تابناک گزارش می دهد
حقآبهای که رفت، اعتبار دیپلماسیای که خشک شد/خیمه طالبان بر منافع ملی ایران
خیمه طالبان بر منافع ملی ایران
در حالی که میلیونها شهروند مشهدی با بحران بیسابقه آب دستوپنجه نرم میکنند، حکومت طالبان با انحراف مسیر رودخانه هریرود، حقآبه قانونی ایران را قطع کرده است. این در حالی است که وزارت امورخارجه همچنان به بیانیههای بینتیجه و رایزنیهای ناکارآمد بسنده میکند. آیا وقت آن نرسیده که دیپلماسی آبی ایران از خواب بیدار شود؟


بحران کمآبی در کلانشهر مشهد به مرحلهای بحرانی رسیده است. طبق اظهارات مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد، وضعیت ذخایر سدهای تأمینکننده آب شرب مشهد از جمله دوستی، کارده، ارداک و طرق بهشدت نامناسب بوده و ظرفیت سد دوستی که نقش حیاتی در تأمین آب منطقه دارد، به کمتر از ۱۰ درصد رسیده است.
به گزارش سرویس اقتصادی تابناک، در این میان، یکی از اصلیترین دلایل بحران موجود، مسدود شدن مسیر طبیعی رودخانه هریرود توسط حکومت طالبان در افغانستان و عدم تخصیص حقآبه ایران بر اساس معاهده سال ۱۳۵۱ خورشیدی است.
پیشینه حقوقی مسئله: معاهده ۱۳۵۱
بر اساس معاهده ۱۳۵۱ خورشیدی میان ایران و افغانستان، مقرر شد سالانه ۸۲۰ میلیون متر مکعب آب از رودخانه هریرود (در مرز شمال شرق ایران) به ایران تخصیص یابد. این معاهده که جنبه بینالمللی دارد، همچنان مبنای حقوقی ایران برای مطالبه حقآبه محسوب میشود. با این حال، پس از به قدرت رسیدن طالبان، اجرای این معاهده عملاً متوقف شده و افغانستان بهطور یکجانبه و بدون هماهنگی با ایران، پروژههای سدسازی جدید از جمله سد «پاشدان» را که گفته میشود سرمایه گذار آن از جمهوری آذربایجان است، اجرایی کرده است.
به گفته متخصصین اصلیترین ضعف در رابطه با شرایط عدم تخصیص حق آبه هریرود را میتوان متوجه عملکرد وزارت امورخارجه دانست.
با وجود گذشت نزدیک به چهار سال از سلطه طالبان بر افغانستان، وزارت امور خارجه ایران هنوز موفق به برقراری چارچوب رسمی و منظم برای گفتوگوهای آبی با مقامات طالبان نشده است. رایزنیهای پراکنده و غیرنظاممند تاکنون به نتیجه ملموسی در خصوص بازگشایی مسیر رودخانه هریرود و تخصیص مجدد حقآبه منجر نشده است.
بیانیه خوانی مشکل گشا نیست/ ابزارهای بین المللی در پستو!
مقامات وزارت امور خارجه ایران بارها در مصاحبهها و بیانیهها بر پایبندی طالبان به معاهده ۱۳۵۱ تأکید کردهاند، اما هیچگونه اقدام عملی الزامآور یا راهبرد حقوقی در قبال تخلفات آشکار طالبان دیده نمیشود. این رویکرد انفعالی و صرفاً رسانهای، نهتنها کارایی ندارد، بلکه پیام ضعف و بیعملی را به طرف مقابل ارسال میکند.
ایران میتوانست از ظرفیتهای حقوقی بینالمللی، همکاری با کشورهای ثالث (مانند ترکمنستان که در پاییندست سد دوستی قرار دارد) و نهادهای بینالمللی مرتبط با منابع آبی، برای فشار بر طالبان و احقاق حقوق خود بهره بگیرد. اما تاکنون شواهدی از چنین تلاشهای سازمانیافتهای مشاهده نشده است.
بیبرنامگی در دیپلماسی آب فرامرزی
ایران در قبال بحرانهای مشابه در حوزه آبهای مرزی دیگر (همچون هیرمند و ارس) نیز با مشکلات مشابهی روبهرو بوده است که نشاندهنده ضعف ساختاری در تدوین راهبردی جامع در حوزه «دیپلماسی آب» است. این ضعف در مورد رودخانه هریرود بهشدت مشهود است و باعث شده تا طالبان در غیاب هرگونه هزینه سیاسی یا اقتصادی، آزادانه به سیاستهای آبی یکجانبه خود ادامه دهد.
جنگ آب در مشهد؟
ادامه دار شدن این شرایط در یکی از کلان شهرهای ایران میتواند تبعات جبران ناپذیری داشته باشد؛ کاهش شدید منابع آب مشهد، شهری با جمعیت میلیونی و زائرپذیر، میتواند منجر به نارضایتی عمومی و تنشهای اجتماعی گسترده شود.
از سویی دیگر قطع حقآبههای مرزی، بهویژه از کشورهای بیثبات یا دارای حکومتهای متخاصم، یک مسئله مستقیم امنیت ملی محسوب میشود. این در حالی است که بی شک کاهش حقآبه منجر به برداشت بیرویه از آبهای زیرزمینی، نشست زمین و تخریب اکوسیستمهای منطقه میشود.
باید چه کرد؟
کارشناسان معتقدند فعالسازی یک کارگروه دیپلماسی آب منطقهای با مشارکت وزارت امور خارجه، وزارت نیرو و نخبگان حوزه حقوق بینالملل آب برای تدوین برنامه اقدام فوری میتواند نخستین گام برای اصلاح شرایط کنونی باشد. از سویی دیگر برگزاری نشستهای دوجانبه رسمی با طالبان تحت نظارت نهادهای بینالمللی برای الزام به اجرای معاهده ۱۳۵۱راهکار دیگری برای کمک به حل بحران آبی مشهد است.
استفاده از ظرفیت نهادهای بینالمللی آبی مانند کمیسیون بینالمللی رودخانهها، سازمان همکاری اسلامی و سازمان ملل برای طرح شکایت رسمی و جلب حمایت بینالمللی، ایجاد اهرمهای فشار اقتصادی و سیاسی غیرمستقیم از طریق مرزهای تجاری یا همکاریهای منطقهای در حوزه برق، سوخت یا ترانزیت و در نهایت افزایش دیپلماسی عمومی و رسانهای هدفمند برای افزایش آگاهی جهانی نسبت به تبعات رفتارهای آبی طالبان از جمله ابزارهایی است که وزارت امورخارجه ایران میتواند با هدف حفظ و احیای منافع ملی کشور در زمینه حق آبه هریرود، مورد استفاده قرار دهد.
به گزارش تابناک، ضعف عملکرد وزارت امور خارجه ایران در اقناع طالبان برای اجرای تعهدات آبی، بهویژه در موضوع رودخانه هریرود، مصداق بارز غفلت دیپلماتیک و عدم اولویتدهی به منافع حیاتی کشور در سطح سیاست خارجی است. بحران مشهد نه صرفاً یک چالش محلی، بلکه جلوهای از پیامدهای عدم اقدام مؤثر در برابر نقض تعهدات بینالمللی توسط همسایگان است. برای جلوگیری از تشدید بحران، بازنگری فوری در راهبردهای دیپلماسی آب و اقدام قاطع و منسجم ضروری است.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
افغانی های مقیم مشهد را اخراج کنید و تا حق آب مشهد را ندادن راهشون ندید
گنه کرد در بلخ آهنگری
به شوشتر زدند گردن مسگری
کم کم کشور های همسایه دارن شاخ وشونه میکشن برای ما یه فکر اساسی باید کرو
به والله اگر ما خرد داشتیم
کجا چنین سرنوشت بد داشتیم
هفتاد درصد جمعیت ساکن مشهد افغانی هستند
بعد حق آبه ایران رو سد زدن و الباقیشو ول کردن داخل بیابان که وارد ایران نشود
بنویس آذربایجان بخوان اسرائیل
انشاالله خدا برای ما چاره سازه ما از خدا اب میخواهیم دعا میکنیم نه از بی وجدان هایی امسال طالبان خدایا خودت به داد این مملکت شهیدا برس
ببینید نظر آقای عراقچی با تجربه ی ۴۰ ساله اش چیه؟!!!!!!!!!!
من نمی دانم چگونه ریسی شش میلیون افغان را پذیرفت ؟؟؟!!!!
افغانها رو اخراج کنید این رو به کی بگیم؟؟؟ باید حتما درگیری داخلی ایجاد بشه تا این کار رو بکنید!؟؟؟؟
اقلا عرضه داشته باشین، آب مصرفی شش ملیون افغانی حاضر در ایران رو بخواهید.
فقط باید موشک زد به سدهاشون
ان وقت که علم الهدی آنها را به حریم خود فرا می خواند ،بایستی این روز ها ی بی آبی را می دید، ولی دریغ که چشمش فقط بی حجاب ها را می دید!
ایران باید بدون درنگ مهاجران افغانی به ویژه در خراسان و شهر مشهد را اخراج کند.
اگر طالبان حق آب را نداد به زور متوسل شود
از پس طالبانم بر نمیایم....چه بدبخت شدیم ما...
خوب با موشک بزنید طالبان و مردمشم راحت شن
خانه هایتان را باافاغنه شریک شوید!!! تا این گونه نظرات هست ایران روی خوشی نخواهد دید. افاغنه را بیرون کنید مصرف اب مشهد یک سوم می شود.
عقل حکم می کند با اخراج میلیون ها افغان موجود در ایران، حداقل مصرف آب این میلیون ها نفر صرقه جویی شود.
یک وقتی آمریکا تو افغانستان میلیاردها دلار خرج میکرد و طالبان را مهار میکرد به نفع ایران.عده ای میگفتن امریکا تو افغانستان چی میخواد چرا خارج نمیشه.اونها هم خارج شدن.حالا ایران از ترس طالبان باج میده
عوضش ما اینجا اونقدر به افغانی حال میدیم که هوس افغانستان نکنه . دلش نخواد اونجا را . آخرشم دختر ایرانی را شوهر می کنه تا برای همیشه ازمنافع ایران بخورد.والسلام
رطب خورده نمی تواند منع رطب کند خود ایران با انحراف آب کارون به اصفهان باعث خشک شدن تالابهای خوزستان و افزایش ریزگرد و شیوع بیماریهای ریوی و سرطان در خوزستان شده است حتی ریزگردها فشار خون مردم خوزستان را بالا برده است حالا با این کارنامه چطور می توان سدسازی و انتقال آب در افغانستان را محکوم کرد
قبل از هر اقدامی باید افاغنه را از ایران بیرون انداخت. این خودش مشکل کم آبی را تا حد زیادی حل می کند.
دولت اینکارو نمیکنه چون به افغانی ونیروی کارش نیاز داره
اگر امنیت ملی در خطر است تنها راهش انهدام سد است مثل کشورهای دیگر که برای امنیت ملی خود تاسیسات دیگر کشورها را بمباران می کنند.
کل افغان ها را بفرستید پیش دست طالبان که براشون آب و برق و نان و شغل و امکانات ایجاد کنند
نسخه طالبان اینطور پیچیده می شه
هوالعظیم حق ابه اش داخلیه فارس حق ابه اش داخلیه.شما داخل رو مدیریت کنید نمیخواد بندازید گردن طالبان
آن موقع که کمک تسلیحاتی به طالبان می کردید تا آمریکا را بیرون کند باید فکر الانش را هم می کردید.
خرجش ی نطقه زن به سد هاشون است سریع تند انقلابی
پروژه ای ایرانرود و با همکاری چین جلو ببرید لازم به مذاکره با طالبان نیست ، ایرانرود هم تجارته ، هم کشاورزی ، هم تصفیه آب ، هم تولید برق ، هم دریای خزر نابود نمیشه ، هم آب به خیلی از بخش های ایران میرسه!!! دیگه ام لازم نیست فکر آب باشی !
هشت میلیون افغانی اخراج شوند حد اقل ده درصد ناترازی اب و برق تامین می شود.
تا حالا که اخراج شده چند درصد حل شده
عدم وجود قدرت دیپلماسی دلیللش چیست؟؟ چرا بیانه ها فایده ندارد؟
"خیمه طالبان بر منافع ملی ایران"...در سایه بی مسئولیتی طرف مقابل
فشار بر طالبان از طریق سرعت بخشیدن به بازگشت اتباع غیر مجاز به کشورشان میسر خواهد شد. از وزیر کشور می خواهیم هر چه سریعتر اقدامات خود را تکمیل نماید.
مثل اینه که بگیم فشار بر ایران از طریق اخراج مهاجران ایرانی در امریکا محقق میشه اونهم دومیلیون در لوس انجلس ودیگر ایالات. چه ربطی داره؟ اون بحث انسانی هست
شاید مشکل حق آبه ایران که سالهای زیادی است توسط افغانها زیر پا گذاشته شده باعث شود دولتمردان به خوشون بیایند و همه افغانها ی نمک نشناس،را از ایران بیرون کنند و حقوق ملی ایران را از افغانها طلب کنند.
یعنی انقدر بی عرضه و بی غیرت شدیم که حتی نمیتونیم حقمون رو از طالبان بگیریم؟!
این چه وضعیتیه آخه؟!
طالبان یک حکومت مبادی قانون وآداب نیست که با دیپلوماسی بتوان در آنها تاثیر گذاشت .زمانی که به بهانه مبارزه با امریکا طالبان را پروبال دادیم و حکومت کرزی را که به هرحال روابط بسیار بهتر ومنطقی تری با ایران اشت رادر مقابل طالبان تنها گذاشتیم باید این روزها راپیشبینی میکردیم.خود کرده را تدبیر نیست!!!
.......ساده اید شما ؟....یا مردم را راحت الحلقوم میپندارید ؟ یا جهان سیاست و اربابان جنگ را نمیشناسید ؟....ارمنستان به شما تضمین داد ؟ این هم شد مدرک ؟؟؟؟
خود کرده را تدبیر نیست
آه و ناله شرکت گاز برای گرانی و قطعی در ماه های اینده،،واقعا چیکار میکنید؟؟؟
چرا افغانها اخراج نمیشن؟
الانم صدای همه درمکده چند میلیون اهخراج شده .چرا ایرانیها از امریکا اخراج نمیشن ؟ چون هم ه جا مهاجر داره.لگفا منتشر نکن
یکموشک وسط سد خیلی هم سخت نیست
كي طالب طالب ميكرد
كي ميگفت افغانها برادرند
لابد براي حق ابعه هم اگر بمب داشتيد ميشد نع؟؟
افغانستان هم بمب اتم داره؟؟؟ديديد ربطي به بمب و هسته اي مسته اي نداره
كشور داري سه چيز مي خواد
وطن دوستي
جنم
عرضه
تمام
افغانستان را آمریکا در جریان صلح با طالبان به رهبران طالب واگذار کرد. اگر مسئولان وقت ایران از هیت طالبان دعوت کردند پس از توافق آمریکا با طالبان بود که همین کار را ترکمنستان هم انجام داد
چرا اطلاعات غلط میدین مگه در مورد هریرود ایران موافقت نامه داره موافقت نامه ۱۳۵۱ در مورد رود هیرمند در سیستان
ایران در مورد هریرود اصلا موافقت نامه نداره
شما دریاچه ارومیه رو نجات بدید ، حق آبه افغانستان پیشکش
طالبان دوست مااست ،حتی اگر تمام ایران. خشک بشه نباید طالبان ناراحت بشن
شوخی بی مزه ای است
افغانی بروکشورخودت اینجابرای توجای نیست
همانطور که مسئله قفقاز را حل کردیم انشالله نسخه طالبان هم پیچیده میشه
چرا رئیسی مسئله افغانستان راحل نکرد؟لال بودی یا کر
یه وطن پرست میخادازلج همین کارتمام افغانی های که توکشورهست اخراج کنه تااین طالباحساب کاردستشون بیاد
اخراج فوری تمام افغانیها مطالبه ملیست
ربطی به لجبازی نداره، این همه کشور با رود مشترک مگر برای گرفتن حقابه میلیونها نفر از اتباع همسایه را پذیرش کردند؟ اصلا دیگه اون حقابه به چه درد میخوره؟! تمام افغانها باید از ایران بروند چه طالبان حقابهی ایران را بدهد چه ندهد
عزیز جان ایا در زمان گروگانگیری منطقی بود امریکا کلیه ایرانیها را اخراج کند؟؟؟؟
حالا چند میلیون ایرانی در سالهای احیر از ایران خارج شدند و سیل خروج همجنان ادامه داره کسی در ایران یا دنیا حساب دستش امد/!
صادرات سیمان ،نفت ،بنزین و یا قاچاق سوخت به افغانستان را لغو کنید ،گمرکی را بالا ببرید ،،افغانی ها را اخراج کنید ،خود به خود طالبان از بین میرود
اتفاقا اونها تهدید کردن صدرات میلیاردی شما رو قطع می کنیم اگه ادعای زیادی کنید.همه آب از هریرود تا هیرمند توی این خشکسالی
شاید باورکردنی نباشه ولی اسنادی پارسال منتشر شد ک نشون میداد سیمان صادراتی به افغانستان از سیمانی که در بازار ایران توزیع میشه ارزانتر هست
با سیمان ایران اون سدها ساخته شده. خوب بزنید خرابش کنید مگه آمریکا نزد هسته ای ما رو نابود کرد شما هم بزنید سدهاشون رو نابود کنید و اگه دوباره ساختند شما هم دوباره بزنید خراب کنید. مثل عمو ترامپ
مگه نگفتند که در دولت قبل با یک تلفن مانند واکسن ها مشکل حل شده؟
عیب ندارد. این دولت با دیپلماسی سازنده و ملاقاتی که با طالبان داشته و بیشتر میشه و شاید حتی به رسمیت شناختن آنها پس میگیره
شما که به طالبان "یکی از جنبش های اصیل منطقه" میگفتین! حالا چیکار میتونین بکنین به جز بیانیه دادن؟!
یه موشک بزنی سد راهش باز میشه
روزی که طالبان امد حسین شریعتمداری جشن گرفت
حالا هی تفسیر و مصاحبه در خصوص لبنان بذارین
کدوم صنعت هسته ای دوست عزیز؟
بنا به نظر تحلیلگران زمستان سخت چون طالبان نیاز به قاچاق نفت و گازوییل و بنزین ایران داره و ایران هم صنعت بومی هسته ای وغنی سازی داره که بازدارندگی ایجاد می کنه طالبان هم از ما حساب می بره.
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.