
من نه شانس داشتم نه پارتی نه سهمیه و... از طریق آزمون استخدامی وارد یک اداره دولتی شدم. بله متاسفانه شمار زیادی از کارمندان به صورت شرکتی و طرحی و .. وارد مجموعه می شوند و بعدا با اصلاح قوانین کارمند رسمی یا قراردادی می شوند. ولی درست نیست که همه کارمندان را چنین نسبت داد که پارتی یا شانس داشته اند. من کل دوران تحصیل دانش آموز و دانشجوی خوبی بودم و نباید کسانی که به جای در از پنجره وارد شده اند را همه کارمندان به حساب آورد.
درآمد شغلی که فقط با آن می توان شکم دو یا سه نفر با مواد غذایی ارزان سیر کرد در واقع برده داری است شغل نیست البته شعل های خوب با درآمد مناسب بسیار کم وجود دارند که سهمیه ای هستند
بله دقیقا برده داری است البته با مطابق با نظام سرمایه داری مجحف که ده ها سال در قباحت ومنفور بودن آن سخرانی ها ومطالب درسی آورده شده که سر همه را درد آورده اند اما نتیجه عکس داد ونظام سرمایه داری با دقت اجرا شد
در بازار کار صرفا بحث شرافت مطرح نیست. در ایران شما سلامتتیون رو نقد می فروشید و قسطی پول می گیرید. حالا اینکه پولی نگیرید که فاجعه است. فشار کاری سلامتی رو نابود می کنه ، پس مهمه حقوق خوب بگیریم تا با تفریح و آسایش بیماری رو عقب بندازیم
تا تحریمها برداشته نشود و در تولید رقابت ایجاد نشود استثمار کارگران همچنان ادامه دارد .
بیکار موندن واز گشنگی مردن هزار برابر شرافت داره به این بردگی با دستمزدهای پایین که فقط سرمایه دارا روز به روز چاق تر میشن و ما لاغرتر
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.