بزرگترین رانت تاریخ خصوصی سازی در راه است/ پشت پرده تصمیم دولت برای سه بانک ملت، تجارت و صادرات
بزرگترین رانت تاریخ خصوصی سازی در راه است
دولت تصمیم گرفته باقیمانده سهام خود در بانکهای ملت، تجارت و صادرات را واگذار کند؛ تصمیمی که در ظاهر خصوصیسازی است، اما در عمل میتواند به بزرگترین رانت تاریخ اقتصاد ایران بدل شود. خریداران با اندک هزینهای میتوانند کنترل بانکهایی را در دست گیرند که مجموع داراییهای آنها بیش از کل بودجه عمومی سال جاری دولت است.

دولت چهاردهم در پی واگذاری باقیمانده سهام خود در سه بانک خصولتی ملت، تجارت و صادرات است؛ تصمیمی که در شرایط کنونی نیازمند توجه و حساسیت ویژه خواهد بود، چراکه در صورت چشمپوشی از مواردی که در این گزارش به آن پرداخته میشود، شاهد شکلگیری یک رانت بزرگ با کلیدواژه «خصوصیسازی» خواهیم بود.
به گزارش سرویس اقتصادی تابناک، روز دوشنبه ۳۱ شهریور ۱۴۰۴، هیأت عالی واگذاری با فروش باقیمانده سهام دولت در بانکهای ملت، تجارت و صادرات موافقت کرد. طبق این مصوبه، مقرر شد سهام مذکور با قیمت پایه و شرایطی برابر با قیمت تابلو بورس در روز عرضه (معادل قیمت پایانی روز قبل از عرضه) به اضافه ۱۰۰ درصد، به صورت نقد و اقساط شامل ۵۰ درصد نقد و باقیمانده به شکل اقساط حداکثر تا پایان سال جاری عرضه شود.
آخرین بار در سال ۱۳۹۹ و در دوره دولت دوازدهم، بخشی از سهام این سه بانک در قالب صندوق سرمایهگذاری «دارایکم» در بورس اوراق بهادار عرضه شد. اما با توجه به ملاحظاتی که در ادامه خواهد آمد، واگذاری باقیمانده سهام دولت در این بانکها هم خلاف سیاستهای کلی اصل ۴۴ قانون اساسی بوده و هم تهدیدی جدی برای مدیریت اقتصادی کشور در شرایط جنگی کنونی به شمار میآید.
نقد حقوقی؛ تکمیل خطای دولتهای پیشین
بر اساس بند «ج» سیاستهای کلی اصل ۴۴ قانون اساسی که در سال ۱۳۸۵ ابلاغ شد، دولت تنها مجاز به واگذاری حداکثر ۸۰ درصد از سهام چهار بانک دولتی رفاه، ملت، تجارت و صادرات بوده است. با این حال، دولتهای گذشته با تخطی آشکار از این مجوز، طی سالهای ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۹ بین ۸۸ تا ۱۰۰ درصد سهام هر یک از این بانکها را واگذار کردند. اکنون دولت چهاردهم نیز در ادامه همان رویه غلط قصد دارد باقیمانده سهام دولت در این بانکها را واگذار کند.
نقد مدیریتی؛ بحرانی بیپایان در اقتصاد ایران
بانکداری خصوصی در ایران نه تنها بحرانآفرین بوده بلکه عمدتاً به خلق رانت برای مالکان به زیان عموم مردم انجامیده است. در حالی که همچنان تعیین تکلیف بانکهایی همچون آینده و ایرانزمین به چالش تبدیل شده، واگذاری مدیریت سه بانک بزرگ تجارت، ملت و صادرات که در زمره پنج بانک بزرگ تجاری کشور قرار دارند و نزدیک به یکسوم داراییهای شبکه بانکی کشور را در اختیار دارند، با پرسشها و ابهامات جدی روبهرو است.
درآمد حاصل از این واگذاری برای دولت بسیار ناچیز خواهد بود؛ به گونهای که حتی بر اساس مصوبه هیأت عالی واگذاری، رقم حاصل از فروش سهام مذکور کفاف پرداخت حقوق یک ماه کارکنان دولت را نیز نمیدهد. با این حال، انتقال مدیریت این بانکها میتواند اداره اقتصاد کشور را برای دههها با بحران مواجه کند و سیاستگذاران اقتصادی را ناگزیر به حل مشکلات مدیریتی این سه بانک سازد.
ساختار سهامداری این بانکها و بلاتکلیفی سهام عدالت شرایطی ایجاد کرده که واگذاری تتمه سهام دولت، به معنای واگذاری کنترل آنها به خریداران خواهد بود. به بیان دیگر، خریداران باقیمانده سهام دولت با اندک هزینهای میتوانند کنترل بانکهایی را در دست گیرند که مجموع داراییهای آنها بیش از ۶۰۰۰ همت (بیش از کل بودجه عمومی سال جاری دولت) است.
بانک تجارت، اصلیترین بازیگر مبادلات ارزی شبکه بانکی کشور، بانک ملت بزرگترین بستانکار شرکت ملی نفت و شرکتهای دولتی و بانک صادرات دارای وسیعترین شبکه شعب بانکی در خارج از کشور است. واگذاری این قدرت اقتصادی عظیم به افراد فاقد صلاحیت میتواند اقتصاد ایران را با بحرانهای بیپایان روبهرو کند. تجربه ۲۵ ساله فعالیت بانکهای خصوصی در ایران پس از انقلاب نشان میدهد نهادهای مسئول در تشخیص صلاحیت فعالان حوزه بانکی خطاهای بزرگی داشتهاند و احتمال تکرار این خطا بسیار بالاست.
نقد ارزشگذاری و رانت ارزانفروشی
طبق مصوبه هیأت واگذاری، این سهام با قیمت پایه و شرایطی معادل قیمت پایانی روز قبل از عرضه به اضافه ۱۰۰ درصد و به شکل ۵۰ درصد نقد و باقیمانده اقساط تا پایان سال جاری عرضه میشود. این در حالی است که به دلیل نابسامانی بازار سرمایه در سالهای اخیر، بهویژه پس از جنگ ۱۲ روزه، ارزش سهام این بانکها بسیار پایینتر از ارزش ذاتی آنهاست.
برای نمونه، بانک ملت بیش از ۶ میلیارد دلار دارایی ارزی خالص دارد؛ بنابراین قیمت مصوب هیأت واگذاری مصداق آشکار ارزانفروشی اموال ملی است. بهویژه آنکه ساختار سهامداری این بانکها و وضعیت بلاتکلیف سهام عدالت موجب شده باقیمانده سهام دولت در حکم «سهام طلایی» باشد؛ چرا که تقریباً کنترل بانک را به خریداران منتقل میکند. بنابراین ارزش سهام مذکور بسیار بیش از میزانی است که در مصوبه هیات عالی واگذاری آمده است.
برای مثال اگر قیمت روز تصویب این مصوبه را مبنا قرار دهیم دولت باقیمانده سهام خود در بانک تجارت را که ۱۰.۱۵ درصد است با کمتر از ۱۳ همت که نیمی از آن نقد و مابقی به صورت اقساط است به خریدار واگذار میکند. به عبارت دیگر با توجه به ساختار سهامداری خاص بانک تجارت خریدار میتواند با نزدیک به ۱۳ همت که نیمی از آن نیز به صورت قسطی پرداخت خواهد شد کنترل بانک بزرگ و نسبتاً سالم تجارت را در اختیار بگیرد.
در مجموع، قیمت پیشنهادی سازمان خصوصیسازی برای این بانکها آنچنان پایین است که میتوان واگذاری آنها را بزرگترین رانت تاریخ خصوصیسازی در ایران دانست. این رانت افزون بر منافعی است که خریداران پس از تملک، از مسیر دریافت تسهیلات ریالی و ارزی ارزان به صورت دائمی کسب خواهند کرد.
در شرایطی که کشور سالهاست در تعیین تکلیف بانکهای متخلفی همچون بانک آینده درمانده است، خصوصیسازی این سه بانک میتواند اقتصاد کشور را با بحرانهای بنیادین مواجه سازد. حتی در خوشبینانهترین حالت، اگر این واگذاری بابت بدهی دولت به صندوقهای بازنشستگی انجام شود، نتیجهای جز تبدیل این بانکها به محملی برای تأمین مالی کسری مزمن صندوقها و ایجاد بانکهایی زیانده با ناترازیهای گسترده نخواهد داشت.
نقد حکمرانی؛ تصمیمی عجیب در بحبوحه جنگ اقتصادی
در شرایطی که کشور در وضعیت جنگی قرار دارد و شدیداً نیازمند ابزارهای کارآمد برای تأمین مالی دولت و هدایت اعتبارات به سمت بخشهای مولد است، خروج دولت از ساختار سهامداری این بانکها به معنای از دست دادن بخش مهمی از ابزار حکمرانی خواهد بود.
تجربه نشان میدهد بسیاری از کشورها در شرایط جنگی نهتنها بانکهای دولتی را واگذار نمیکنند بلکه در مواردی بانکهای خصوصی را نیز تحت کنترل دولت قرار میدهند.
بخش مهمی از زیرساخت سوخت کشور در اختیار بانک ملت است و هرگونه تلاطم مدیریتی در این بانک میتواند اختلالات جدی در حکمرانی انرژی ایجاد کند. اینکه چرا در چنین شرایطی تصمیم به واگذاری سهام دولت در این سه بانک گرفته شده و مدیریت آنها به امید عملکرد خریداران ناشناخته رها میشود، به هیچ عنوان قابل درک نیست.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
به وزیر اقتصاد هم گفتند فقط بچسبه به صندلی خودش هیچ اظهار نظری هم نمیکنه
این جماعت همان دارو دسته ای هستند که هپکو و نیشکر و ضدها کارخانه با ارزش دولتی را زیان ده اعلام کردند و بین دوستانشان تقسیم کردند
آن زمان خدارا شکر شهید رییسی بود و دستشان را قطع کرد ولی حالا کی هست که به داد بیت المال برسد
واقعاً باید از نگارنده این خبر سؤال کرد که کجای منافع شما به خطر افتاده که اینطور آسمون رو به ریسمون می بافی تا جلوی خصوصی سازی رو بگیری. اگه در اجرای خصوصی سازی مشکل دارید، برید و اون مشکل رو حل کنید! نه اینکه بیایید و جلوی یک روند درست رو بگیرید.
چرا هر وقت یک کاری درستی می خواد انجام بشه، از هر سوراخ سنبه ای، یکی چوب لای چرخ میگذاره!!!!
از ریشه اشتباهه. هرگز نباید این کار رو بکنن.. بسیار بسیار شائبه دار هست چرا که ما اصلا بخش خصوصی با این حجم از توان اقتصادی نداریم و عملا داریم بانک بعنوان یک مولفه اصلی اقتصاد رو با 50 سال سابقه و بعنوان یک برند معتبر که با توان حکومتی و دولتی به اینجا رسیده، به ثمن بخس می فروشیم به افرادی که بهشون شک بالایی خواهد بود.
هردم از این باغ بری می رسد....تا کی اشتباه اندر اشتباه ...کی و کیی میخواهد جلوی این نا کارامدی ها را بگیرد..اخه کدام خصوصی سازی تو این کشور نتیجه مثبت داشته جز بد بختی مردم..دست دولته نمیتونه کنترل کنه وای به روزی که دست به اصطلاح خصوصی بیفته..
به فکر مردم باشید سکه صد میلیون دلار صد هزار به هیچ وجه قابل قبول نیست
اونهایی که کیف میکردند پزشکیان براشون داره لاتی را میره ، تحویل بگیرند
به نظر میرسد برای گریز از اثرات برگشت تحریم های سازمان ملل ، متوسل به رفتارهایی میشوند که برای کشور و مردم نه تنها سودی ندارد که زیان آور هم هست . اصولا بازار سهام ایران باتوجه به شرایط فعلی بازاری بسیار ارزان است و خریدارانش هرکه باشند در صورت بهبود روابط ، سود کلانی خواهند برد
به نظر من ,دولت باید سهام بانک ملی رو بفروشه ،و فقط تا جایی سهام نگه داره ،که بتونه سهامار ارشد باشه و تصمیمات مهم رو بگیره ،
و همچنین سهام دار کلیدی بانکهای ملت. تجارت. و صادرات باقی بمونه ،
تنها کسب کار خوب دست کاسبان تحریم هست
بنظر می آید که این مطلب را یکی از عزیزان بانکی نوشته. این همه مقاومت مدیران دولتی در برابر خصوصی سازی به چه قیمتی؟
این بانکها الان هم که دولتی نیستند. دولت سهم اندکی دارد ولی متاسفانه همین سهم اندک برای برخی از دولتی ها نعمت بزرگی است و براحتی بانک را مدیریت و کنترل می کنند.
بهتر است هر چه زودتر دولت از سهامداری این بانکها و خودروسازی کنار برود. بعلاوه دست اندرکاران باید جوابگوی تاخیر در اجرای قانون و واگذاری آنها هم باشند.
خصوصی سازی بر خلاف قانون اساسی و با یک سند غیر قانونی اجرا شده. در خصوصی سازی رو باید بست.
شکست احتمالی ناشی از خصوصی سازی میتونه ضربه سنگینی برای ملت باشه
قیمت پایین زدند برادران بتوانند بخرند
کارخانجات را که واگذار کردند چه شد . ویران شد .بیکاری شد.
این هم خیانتی بزرگ در سیتم بانکی و اقتصادی کشور میباشد به اسم خصوصی سازی که اصلا معنی ندارد و بر خلاف مصلحت کشور میباشد این بانکها قبل از انقلاب خصوصی بودند و از تشکیل چندین بانک خصوصی به تملک دولت درآمد
دولت درامد صوصی
هر چی هست بسپرید بخش خصوصی و خلاص
۱٪ زندگی کنن و ۹۹٪ کارگری و کارمندی و ازین قبیل
این دولت ماموریت دارد هرچه ظلم باشد به ملت ایران روادارد از رانت گرفته تا تورم که فقط درفکر قطع هوا مانده درحق مردم بکند عمل مخالف شعار دادن وعده های بی اثاث
ایکاش میشد اکثر این بانکها را که با سرمایه گذاری در بخشی املاک باعث گرانی ملک و مسکن ، خصوصا بعد از انقلاب شده اند را منحل کرد ، به راستی با وجود این همه بانک خصوصی تا کنون به غیر از ازدیاد تورم و حباب چه گلی بر سر این مردم گرفتار و دردمند زده شده است ؟
چرا دولت نمی اید کارهای راحتی را که سود مردم در ان است را انجام دهد. مثلا ورود هر خودرویی ازاد شود و برای هر خودرو فقط مثلا مبلغ دو درصد (این در تمام کشورهای پیشرفته در حال انجام است ) مثلا ماشین 30 هزار دلاری را 1000 دلار گمرکی بگیرند و اجازه دهند وارد کشور شود. به شما قول می دهم که همین یک کار باعث برگشت قیمت ها یکی پس از دیگری به ده سال پیش می شود.
این تازه یک کار بود. ورود لوازم خانگی را ازاد کنید ببینید چطوری در عرض یک هفته قیمت ها رو به سراشیبی می افتد. مشکل این است افراد نمی گذارند اب خوش از گلوی ایرانی پایین برود. افرادی ان بالا قیمت ها را کنترل می کنند بر کشور تسلط کامل پیدا کرده اند و در حال بلعیدن کل کشور هستند. مشکل اصلی این هست که این همه دارایی دزدی در ایران به کار گرفته نمی شود یا می رود امارات یا ترکیه و یا عراق اروپا و تورنتو . ووو
در این وانفسای بچاپ بچاپ در ایران شما زحمت بکش بگو کیه که می خواهد این بانکها را بخره؟
ایا مدیران خود این بانکها هم درگیر هستند؟ شما به مردم بگو این افراد پول خرید این بانک ها را از کجا اورده اند. بقیه اش را مردم حل می کنند. تا زمانی که این سوالات جواب ندارد مهم نیست چه اتفاقی می افتد.
تکلیف رئیس بانک مرکزی و حتی رئیس جمهور روشن است ، چون نه اقتصاد میدانند نه بانک و نه توجهی به شرایط بسیارفعلی مملکت
ولی اقای وزیر دارائی و اقتصاد شما که مثلا دکترای اقتصاد دارید چرا سکوت کرده اید
به وزیر اقتصاد هم گفتند فقط بچسبه به صندلی خودش هیچ اظهار نظری هم نمیکنه
علی برکت الله در دولت سومش
ابن لقمه ها از قبل معلوم است برای چه کسانی گرفته شده است خوشبحالشان
پزشک قلب ، از اقتصاد چه میفهمه؟
چرا شخصی با عقل سلیم بخواهد سهام بانک بخرد. بانک که نماد مالی نیست. سهام بانک یعنی چی. شاید سایر بانکها بخواهند خریدار سهام کم ارزش و بی سود بانکهای دیگر باشند.
از اصلاح طلب بدتر نیست
به اسم کوچک سازی و بهره وری و چابک سازی و ... چوب حراج به تنها داشته های باقیمانده برای مردم و کشور میزنند تا کمی ناترازی بودجه رو رفع کنند و خصولتی ها و رانتی ها و آقازاده های در اختیار خودشان را بزرگ تر و قوی تر
در شرایط بحرانی و تورم ایران ایجاد بانکهای خصوصی از ابتدا اشتباه بوده است. بانکهای خصوصی بجای کمک به تولید شروع به دلالی و واسطه گری و استفاده از سپرده های مردم برای وام به خودشان کردند و باعث افزایش تورم شده اند .بانکهای خصوصی مشکل اقتصاد ایران هستند و ادامه حمایت دولت از انها قابل تامل است.
این مردم هر چی سرشون بیاد حق شون هست
دولت سرمایه داران رفاقتی و اولیگارش ها. بعد ادعای اقتصاددانی هم میکنند.
دقیقا
این که دولت ۸۰ درصد یک بنگاه اقتصادی رو به بخش خصوصی واگذار کنه ولی مدیریت اون بنگاه اقتصادی رو هم همچنان تو دست خودش بگیره و به قول شما منافع اون رو بزنه به جیب مصداق بارز تمسخر خصوصی سازی و کلاهبرداری اقتصادی هست.اگر واقعا فرمایشات شما درست هم باشه دولت باید اون قسمتی که واگذار کرده دوباره باز خرید کنه نه اینکه دارایی رو واگذار کنه ولی منافع رو بزنه به جیب.در ضمن مشکل بانکهای خصوصی بیشتر به دلیل عدم نظارت بانک مرکزی هست نه خصوصی سازی.
این خصوصی سازی واقعی نیست ، این بخشش مفت بیت المال به خانواد های رانت زاده است
نوه نتیجه های آقا زاده ها سهمشون رو میخوان؟
اره واقعا از فرزندان رسیده به نوه و نتیجه ها
اگر واقعا این بانکها اینقدر دارایی های ارزشمند دارند چرا سهام اونها اینقدر در بازار بی ارزش هست؟ آیا نگارنده این مقاله حاظر هست با قسمتی از سرمایه خودش بیاد سهام این سه تا بانک که تقریبا جزء بنجل ترین سهم های بورس هستند بخره؟
آن کسانی که قیمت میگذارند خودشان خریدارند ، بدیهی است قیمت بالا نمیدهند
مشخصا سواد اقتصادی نداری
بسیاراشتباه است و موجب نابسامانی می شود. دولت برای تامین کسری بودجه بهتر است زمین های دولتی و ساختمان بانک های دولتی بدون بازدهی و 30 درصد سهام شرکت نفت را بفروشد.
دولت اصلاح طلبه دیگه. این جیب به اون جیب. این دولت تموم بشه هزارتا بابک زنجانی و چای دبش رو میشه. دولت بی برنامه حامی مرفهان بی درد برج نشین شمال تهران . پزشکیان استعفا بده.
بحران فساد مالی و بانکی جدی تر از این حرفاست .
چیزی نیست،باید به هرحال دولت مردان و حامیان اونا به سهم خودشون برسند.الکی که کلی هزینه ستادها نکردن.بدبخت مردم ایران.و دستگاه های نظارتی که یا مبتلا هستن یا خواب.
خود آقایان میگویند بانکهای خصوصی عامل اضافه برداشت از بانک مرکزی و افزایش نقدینگی هستند... حالا باز میخواهند تعداد بانکهای خصوصی رابیشتر کنند؟؟؟ مغز ادم سوت میکشه... به کی پناه ببریم؟؟؟
هیچ کجای دنیا بانک دولتی وجود نداره
باید ابزار نظارتی و قانون درست عمل کنه
دولت کارش نظارت و ایجاد شفافیت هست
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.